Vergi Davasında Bilirkişi Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır?

30 Saniyede Özet

Vergi davalarında bilirkişi incelemesi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m.20 ve m.31 çerçevesinde yürütülür ve vergi mahkemesi, davayı kendiliğinden (re’sen araştırma ilkesi) araştırmakla yükümlüdür. En kritik pratik nokta: başka bir davada (özellikle adli yargıda, karşı taraf hazır olmadan yapılan bir tespit davasında) alınmış bir bilirkişi raporu, tek başına vergi mahkemesi kararına esas alınamaz — çünkü diğer taraf o rapora ve bilirkişinin seçimine itiraz etme fırsatı bulamamıştır.

Vergi Davalarında Bilirkişi İncelemesinin Usulü

2577 sayılı İYUK m.31 uyarınca, kanunda hüküm bulunmayan hususlarda (bilirkişi, keşif, delil tespiti) Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır; ancak bilirkişi seçimi Danıştay, mahkeme veya hâkim tarafından resen yapılır. m.20 ise idare ve vergi mahkemelerine, taraflardan istem olmasa dahi kendiliğinden delil toplama ve inceleme yapma görev ve yetkisi (resen araştırma ilkesi) verir.

Başka Bir Davadaki Bilirkişi Raporu Tek Başına Yeterli midir?

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun E.2010/595 K.2012/194 sayılı, 16.05.2012 tarihli, KESİN (esas ve gerekçede oyçokluğu ile) kararında somut olarak ele alındığı üzere: bir gemi sicil harcı uyuşmazlığında, satıcı firmanın adli yargıda (Asliye Ticaret Mahkemesi’nde) hasımsız olarak açtırdığı bir tespit davasında alınan bilirkişi raporu, vergi mahkemesince doğrudan esas alınarak karar verilmiş; Kurul bunu bozmuştur. Gerekçe: vergi dairesi, bu adli yargı sürecine taraf olmadığından ne bilirkişi raporuna ne de bilirkişinin seçimine itiraz etme imkânı bulabilmiştir — kanıtların değerlendirilmesi yargılamanın en temel etkinliğidir ve tarafların eşit koşullarda iddia/savunma yapabilmesi gerekir. Bu nedenle vergi mahkemesinin, ihtilaf konusu değeri kendi re’sen araştırma yetkisiyle, kendi görevlendireceği bir bilirkişi incelemesiyle tespit ettirmesi gerekir.

Uygulamadaki Pratik Sonuç

• Mükellef, dava dışında kendi yaptırdığı bir ekspertiz/bilirkişi raporunu dosyaya delil olarak sunabilir, ancak bu rapor tek başına hükme esas alınamaz.
• Vergi dairesi, kendisinin taraf olmadığı bir süreçte alınmış bir bilirkişi raporuna karşı, vergi mahkemesinden yeni ve tarafların katılabileceği bir bilirkişi incelemesi yaptırılmasını talep edebilir.
• Mahkemenin atadığı bilirkişinin raporuna karşı süresinde itiraz edilmemesi, sonraki aşamalarda bu tespitlerin aleyhe kesinleşmiş gibi değerlendirilmesi riskini doğurabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mahkemenin atadığı bilirkişi raporuna nasıl itiraz edilir?

Rapor tebliğ edildikten sonra, süresinde ve somut gerekçelerle (eksik inceleme, hatalı hesaplama, yöntem hatası gibi) vergi mahkemesine itiraz dilekçesi sunularak; mahkeme gerek görürse ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi kararı verebilir.

Kendi yaptırdığım özel bir ekspertiz raporu davamı kazandırır mı?

Tek başına yeterli olmayabilir — özellikle karşı tarafın (vergi dairesinin) itiraz imkânı bulamadığı bir süreçte alınmışsa, mahkeme kendi resen araştırma yetkisiyle ayrı bir inceleme yaptırabilir.

Vergi mahkemesi bilirkişi incelemesi yaptırmak zorunda mıdır?

Resen araştırma ilkesi gereği, uyuşmazlığın çözümü teknik bir tespite bağlıysa (değer tespiti, hesaplama gibi) mahkeme gerekli görürse bilirkişi incelemesi yaptırır; taraf talebi şart değildir.