Üsküdar’da Vasiyetname: Düzenleme, Açılma ve İptal

Üsküdar, tarihî dokusu, eski konutları ve köklü aile yerleşimleriyle bilinen bir ilçedir. Uzun yıllardır aynı evde yaşayan ve mal varlığını planlamak isteyen kişiler bakımından vasiyetname, miras hukukunun en çok başvurulan araçlarından biridir. Aynı zamanda, ölümden sonra ortaya çıkan vasiyetnamenin geçerliliği tartışma konusu olabilir. Bu sayfada vasiyetnamenin düzenlenmesi, açılması ve iptali, Türk Medeni Kanunu çerçevesinde genel bilgi niteliğinde anlatılmaktadır.

Vasiyetname kimler tarafından yapılabilir?

Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş bulunmak gerekir (TMK m.502). Kısıtlı kişiler bakımından da özel şartlar vardır. Ayırt etme gücü, ileri yaşta veya hastalık döneminde yapılan vasiyetlerde en çok tartışılan konudur; bu tartışmada tıbbi kayıtlar, doktor raporları ve tanık beyanları belirleyici olur. Düzenleme sırasında sağlık durumuna ilişkin bir belge alınması, ileride çıkabilecek itirazlara karşı delil oluşturur. Ayrıca ayırt etme gücünü etkileyecek geçici bir durum (örneğin ilaç etkisi) olmadığından emin olunmalıdır.

Vasiyetname şekilleri

Kanun üç şekil öngörür:

• Resmî vasiyetname: Noter veya yetkili memur huzurunda iki tanıkla düzenlenir (TMK m.532).
• El yazılı vasiyetname: Baştan sona vasiyet edenin kendi el yazısıyla yazılır, tarih ve imza içerir (TMK m.538).
• Sözlü vasiyetname: Olağanüstü durumlarda iki tanık önünde yapılır (TMK m.539).

Şekil şartlarına uyulmaması vasiyetnameyi iptale açık hâle getirir. El yazılı vasiyetnamede yazının bir kısmının bilgisayarla veya başkası tarafından yazılması, sık görülen bir geçersizlik sebebidir.

Saklı pay sınırı

Vasiyet eden kişi, saklı pay sahibi mirasçıların paylarına dokunamaz (TMK m.506). Dokunulduğu takdirde mirasçılar tenkis davası açabilir ve vasiyetnamenin saklı payı aşan kısmının indirilmesini isteyebilir. Tenkis davasında süre, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde on yıllık üst süre ile sınırlıdır (TMK m.571). Düzenleme yapılırken serbest tasarruf oranının doğru hesaplanması, uyuşmazlığı peşinen azaltır. Ayrıntılı bilgi için tenkis davası adımları incelenebilir.

Vasiyetnamenin açılması

Vasiyetname elinde bulunan kişi, ölümü öğrendikten sonra vasiyetnameyi sulh hukuk mahkemesine teslim etmek zorundadır (TMK m.595). Mahkeme, ilgilileri çağırarak vasiyetnameyi açar ve okunmasını sağlar (TMK m.596). Bu aşamada mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına tebliğ yapılır; vasiyetnamenin açılması vasiyetin geçerli olduğu anlamına gelmez, geçerlilik tartışması iptal davasında yapılır. Vasiyetnameyi saklayıp mahkemeye vermeyen kişilerin hukuki sorumluluğu söz konusu olabilir.

İptal davası

Ehliyetsizlik, irade sakatlığı (hata, hile, baskı), hukuka veya ahlaka aykırılık ya da şekil eksikliği vasiyetnamenin iptal sebepleridir (TMK m.557). Dava, iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde açılır (kötüniyetli hâlde yirmi yıl; TMK m.559). Ayrıntılar için vasiyetnamenin iptali sayfası okunabilir. Yasal mirasla vasiyet arasındaki farkı gösteren karşılaştırma ise vasiyetname ve yasal miras sayfasındadır.

