Beykoz’da Köy Arazileri, Yalılar ve Miras Paylaşımı

Beykoz, Boğaz’ın Anadolu yakasında kıyı yerleşimleri, tarihî köşkler, orman ve mesire alanları, eski köy yerleşimleri ve kırsal arazilerle çok farklı mülkiyet tiplerini bir arada barındırır. Bu çeşitlilik miras dosyalarında da kendini gösterir: bir ailenin mirasında bir yalı hissesi, orman kenarında bir tarla ve çarşıda bir dükkân bulunabilir. Her mal türünün kendine özgü hukuki sorunları olduğu için, Beykoz dosyalarında envanterin dikkatle çıkarılması işin başlangıcıdır.

Beykoz Adliyesi ve yetki

İstanbul Anadolu Adliyesi’nin resmî sayfasında Beykoz Adliyesi, mülhakat adliye olarak gösterilmektedir; Gümüşsuyu Mahallesi’nde bulunur. Yine de hangi hukuk mahkemesinde dava açılacağı, adliye binasının yeri değil, görev ve yetki kuralları ile belirlenir. Miras davalarında HMK m.11 uyarınca murisin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. Murisin yerleşim yeri Beykoz’sa ve taşınmazlar başka ilçelerde bulunuyorsa da dava, murisin son yerleşim yeri mahkemesinde açılır.

Önce envanter: nelerden oluşuyor?

Mirasçıların sorması gereken ilk şey, terekede tam olarak ne bulunduğudur. Tapu müdürlüğünden murisin adına kayıtlı tüm taşınmazların listesi alınabilir. Banka, sigorta ve vergi kayıtları ayrı kurumlardan istenir. Murisin eski usul tapuları, tapu tahsis belgeleri veya kadastro sırasında tespiti yapılmamış parçaları varsa bu parçalar için ayrıca hukuki işlemler gerekebilir.

Köy ve orman çevresindeki taşınmazlar

Kırsal taşınmazlarda, kadastro paftaları ile fiili kullanım arasında fark bulunabilir. Bazı parçalar zilyetlikle kullanılmakta olup tapu kaydı başka birine ait olabilir. Orman sınırları içinde kalan ya da orman kadastrosuna tabi alanlar, mirasa konu edilemeyebilir. Mirasçıların bu tür parçalar üzerinde hak iddia etmeden önce kayıtların hukuki durumunu incelemesi gerekir. Bu incelemeler çoğu zaman kadastro müdürlüğü ve orman idaresi kayıtlarının istenmesini gerektirir.

Kıyıdaki yapılar ve ortak mülkiyet

Boğaz kıyısındaki eski köşk ve yalılar çoğunlukla çok sayıda mirasçıya geçmiştir. Büyük hisse sayıları, yapının bakım masrafını paylaşma sorununu da doğurur. Hissedarlardan biri bakım masraflarına katlanıp diğerlerinden pay isterse, bu alacak ayrı bir dava konusu olabilir. Yapının koruma altında olması, ortaklığın giderilmesi davasında satış ya da aynen taksim kararını etkileyen unsurlar arasındadır. Dava açılmadan önce arabulucuya başvurunun dava şartı olup olmadığı (6325 sayılı Kanun m.18/A) ayrıca kontrol edilir.

Saklı pay, tenkis ve muris muvazaası

Aile içinde en sık görülen uyuşmazlık, muris sağlığında mallarını bir çocuğuna devredip diğerlerini dışarıda bıraktığında ortaya çıkar. Saklı pay oranları TMK m.506’da düzenlenmiştir. Mirasçılardan biri, devrin gerçekte bağış olduğunu ve saklı payını zedelediğini düşünüyorsa tenkis davası açabilir (m.560). Devir mirasçıyı mirastan yoksun bırakmak amacıyla yapılan gizli bir bağışsa muris muvazaası iddiası ileri sürülebilir; bu iddia için tapu devir tarihindeki bedel, ödeme izleri ve tarafların yakınlığı değerlendirilir.

Mirasın reddi

Üç aylık ret süresi, mirasçının mirasın kendisine geçtiğini öğrendiği tarihten başlar (TMK m.606). Reddin, mirasçıların alacaklılarından mal kaçırma amacıyla yapılması hâlinde iptal davası söz konusu olabilir. Ret beyanı sulh hukuk hâkimine yapılır (m.609).

Vasiyet, bağışlama sözleşmesi ve intifa hakkı

Beykoz’daki aile mülklerinde sık rastlanan bir yöntem, malikin taşınmazı çocuklarına devrederken kendisi için intifa veya oturma hakkı bırakmasıdır. Bu hak tapuya şerh edilmişse malikin ölümüyle sona erer ve taşınmaz tam olarak mirasçılara kalır. Şerh yoksa, ölüm sonrası yaşayan eşin ya da bakıcının kullanımını sürdürmesi hukuki dayanaktan yoksun kalır. Vasiyetle bırakılan malların açılış tutanağı ve teslim işlemleri de dosyada incelenir; vasiyet alacaklıları, mirasçılardan vasiyetin yerine getirilmesini isteyebilir.

Bağış yapılmış bir taşınmazda ölüm anına kadar süregelen bakım yükümlülüğü, kira geliri veya yapılan masraflar da paylaşımda hesaba katılır. Bunların belgelenmesi mirasçılar arasındaki sonraki tartışmaları sınırlar.

Mirasçılar arası yazışmaların önemi

Köy ve kıyı ailelerinde konuşmalar uzun yıllar sözlü yürüdüğünden, ileride çıkacak uyuşmazlıkta ispat sorunu yaşanabilir. Mirasçılar arasındaki önemli mutabakatların kısa bir yazılı metne bağlanması, tanık beyanına kıyasla çok daha sağlam bir delil oluşturur. Mesajlaşma uygulamalarındaki yazışmalar da delil niteliği taşıyabilir; ancak içeriğinin saklanması ve bütünlüğünün korunması gerekir.

Süreç nasıl işler

Ölüm belgesi ve nüfus kayıtlarıyla mirasçıların tespiti.
Mirasçılık belgesinin sulh hukuk mahkemesinden alınması (TMK m.598/2).
Tapu, banka ve kayıtlar üzerinden terekenin envanterinin çıkarılması.
Kabul veya ret kararının üç ay içinde verilmesi.
Anlaşmalı veya dava yoluyla paylaşım.

Beykoz’a özgü sık sorulanlar

Köyde ailenin ortak kullandığı tarla tapuda bir kişi adına kayıtlıysa ne olur?

Tapu kaydı bir kişi adınaysa mülkiyet o kişidedir. Fiilî ortak kullanıma rağmen payınız tapuda yoksa tapu iptal ve tescil ya da muvazaa iddiaları incelenmelidir.

Yalı hissesini satmak istiyorum, diğer hissedarlar engelleyebilir mi?

Hissedarın payını devretme hakkı vardır; ancak diğer hissedarlar önalım hakkı kullanabilir. Önalım hakkının süresi ve şartları kanunla belirlidir.

Mirasçılardan biri ortak taşınmazın masraflarını karşılamıyorsa ne olur?

Masrafı karşılayan paydaş, diğerlerinin payına düşen kısım için rücu edebilir. Bu talep için masrafların belgelenmesi şarttır.

Orman kenarındaki parsel mirasçılar arasında paylaşılabilir mi?

Parsel özel mülkiyetteyse paylaşılabilir. Ancak orman sınırı, imar ve tarım arazisi mevzuatı bölünmeyi sınırlayabilir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.