Borç Zamanaşımı Süreleri: Genel ve Özel Süreler

Kısa cevap: Türk Borçlar Kanunu’na göre kanunda aksine hüküm yoksa her alacak on yılda zamanaşımına uğrar (TBK m.146). Kira bedeli, anapara faizi, ücret gibi dönemsel edimler ve maddede sayılan bazı alacaklar için süre beş yıldır (TBK m.147). Süre, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar.

Son güncelleme: 12 Kasım 2026

Bir alacağın zamanaşımına uğraması, borcun ortadan kalktığı anlamına gelmez. Zamanaşımı dolmuşsa borçlu bunu ileri sürerek ödemekten kaçınabilir; ileri sürmezse hâkim bunu kendiliğinden dikkate alamaz (TBK m.161). Bu yüzden hem alacaklı hem borçlu için asıl soru şudur: Süre hangi gün başladı, arada kesildi ya da durdu mu? Aşağıda genel borçlar hukukundaki kuralları kanun metnine dayanarak kısaca anlatıyorum. Başka kanunlardaki özel süreler bu yazının konusu değildir.

On yıllık genel zamanaşımı

Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146). Yani bir alacak için özel bir süre öngörülmemişse on yıl uygulanır. Kanundaki bu süreler (TBK m.146 ve m.147) sözleşmeyle değiştirilemez; taraflar süreyi kısaltamaz ya da uzatamaz (TBK m.148).

Beş yıllık zamanaşımı hâlleri

TBK m.147’ye göre şu alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir:

  • Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi diğer dönemsel edimler.
  • Otel, motel, pansiyon, tatil köyü gibi yerlerdeki konaklama bedelleri ile lokanta ve benzeri yerlerdeki yeme içme bedelleri.
  • Küçük sanat işlerinden ve küçük çapta perakende satışlardan doğan alacaklar.
  • Ortaklık sözleşmesinden doğan ve ortakların birbirleri ya da ortaklıkla arasındaki alacaklar; ortaklığın müdürleri, temsilcileri, denetçileri ile ortaklık veya ortaklar arasındaki alacaklar.
  • Vekâlet, komisyon ve acentalık sözleşmelerinden ve ticari simsarlık ücreti alacağı dışında simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar.
  • Yüklenicinin yükümlülüklerini ağır kusuruyla hiç ya da gereği gibi ifa etmemesi dışında, eser sözleşmesinden doğan alacaklar.

Bir alacağın bu bentlerden birine girip girmediği, alacağın dayandığı ilişkiye bakılarak belirlenir. Ortaklık ilişkisinden doğan alacaklarda şirketle ilgili konular için şirket avukatı sayfasına bakabilirsiniz.

Zamanaşımı ne zaman başlar?

Zamanaşımı, alacağın muaccel olmasıyla, yani istenebilir hâle gelmesiyle işlemeye başlar. Muacceliyet bir bildirime bağlıysa zamanaşımı, bildirimin yapılabileceği günden işlemeye başlar (TBK m.149). Burada belirleyici olan bildirimin fiilen yapıldığı gün değil, yapılabileceği gündür; bu ayrım özellikle uzun süre işletilmemiş alacaklarda sonucu değiştirebilir.

Ömür boyu gelir gibi dönemsel edimlerde alacağın tamamı için zamanaşımı, ifa edilmemiş ilk dönemsel edimin muaccel olduğu gün başlar (TBK m.150). Süre hesaplanırken başlangıç günü sayılmaz; zamanaşımı ancak son gün de hak kullanılmadan geçince gerçekleşir (TBK m.151).

Asıl alacak zamanaşımına uğrayınca ona bağlı faiz ve diğer alacaklar da zamanaşımına uğramış olur (TBK m.152).

Durma ve kesilme

Kanunda sayılan bazı hâllerde zamanaşımı hiç başlamaz, başlamışsa durur (TBK m.153). Örneğin velayet süresince çocukların ana ve babalarından alacakları, evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden alacakları ve alacağın Türk mahkemelerinde ileri sürülme imkânının bulunmadığı süre bunlardandır. Durdurma sebebi ortadan kalkınca zamanaşımı işlemeye başlar ya da kaldığı yerden devam eder.

Zamanaşımı şu hâllerde kesilir (TBK m.154):

  • Borçlu borcu ikrar etmişse; özellikle faiz ödemiş, kısmen ifada bulunmuş, rehin vermiş veya kefil göstermişse.
  • Alacaklı dava veya def’i yoluyla mahkemeye ya da hakeme başvurmuş, icra takibinde bulunmuş veya iflas masasına başvurmuşsa.

