Tenkis Davası: Adım Adım Rehber 2026 — Av. Bilal Alyar
Tenkis davası, TMK m.560 uyarınca saklı pay sahibi mirasçıların (altsoy, eş, anne-baba) murisin sağlığında yaptığı vasiyet ve bağışlamaların saklı paylarını ihlal eden kısmının iptalini sağlar. Süre TMK m.571 — saklı payın zedelendiğini öğrenmeden 1 yıl; her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren 10 yıl. Tenkis sırası önce vasiyetname, sonra son yapılan bağıştan ilk yapılana doğru. Görevli mahkeme asliye hukuk, yetkili mahkeme murisin son yerleşim yeri.
Adım Adım Süreç
Adım 1: Saklı pay hesaplama
Saklı pay oranı: altsoy yasal payın yarısı; ana-baba her biri için yasal payın dörtte biri; sağ kalan eş altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte yasal payın tamamı, diğer hâllerde yasal payın dörtte üçü (TMK m.506). Tereke envanterine göre saklı pay parasal değer olarak hesaplanır.
İpucu: Saklı pay tereke aktiflerinin değerinden hesaplanır; pasifler düşürüldükten sonra.
Adım 2: Tasarrufların envanterini çıkar
Murisin vasiyetnameleri, bağışlamaları (tapu, banka, ortaklık payı), murisin ölümünden 1 yıl öncesindeki bağışlamalar (TMK m.565) listelenir.
İpucu: Ölümden önceki bir yıl içinde yapılan bağışlamalar TMK m.565 uyarınca tenkise tabi olabilir; ancak tenkis kendiliğinden gerçekleşmez, dava veya def’i yoluyla ileri sürülür; mutlaka araştırın.
Adım 3: İhlal tespiti
Murisin yapmış olduğu tasarruflarla saklı payın ihlal edilip edilmediği matematiksel olarak hesaplanır. Saklı pay − fiili pay = tenkis edilecek tutar.
İpucu: Hesaplamada bilirkişi raporu gerekir; mahkeme süreci uzun olduğundan ön analiz hayati.
Adım 4: 1 yıllık süreyi takip et
TMK m.571 — saklı payın ihlal edildiğini öğrenmeden 1 yıl içinde dava açılmalıdır. Süre HAK DÜŞÜRÜCÜdür.
İpucu: Vasiyetnamenin okunduğu tarih genelde “öğrenme” sayılır.
Adım 5: Dava dilekçesi hazırlığı
Yetkili mahkeme: murisin son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesi. Dilekçede saklı pay hesaplaması, tenkis edilecek tasarruflar, tenkis sırası belirtilir.
İpucu: Tenkis sırası: önce vasiyetname, sonra son bağıştan ilk yapılana doğru (TMK m.570).
Adım 6: Bilirkişi incelemesi
Mahkeme tereke değerleme bilirkişisi atar; tapu, banka, ortaklık payları emsallere göre değerlenir. Saklı pay parasal değeri net belirlenir.
İpucu: Bilirkişi raporuna itiraz hakkınız vardır; ihtiyaç halinde ek bilirkişi talep edin.
Adım 7: Karar ve icra
Tenkise hükmeden karar kesinleşince icrası başlar. Davalı (lehtar) tenkis edilen miktarı geri öder veya hakkın aynen iadesi yapılır.
İpucu: Taşınmaz iadesinde tapu kaydı düzeltilir; nakit iadelerde icra yoluyla tahsil.