Kamulaştırma sürecinin tüm aşamaları ve bedel tespiti hakkında detaylı bilgi için Kamulaştırma Bedel Tespiti Davası Rehberi sayfamızı inceleyebilirsiniz. Bu sayfa, kamulaştırma sürecinin bedel tespiti DIŞINDAKİ üç önemli dava yolunu ele alır: kamulaştırma işleminin iptali, kamulaştırmasız el atma ve geri alma hakkı.

Kamulaştırma Davası 2026: İptal, El Atma ve Geri Alma Hakkı

Kamulaştırma davası denildiğinde akla ilk gelen bedel tespiti davası olsa da, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu malike üç farklı dava yolu daha tanır: kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası, idare usulüne uygun kamulaştırma yapmadan taşınmaza fiilen el koyduğunda açılacak kamulaştırmasız el atma davası ve kamulaştırılan taşınmaz amacına uygun kullanılmazsa işleyecek geri alma hakkı.

Bu rehber, bu üç dava yolunu ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin kısmi kamulaştırmadan arta kalan işe yaramaz parçalar için geliştirdiği güncel “proje bütünlüğü ilkesi” içtihadını 2026 itibarıyla güncel mevzuatla anlatır.

Son güncelleme: 07.09.2026 — Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 20.05.2026 tarihli, kısmi kamulaştırmadan arta kalan parçanın proje bütünlüğü ilkesi gereği el atma sayılmasına ilişkin kararı işlendi.

Kamulaştırma İşleminin İptali Davası

Kamulaştırmaya konu taşınmazın maliki, mahkemece yapılan tebligat gününden (tebligat yapılamayanlarda gazete ilanı tarihinden) itibaren 30 gün içinde kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası açabilir; maddi hatalara karşı ise adli yargıda düzeltim davası yolu vardır (m.14/1). İdari yargıda açılan bu davalar öncelikle görülür. Paydaşlı mülkiyette her paydaşın tek başına dava hakkı vardır. 2024 sonunda Anayasa Mahkemesi maddenin altıncı fıkrasını iptal etmiştir; güncel davalarda maddenin bu fıkrasının artık uygulanmayacağı gözden kaçırılmamalıdır.

Kamulaştırmasız El Atma Nedeniyle Tazminat Davası

İdare, usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi yapmadan bir taşınmaza fiilen el koyup kamu hizmeti için kullanmaya başlarsa, malikin mülkiyet hakkına dayalı olarak kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası açma hakkı doğar. Bu dava, 2942 sayılı Kanun’da yalnızca 9.10.1956-4.11.1983 arasındaki el koymalar için Geçici Madde 6 ile düzenlenmiş olup genel çerçevesi Yargıtay içtihadı ve Anayasa’nın mülkiyet hakkını güvence altına alan hükümleriyle şekillenmiştir. Dava, adli yargıda (asliye hukuk mahkemesinde) açılır; zamanaşımı ve uzlaşma şartı gibi ön sorunlar el koymanın tarihine ve niteliğine göre somut dosyada ayrıca değerlendirilir.

Proje Bütünlüğü İlkesi: Arta Kalan Kısım

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin 20.05.2026 tarihli E.2026/1140 K.2026/9413 sayılı kararı, daha önceki bozma ilamı doğrultusunda verilen kamulaştırmasız el atma tazminatı hükmünü onamış; karar gerekçesinde kısmi kamulaştırmalarda az bilinen ama pratik değeri yüksek bir noktaya yer verilmiştir. Somut olayda, bir taşınmazın büyük kısmı usulüne uygun olarak kamulaştırılmış; geriye kalan ve dere taşkın sahasında kalan ~441 m²lik küçük parça ise kamulaştırma dışında bırakılmıştır. Yerel mahkeme ve bölge adliye mahkemesi, bu artık kısmın “ileride imar düzenlemesiyle değerlendirilebileceği” gerekçesiyle davayı reddetmiş; Yargıtay ise bunu “hukuki olmayan, farazi yoruma dayalı” bularak bozmuştur. Daireye göre, imar planında park/dere/kamu yoluna denk gelen ve tek başına hiçbir ekonomik değeri kalmayan bu artık kısım, “proje bütünlüğü ilkesi” gereği kamulaştırmasız el atma sayılmalı ve bedeli idareden tahsil edilmelidir.