Kesilmeyle yeni bir süre işlemeye başlar. Borç bir senetle ikrar edilmiş ya da mahkeme veya hakem kararına bağlanmışsa yeni süre her zaman on yıldır (TBK m.156). Dava veya icra takibiyle kesilen zamanaşımı, yargılamadaki ya da takipteki her işlemden sonra yeniden işlemeye başlar (TBK m.157). Asıl borçluya karşı kesilen zamanaşımı kefile karşı da kesilir; kefile karşı kesilmesi ise asıl borçluya etki etmez (TBK m.155).

Dava yetkisizlik veya görevsizlikle reddedilirse

Dava veya def’i, mahkemenin yetkili ya da görevli olmaması, düzeltilebilecek bir yanlışlık veya vaktinden önce açılmış olması nedeniyle reddedilmiş ve bu arada süre dolmuşsa alacaklı altmış günlük ek süre içinde hakkını kullanabilir (TBK m.158).

Zamanaşımı ileri sürülmelidir

Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz (TBK m.161). Zamanaşımından önceden feragat edilemez (TBK m.160). İcra takibinde zamanaşımının hangi aşamada ve nasıl ileri sürüleceği İcra ve İflas Kanunu’na göre ayrıca değerlendirilir; bu konuda icra takibi nasıl yapılır ve kambiyo senetlerine dayalı takip yazılarına bakabilirsiniz.

Bu aşamada şunlar yapılabilir

  • Alacağın hangi sözleşme veya ilişkiden doğduğu belirlenebilir.
  • Alacağın muaccel olduğu ya da muacceliyet için bildirimin yapılabileceği gün tespit edilebilir.
  • Arada ödeme, ikrar, dava veya takip gibi kesilme sebebi olup olmadığı belgeleriyle sıralanabilir.

Büro Kartal’da

Büromuz İstanbul Kartal’dadır. Konum ve ulaşım bilgisi Kartal avukat sayfasında yer alıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Borçlar için genel zamanaşımı süresi kaç yıldır?

Kanunda aksine bir hüküm yoksa on yıldır (TBK m.146). Kira bedeli, anapara faizi, ücret gibi dönemsel edimler ve TBK m.147’de sayılan diğer alacaklar için süre beş yıldır.

5 yıllık zamanaşımı hangi alacaklar için uygulanır?

Dönemsel edimler; konaklama ve yeme içme bedelleri; küçük sanat işleri ve küçük çapta perakende satış alacakları; ortaklık ilişkisinden doğan bazı alacaklar; vekâlet, komisyon, acentalık ve (ticari simsarlık ücreti hariç) simsarlık alacakları; yüklenicinin ağır kusuru dışındaki eser sözleşmesi alacakları (TBK m.147).

Zamanaşımına uğrayan borç tamamen ortadan kalkar mı?

Hayır. Zamanaşımı borçlu tarafından ileri sürülmelidir; ileri sürülmezse hâkim bunu kendiliğinden dikkate alamaz (TBK m.161).

Zamanaşımı hangi hâllerde kesilir?

Borçlu borcu ikrar etmişse (faiz ödemesi, kısmi ifa, rehin verme, kefil gösterme dahil) ya da alacaklı dava, def’i, hakem, icra takibi veya iflas masası yoluna başvurmuşsa zamanaşımı kesilir ve yeni süre başlar (TBK m.154, m.156).

Zamanaşımı hangi hâllerde durur?

Velayet ve vesayet süresince ilgili alacaklar, evlilik sürerken eşlerin birbirinden alacakları ve alacağın Türk mahkemelerinde ileri sürülemediği süre gibi TBK m.153’te sayılan hâllerde zamanaşımı başlamaz veya durur.

Zamanaşımına uğramış bir borcu ödersem geri alabilir miyim?

Hayır. Zamanaşımına uğramış bir borcun ifasından kaynaklanan zenginleşmeler geri istenemez (TBK m.78/2).

Zamanaşımı hesabı, alacağın türüne ve aradaki işlemlerin tarihlerine göre değişir; aynı alacakta küçük bir tarih farkı sonucu değiştirebilir. Her somut dosyanın ayrıca incelenmesi gerekir.

Kaynak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.78, 146-161. Ana rehber: icra avukatı.

0534 636 19 19 WhatsApp alyarlaw@gmail.com