Tuzla’da Miras ve Ölüm Sonrası Tazminat Alacakları
Tuzla, tersaneleri, organize sanayi bölgeleri ve limana yakın yerleşimleriyle sanayi ve denizcilik faaliyetinin yoğun olduğu bir ilçedir. Bu yapı, çalışırken ölen kişilerin yakınlarının karşılaştığı bir hukuki sorunu daha görünür kılar: ölüm sonrası ortaya çıkan alacaklardan hangileri mirasın parçasıdır, hangileri mirasçıların kendi hakkıdır? Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla bu ayrımı, ilgili mevzuat çerçevesinde anlatır. Somut olayda belgeler ayrıca incelenmelidir.
İki ayrı hak: miras ve tazminat
Bir çalışan iş kazası ya da başka bir sebeple ölürse yakınları üç ayrı hak grubu ile karşılaşabilir:
- Murisin hayattayken doğmuş olan alacakları (ödenmemiş ücret, kıdem tazminatı, birikmiş izin ücreti gibi) tereke içinde mirasçılara geçer.
- Destekten yoksun kalma tazminatı, murisin desteğinden yararlanan kişilerin kendi doğrudan hakkıdır; mirasçı olmak şart değildir (TBK m.53).
- Cenaze giderleri ve ölümden önceki tedavi giderleri, bunları fiilen üstlenen kişi tarafından istenebilir (TBK m.53).
Bu ayrım pratikte önemlidir; çünkü mirası reddeden bir kişi, kendi destekten yoksun kalma hakkını yine de kullanabilir. Desteğin varlığı, geliri ve yardımın devamlılığı bu davada ispat konusudur. Ayrıntılar için destekten yoksun kalma sayfasına bakılabilir.
İşçi alacakları mirasçılara nasıl geçer?
İş sözleşmesi işçinin ölümüyle sona erer. İşçinin ölümünden önce doğmuş olan ücret, fazla çalışma, yıllık izin ücreti gibi alacaklar mirasçıların malvarlığına katılır; mirasçılık belgesi ile işverenden talep edilir. Kıdem tazminatı bakımından da 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca işçinin ölümü hâlinde tazminat yasal mirasçılarına ödenir. İşçilik alacaklarında zamanaşımı süreleri, alacağın türüne göre farklı olduğundan, olay tarihinden itibaren süre hesabı yapılmalıdır.
İş kazası ve SGK bağlantısı
Ölüm iş kazası sonucu gerçekleşmişse, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hak sahiplerine bağlanan ölüm aylığı gibi gelirler ayrıca söz konusudur. Kurum, ödediği gelirler için sorumlulara rücu edebilir; bu yüzden hak sahibinin açacağı tazminat davasında SGK gelirleri hesaplamada dikkate alınır. İş kazası tazminatı konusunda iş kazası ve meslek hastalığı tazminatı sayfası genel bilgi verir. İş kazası dosyalarında kusur raporu, SGK soruşturma ve iş müfettişi raporu gibi belgeler belirleyicidir.
Çalışma biçimine göre uygulanacak kanun
Tuzla’da tersane, fabrika ve limanda çalışanların büyük çoğunluğu 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındadır. Gemide çalışan gemi adamlarının hakları ise 854 sayılı Deniz İş Kanunu’na tabidir. Bu fark, kıdem tazminatı, ücret alacakları ve ölüm hâlinde mirasçılara ödenecek tutarların hesaplanmasında önem taşır. Çalışanın taşeron firmada çalışıp çalışmadığı, asıl işveren ve alt işveren ilişkisi de sorumluluğun kime yöneltileceğini belirler.
Dava ve görevli mahkeme
İşverene karşı açılan işçilik alacağı ve iş kazası tazminatı davaları iş mahkemesinde görülür (7036 sayılı Kanun). Bu davalarda dava şartı arabuluculuk bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilir (7036 m.3). İş kazasında kusurlu üçüncü kişi varsa ona karşı açılacak dava ise genel mahkemelerde görülür. Dava sürecinde bilirkişi, kusur oranı ve hesap raporu belirleyicidir.
Mirasçılık belgesi ve yetki
Mirasçılık belgesi, hem miras paylaşımı hem de işveren ve kurumlar nezdindeki alacak taleplerinin ilk adımıdır (TMK m.598). Belge alınırken, mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa sulh hukuk mahkemesi yolu işletilir. Miras davalarında yetkili mahkeme, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.11). Yerleşim yeri Tuzla ise dava ilçenin bağlı olduğu adliyedeki mahkemelerde açılır. Belge alma adımları için mirasçılık belgesi alma adımları okunabilir.
Mirasın reddi ve tazminat hakkı
Ölenin kredi, kefalet veya diğer borçları ortaya çıkarsa mirasçılar ret yolunu düşünebilir. Ret süresi, ölümün öğrenilmesinden itibaren üç aydır (TMK m.606). Ret halinde murisin borçlarından sorumluluk ortadan kalkar; ancak ret, destekten yoksun kalma gibi kişinin kendi hakkını ortadan kaldırmaz. Ret kararı verilmeden önce tazminat alacakları ile borçların birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bu konuyu işleyen mirasın reddi adım adım rehberi de bulunmaktadır.
Hizmet kapsamı
- Mirasçılık belgesi ve mirasçıların tespit edilmesi
- İşçilik alacaklarının mirasçılar adına talebi
- Destekten yoksun kalma ve cenaze gideri taleplerinin hazırlanması
- Mirasın reddi ve tereke borçlarının incelenmesi
- Mirasçılar arasında paylaşım uyuşmazlıkları
Sıkça sorulan sorular
Kardeşim iş kazasında öldü, ailesi bakmakla yükümlü olduğu kişilerse tazminat kime ödenir?
Tazminat, ölenin desteğinden yararlanan kişilere ödenir. Destek durumu geliri, ailenin ihtiyaçları ve yardımın devamlılığı gibi unsurlara göre belirlenir.
Eşi olan işçinin kıdem tazminatını anne babası da isteyebilir mi?
Mirasçı olmaları durumunda yasal paylarına göre hak sahibi olurlar. Mirasçılar arasındaki paylar, TMK’daki zümre sistemine göre hesaplanır.
Ölen işçinin ücret alacağı için süre var mı?
Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır (4857 sayılı Kanun ek m.3). Diğer alacak kalemleri için süreler farklı olabileceğinden, olay tarihinden itibaren süre ayrıca hesaplanmalıdır.
Evlilik dışı çocuğun miras ve tazminat hakkı var mı?
Soybağı kurulmuşsa çocuk altsoy olarak mirasçıdır. Destek durumu varsa tazminat talebinde de bulunabilir.
Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.