Vergi Hukuku Sözlüğü | VUK, GVK, KVK, KDVK Temel Terimler 2026
Vergi hukuku sözlüğü, 213 sayılı VUK, GVK, KVK, KDVK, İYUK ve 7440 sayılı yapılandırma kanunu çerçevesinde sıkça kullanılan 25 terimin tanımlarını içerir. Tarh, tahakkuk, SMİYB, VUK m.359, uzlaşma, matrah artırımı, transfer fiyatlandırması (TFMÖD), YMM ve yürütmenin durdurulması gibi temel kavramlar; Schema.org DefinedTerm yapısında işaretlenerek arama motorları ve AI asistanları için anlaşılır hale getirilmiştir.
- VUK
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu — Türk vergi sisteminin temel usul kanunudur. Tarh, tahakkuk, tahsil, ceza ve uyuşmazlık süreçlerini düzenler.
- GVK
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu — gerçek kişilerin geliri üzerinden alınan vergiyi düzenler.
- KVK
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu — şirketlerin kurum kazancı üzerinden alınan vergiyi düzenler.
- KDVK
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu — mal ve hizmet teslimlerinde uygulanan KDV\’yi düzenler.
- İYUK
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — vergi mahkemesi, BİM ve Danıştay yargılama usulünü düzenler.
- TARH
- Vergi alacağının kanun ve mevzuata göre miktar olarak belirlenmesi işlemi (VUK m.20).
- TAHAKKUK
- Tarh ve tebliği edilen verginin ödenmesi gereken safhaya gelmesi (VUK m.22).
- TAHSİL
- Verginin kanuni süresinde ödenmesi veya cebren tahsili (VUK m.23, 6183 sayılı kanun).
- SMİYB
- Sahte veya Muhteviyatı İtibariyle Yanıltıcı Belge — gerçek bir mal/hizmet alımı olmadan düzenlenmiş veya gerçekten farklı tutar/içerikle düzenlenmiş belge (VUK m.359).
- VUK m.359
- Vergi kaçakçılığı suçu — sahte belge düzenleme/kullanma, defter ve belgeleri saklamaması, hesap ve muhasebe hilesi. 3-5 yıl hapis cezası.
- VUK m.344
- Vergi ziyaı cezası — kaybedilen verginin 1 katı (kaçakçılık halinde 3 katı).
- VUK m.376
- Cezada indirim — vergi aslı kabul edilirse vergi ziyaı cezasının %50\’si indirilir (tekrarda %25).
- VUK Ek m.1
- Tarhiyat sonrası uzlaşma — ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde talep edilir.
- VUK Ek m.11
- Tarhiyat öncesi uzlaşma — inceleme raporu mükellefe tebliğ edilmeden önce talep edilir.
- MATRAH ARTIRIMI
- Mali af kanunlarında geçmiş yıllar için matrah artırımı yapılarak inceleme dışı kalma seçeneği.
- 7440
- 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması Kanunu — vergi/SGK borçlarının taksitlendirilmesi.
- Yİ-ÜFE
- Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi — yapılandırmada gecikme zammı yerine kullanılan endeks.
- TFMÖD
- Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı (KVK m.13) — ilişkili kişilerle yapılan işlemlerde emsallere aykırı fiyat uygulanması.
- EMSAL FİYAT
- İlişkisiz tarafların benzer koşullarda uygulayacağı fiyat — TFMÖD analizinde temel kavram.
- TNMM
- Tek Tarafa Düşen Net Marj Yöntemi — TP analizinde en yaygın kullanılan yöntem (OECD).
- CUP
- Karşılaştırılabilir Kontrol Edilemeyen Fiyat Yöntemi — TP\’de en doğrudan yöntem.
- YMM
- Yeminli Mali Müşavir — belirli iade ve incelemelerde tasdik raporu düzenleyen meslek mensubu.
- GÇB
- Gümrük Çıkış Beyannamesi — ihracat işleminde KDV iadesi için zorunlu belge.
- DAB
- Döviz Alım Belgesi — ihracat bedelinin yurda getirilmesinin bankaca belgelendirilmesi.
- YD
- Yürütmenin Durdurulması (İYUK m.27) — dava süresince işlemin uygulanmasının askıya alınması kararı.