Bu içtihadın pratik sonucu: taşınmazınızın bir kısmı kamulaştırılıp geri kalanı “kamulaştırma dışı” bırakıldıysa ve bu kalan kısım fiilen kullanılamaz hale geldiyse, salt fiziksel el koyma olmasa da bu kısım için ayrıca kamulaştırmasız el atma davası açılabilir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2026/1140 K.2026/9413, 20.05.2026 — kararın tam metni (erişim: 07.09.2026)

Mal Sahibinin Geri Alma Hakkı

Kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren 5 yıl içinde, kamulaştırmayı yapan (veya devir/tahsis edilen) idare kamulaştırma amacına uygun hiçbir işlem/tesis yapmaz veya taşınmazı kamu yararına tahsis etmeden olduğu gibi bırakırsa, eski malik veya mirasçıları, aldıkları bedeli yasal faiziyle birlikte geri ödeyerek taşınmazı geri alabilir (m.23/1). Bu hak, doğduğu tarihten itibaren 1 yıl içinde kullanılmazsa düşer (m.23/2) — pratikte sık gözden kaçan, hak kaybına yol açan bir süredir. Bu sürelerin geçmesinden sonra eski malikler tarafından herhangi bir hak, bedel veya tazminat talebiyle dava açılamaz (m.23/3). Arsa Ofisi Kanunu’na dayalı kamulaştırmalarda bu madde uygulanmaz.

Acele Kamulaştırma

Yurt savunması ihtiyacı, Cumhurbaşkanınca acele karar verilen haller veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere, mahkemece 7 gün içinde bilirkişilerce tespit edilen değer bankaya yatırılarak taşınmaza acele el konulabilir (m.27). El koyma kararı tapuya şerh edilir ve taşınmaz üzerinde devir/temlik yapılamaz hale gelir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kamulaştırma işlemine ne kadar sürede itiraz edebilirim?

Tebligat veya ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde idari yargıda iptal davası açabilirsiniz (m.14).

Kamulaştırmasız el atma nedir?

İdarenin usulüne uygun kamulaştırma yapmadan bir taşınmaza fiilen el koyup kullanmasıdır; malik, mülkiyet hakkına dayanarak tazminat davası açabilir.

Kamulaştırmasız el atma davasında zamanaşımı var mı?

Zamanaşımı itirazı el koymanın tarihine ve niteliğine göre somut dosyada değerlendirilir; kesin bir genelleme yapılamaz.

Taşınmazımın bir kısmı kamulaştırılmadı ama artık işe yaramıyor, ne yapabilirim?

Yargıtay’ın “proje bütünlüğü ilkesi” içtihadına göre, kısmi kamulaştırmadan arta kalan ve fiilen kullanılamaz hale gelen kısım için de kamulaştırmasız el atma davası açılabilir.

Taşınmazımı ne zaman geri alabilirim?

Bedelin kesinleşmesinden itibaren 5 yıl içinde taşınmaz amacına uygun kullanılmazsa, hakkın doğumundan itibaren 1 yıl içinde dava açarak bedeli iade edip taşınmazı geri alabilirsiniz.

Geri alma hakkımı kullanmayı unutursam ne olur?

Doğumundan itibaren 1 yıl içinde kullanılmayan geri alma hakkı düşer; bu süre geçtikten sonra hiçbir hak veya tazminat talep edilemez.

Acele kamulaştırmada bedel nasıl belirlenir?

Mahkemece 7 gün içinde görevlendirilen bilirkişilerce tespit edilen değer, idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılır; kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanır.

Bedel tespiti davasıyla bu sayfadaki davalar aynı mı?

Hayır. Bedel tespiti, idarenin usulüne uygun açtığı kamulaştırma davasında bedelin belirlenmesiyle ilgilidir; bu sayfadaki davalar ise işlemin iptali, usulsüz el koyma ve geri alma gibi farklı hukuki yolları kapsar — ayrıntılı bilgi için Kamulaştırma Bedel Tespiti Davası Rehberi’ne bakınız.

Paydaşlardan biri tek başına dava açabilir mi?

Evet, iştirak veya müşterek mülkiyette her paydaşın tek başına dava hakkı vardır (m.14/3).

Kamulaştırmasız el atma davasını hangi mahkemede açmalıyım?

Bu dava adli yargıda, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır.

İlgili Hizmet Alanlarımız

• Kamulaştırma Bedel Tespiti Davası Rehberi
• İdare Mahkemesinde Dava Açma Rehberi
• İmar Planına İtiraz
• İletişim

Resmi Kaynaklar

• 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu — mevzuat.gov.tr
• Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2026/1140 K.2026/9413, 20.05.2026

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda