Uluslararası koruma, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) uyarınca, kendi ülkesinde zulüm veya ciddi zarar görme korkusu bulunan yabancılara Türkiye’nin sağladığı üç ayrı statüden (mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma) birinin tanınmasıdır.
30 Saniyede Özet
- Mülteci (YUKK m.61): yalnızca Avrupa ülkelerinden gelen, 1951 Cenevre Sözleşmesi tanımına uyan kişilere verilir — Türkiye Sözleşmeyi coğrafi kısıtlamayla kabul etmiştir.
- Şartlı mülteci (m.62): Avrupa dışından gelen ve mülteci tanımına uyan, üçüncü bir ülkeye yerleştirilene kadar Türkiye’de kalabilen kişilere verilir.
- İkincil koruma (m.63): mülteci veya şartlı mülteci sayılamayan ama geri gönderilmesi halinde ölüm cezası, işkence veya silahlı çatışma nedeniyle ciddi tehditle karşılaşacak kişilere verilir.
- Başvuru İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne yapılır.
- Hiç kimse işkence veya insanlık dışı muameleye maruz kalacağı bir ülkeye geri gönderilemez (geri göndermeme ilkesi, non-refoulement).
Bilgilendirme: Suriye uyruklu kişiler için farklı bir rejim olan geçici koruma statüsü uygulanır; bu, uluslararası korumadan ayrı bir kurumdur.
Son güncelleme: 08.09.2026
Kanuni Dayanak
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.4 (geri göndermeme ilkesi), m.61 (mülteci), m.62 (şartlı mülteci), m.63 (ikincil koruma).
Üç Statü Arasındaki Fark Nedir?
YUKK, uluslararası korumayı üç ayrı statüye ayırır. Mülteci statüsü (m.61) yalnızca Avrupa ülkelerinden gelen kişilere tanınabilir; çünkü Türkiye, 1951 Cenevre Sözleşmesi’ni coğrafi kısıtlamayla kabul etmiştir. Avrupa dışından gelip aynı zulüm koşullarını taşıyan kişilere ise şartlı mülteci statüsü (m.62) verilir; bu kişiler, üçüncü bir ülkeye yerleştirilene kadar Türkiye’de kalabilirler. İkincil koruma statüsü (m.63) ise mülteci veya şartlı mülteci tanımına girmeyen, ancak geri gönderilmesi halinde ölüm cezası, işkence veya ayrım gözetmeyen şiddet nedeniyle ciddi tehditle karşılaşacak kişilere tanınır.
Başvuru Nasıl Yapılır?
Uluslararası koruma başvurusu, kişinin bulunduğu ildeki İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne yapılır. Başvuru üzerine kişinin durumu değerlendirilir ve uygun statü belirlenir. Süreç boyunca başvurucunun ülkeden çıkarılması, geri göndermeme ilkesi (YUKK m.4) gereği askıya alınır.
Geri Göndermeme İlkesi (Non-Refoulement)
YUKK m.4 uyarınca, hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı veya ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi fikirleri nedeniyle hayatının veya hürriyetinin tehdit altında bulunacağı bir yere gönderilemez. Bu ilke, uluslararası koruma sisteminin temelini oluşturur.
Hızlı Hukuki Destek
Uluslararası koruma başvurunuz veya statü belirleme sürecinizde iletişime geçebilirsiniz.
Başvurunun İnandırıcı Bulunmaması Reddi Haklı Kılabilir (Danıştay Örneği)
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun bir kararında (E.2021/2384, K.2022/677, 28.02.2022) uluslararası koruma başvurusunun değerlendirilmesine dair önemli bir ölçüt ortaya konmuştur: Kurul çoğunluğu, YUKK m.62 ve m.63’te tanımlanan şartlı mülteci ve ikincil koruma statülerinin, başvuranın nesnel (menşe ülkedeki somut koşullar) ve öznel (kişinin yaşadığı korku) unsurların birlikte, makul ve inandırıcı biçimde ortaya konmasını gerektirdiğine hükmetmiştir.
Karara göre, mülakatı yapan görevlinin ilk değerlendirmesinin olumlu olması tek başına yeterli değildir; başvuranın herhangi bir siyasi/dini/toplumsal gruba mensubiyeti bulunmaması, menşe ülkesinde kötü muameleye maruz kalmamış olması ve talebini gecikmeli/tutarsız şekilde ileri sürmesi gibi hususlar birlikte değerlendirildiğinde, idarenin başvuruyu samimi ve inandırıcı bulmayarak reddetmesi hukuka uygun olabilir. (Not: Karar oyçokluğuyla alınmış olup yukarıdaki değerlendirme Kurul çoğunluğunun gerekçesini yansıtmaktadır.)
Sıkça Sorulan Sorular
Uluslararası koruma kaç statüden oluşur?
Üç statüden oluşur: mülteci (m.61), şartlı mülteci (m.62) ve ikincil koruma (m.63).
Mülteci statüsü herkese verilir mi?
Hayır, Türkiye’nin coğrafi kısıtlaması nedeniyle mülteci statüsü yalnızca Avrupa ülkelerinden gelenlere tanınabilir.
Avrupa dışından gelenler için hangi statü uygulanır?
Şartlar sağlanıyorsa şartlı mülteci statüsü (m.62) uygulanır.
Uluslararası koruma başvurusu nereye yapılır?
Bulunulan ildeki İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne yapılır.
Geri gönderilme riski var mı?
Hayır, geri göndermeme ilkesi (YUKK m.4) gereği kişi tehlike altında olacağı bir yere gönderilemez.
Suriyeliler için de bu sistem mi uygulanır?
Hayır, Suriye uyruklu kişiler için ayrı bir rejim olan geçici koruma statüsü uygulanır.
İlgili Hukuki Konular
Geçici koruma statüsü için geçici koruma hakları sayfamıza bakabilirsiniz.
Resmî Kaynaklar
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu: mevzuat.gov.tr.
Hazırlayan
Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu — yabancılar ve uluslararası koruma hukuku süreçlerinde dosya takibi yapmaktadır.
Yasal Uyarı: Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Başvurunuz için bir avukata danışınız.