Vasiyetnamenin Açılması ve Tenfizi: TMK m.595-630 Rehberi 2026

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.595-630, vasiyetnamenin açılması, tebliği, tenfizi ve mirasbırakanın iradesinin uygulanmasına ilişkin sürecin kurallarını düzenler. Vasiyetname, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufunu ortaya koyduğu en yaygın hukuki belgedir.

Vasiyetname Türleri (TMK m.531-548)

TMK üç tür vasiyetname kabul eder:

Resmi vasiyetname (m.532-537): Sulh hukuk hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilen memur tarafından iki tanık huzurunda düzenlenen vasiyetname
El yazılı vasiyetname (m.538): Mirasbırakan tarafından baştan sona kendi el yazısıyla yazılmış, yer ve tarih içeren, imzalı vasiyetname
Sözlü vasiyetname (m.539-541): Olağanüstü durumda (yakın ölüm tehlikesi, ulaşım kopukluğu, savaş) iki tanığa beyan ve onlar tarafından zaptedilen vasiyetname; tehlike geçtikten sonra bir ay içinde yenilenmezse hükümsüz olur

Vasiyetnamenin Bildirimi ve Tevdii (m.595)

Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçirildiği veya saklandığı yerden alınarak gecikmeksizin sulh hâkimine teslim edilir. Bu yükümlülük, vasiyetnameyi bilen veya elinde bulunduran herkese aittir. Yükümlülüğe uyulmaması halinde sorumlu, doğacak zarardan mesul olur ve TCK m.281 (suç delillerini yok etme) kapsamında ceza tehlikesi de doğabilir.

Vasiyetnamenin Açılması (m.596)

Vasiyetname, mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk hâkimi tarafından teslim alındıktan itibaren bir ay içinde açılır. Mirasçılar bu açılışa çağrılır; çağrı, ilanen yapılabilir. Açılış işlemi tutanak ile tespit edilir. Birden fazla vasiyetname varsa hepsi birlikte açılır; sonraki vasiyetname öncekini geçerli olduğu ölçüde değiştirir veya kaldırır (TMK m.544).

İlgililere Tebliğ (m.597)

Vasiyetnamenin açılmasını izleyen makul bir süre içinde, sulh hâkimi vasiyetnamenin onaylı bir örneğini her mirasçıya, vasiyet alacaklılarına ve vasiyeti yerine getirme görevlisine tebliğ eder. Tebliğ ile birlikte itiraz hakkı ve süreleri başlar.

Mirasçılık Belgesinin Verilmesi (m.598)

Vasiyetnamenin açılmasından bir ay sonra, yasal mirasçılara veya atanmış mirasçılara, başvurmaları halinde sulh hâkimi tarafından mirasçılık belgesi verilir. Bu belge, mirasçıların aksini ispat etme hakkı saklı kalmak kaydıyla mirasçılığı kanıtlar.

Vasiyetnamenin İptali Davası (TMK m.557-559)

Vasiyetname, aşağıdaki sebeplerle iptal edilebilir:

Mirasbırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmaması (akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk vs.)
Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama altında yapılması
İçeriği, koşulları veya yüklemeleriyle hukuka veya ahlaka aykırı olması
Kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmış olması

İptal davası, davacının vasiyetname düzenlenmesini ve iptal sebebini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl; her halde vasiyetnamenin açıldığı tarihten itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, kötüniyetli davalılara karşı yirmi yıl içinde açılır (TMK m.559).

Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi (Vasiyet Tenfizi) (TMK m.550-556)

Mirasbırakan, vasiyetnamesinin yerine getirilmesini sağlamak için bir veya birden fazla vasiyeti yerine getirme görevlisi (vasiyet tenfizcisi) atayabilir. Görevli, mirasbırakanın iradesine göre tereke yönetimini, borçların ödenmesini, vasiyet konusu mal ve hakların alacaklılara teslimini ve mirasın paylaştırılmasını sağlar. Görevli vekaleten değil kendi adına ve sıfatıyla hareket eder; göreviyle ilgili yaptığı işlemler tereke adına geçerlidir.

Tenfizci Ücreti ve Sorumluluğu

Vasiyeti yerine getirme görevlisi, görev için uygun bir ücret talep edebilir (TMK m.555). Görevini özen ve dürüstlükle yerine getirmek zorundadır; kusuruyla mirasçılara veya alacaklılara verdiği zarardan sorumludur (TMK m.555/2). Sulh hâkimi, görevlinin görevini gereği gibi yerine getirmediği iddiasını inceler ve gerekiyorsa görevden alır.

Mirasın Reddi (TMK m.605-619)

Mirasçılar, mirası reddedebilir. Yasal red süresi üç ay olup, mirasın açılmasını ve mirasçı olduğunu öğrenmeden başlar. Atanmış mirasçılar için süre, vasiyetnamenin tebliğ tarihinden itibaren işler. Süre içinde reddedilmeyen miras kabul edilmiş sayılır. Mirasbırakanın ödemeden aczinin açıkça anlaşıldığı veya resmen tespit edildiği hallerde miras red edilmiş sayılır (TMK m.605/2).

Resmi Defter Tutma ve Tasfiye (TMK m.619-636)

Mirasçılar, terekenin durumu hakkında belirsizlik varsa resmi defter tutulmasını (sulh hâkiminden) talep edebilir. Bir ay içinde başvuru yapılır. Resmi defter sonucunda mirasçı; mirası reddedebilir, kabul edebilir veya resmi tasfiye isteyebilir. Resmi tasfiye, terekenin sulh hâkimi denetiminde bir tasfiye memuru tarafından nakde çevrilerek alacaklılara ödenmesi ve kalanın mirasçılara verilmesidir.

Vasiyet Alacaklısının Talebi (TMK m.600-602)

Vasiyet alacaklısı, vasiyet konusu malın veya bedelinin teslimini mirasçılardan ister. Vasiyet alacağı zamanaşımı süresi, alacaklının vasiyetnameyi öğrendiği tarihten itibaren on yıldır (TMK m.602).

İlgili Mevzuat

4721 sayılı TMK m.531-548 (vasiyetname türleri)
4721 sayılı TMK m.550-556 (vasiyeti yerine getirme görevlisi)
4721 sayılı TMK m.557-559 (iptal davası)
4721 sayılı TMK m.595-602 (açılma, tebliğ, tenfiz)
4721 sayılı TMK m.605-619 (mirasın reddi)
4721 sayılı TMK m.619-636 (resmi defter ve tasfiye)