Vasiyeti yerine getirme görevlisi

Vasiyet eden, vasiyetnamesinde bir kişiyi vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak atayabilir. Bu kişi, terekenin yönetilmesi, vasiyet alacaklılarına teslim ve borçların ödenmesi gibi işlemleri yürütür. Görevlinin atanması özellikle mirasçıların anlaşamayacağı öngörülen dosyalarda yararlıdır. Atanan kişi görevi kabul etmek zorunda değildir; kabul edilmezse mahkemeden yeni düzenleme istenebilir.

Mirastan çıkarma (iskat)

Miras bırakan, saklı pay sahibi bir mirasçıyı ancak kanunda sayılan sınırlı sebeplerle mirastan çıkarabilir (TMK m.510). Çıkarma sebebinin vasiyetnamede açıkça belirtilmesi gerekir; belirtilmezse veya ispatlanamazsa çıkarma hükümsüz kalabilir ve saklı pay mirasçıya kalır. Mirastan çıkarılan kişinin altsoyu varsa, onlar mirasçılık sıfatını sürdürür. Bu nedenle çıkarma düşünülüyorsa, sebebin somut belgelerle desteklenmesi ve vasiyetnamenin şekil şartlarına uygun düzenlenmesi şarttır.

Vasiyetnamenin saklanması ve ispatı

El yazılı vasiyetnameler çoğu kez evde, belgeler arasında veya bir yakının yanında saklanır. Orijinalinin kaybolması, yırtılması ya da başkası tarafından gizlenmesi hâlinde vasiyetin ispatı güçleşir. Vasiyet eden, vasiyetnamenin nerede bulunduğunu güvendiği bir kişiye bildirebilir veya resmî şekilde düzenleyerek noterde kayıt altına alabilir. Kaybolan vasiyetnamenin içeriği, kanunun aradığı şartlar çerçevesinde tanık ve diğer delillerle ortaya konulabilir; ancak bu ihtimal dar yorumlanır.

Yetki

Miras davalarında yetkili mahkeme, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.11). Yerleşim yeri Üsküdar ise vasiyetnamenin açılması ve iptal davaları ilçenin bağlı olduğu adliyedeki mahkemelerde görülür. Vasiyetnamenin hangi tarihte yapıldığı, sonrasında değiştirilip değiştirilmediği ve eski vasiyetlerin hükmünü koruyup korumadığı da bu aşamada incelenir.

Hizmet kapsamı

• Vasiyetname taslağı ve şekil şartlarının denetimi
• Vasiyetnamenin açılması ve tebliği
• Vasiyetnamenin iptali ve tenkis davaları
• Mirastan çıkarma (iskat) değerlendirmesi
• Ehliyet iddialarına ilişkin delil toplanması
• Mirasçılık belgesi ve paylaşım

Sıkça sorulan sorular

Vasiyetnameyi sonradan değiştirebilir miyim?

Evet. Vasiyet eden, sağlığında istediği zaman vasiyetnameyi değiştirebilir veya geri alabilir. Yeni vasiyetname eskisini kısmen veya tamamen ortadan kaldırabilir.

Vasiyetnameyi notere yaptırmadan evde yazarsam geçerli olur mu?

El yazılı vasiyetname, baştan sona kendi el yazınızla yazılır, tarih ve imzayı içerirse geçerlidir. Başkasının yazması veya bilgisayarda yazılması geçersizlik sebebidir.

Vasiyet ettiğim kişi benden önce ölürse ne olur?

Vasiyet, kural olarak o kişiye ilişkin hüküm bakımından geçersiz hâle gelir. Yedek vasiyet alacaklısı belirlenebilir.

Eşimi vasiyetle mirastan yoksun bırakabilir miyim?

Sağ kalan eşin de saklı payı vardır; altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda saklı payı yasal payının tamamıdır. Mirastan çıkarma ancak kanundaki sınırlı sebeplerle mümkündür.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.