Miras Avukatı | Miras Hukuku ve Tereke Davaları Rehberi 2026

Miras Hukuku – Miras Hukuku Rehberi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.495-682 arası miras hukuku hükümleri kapsamında çalışmalar hukuki bilgilendirme sunulmaktadır. Yasal mirasçılık (m.495-501), saklı paylı mirasçılar (m.505-506), vasiyetname türleri (m.531-555 – resmi, el yazılı, sözlü), miras sözleşmesi (m.527-530), mirasın reddi (m.605-618), mirastan feragat sözleşmesi (m.528), tenkis davası (m.560-571), iade-tenkis davası, muris muvazaası (TMK m.19, TBK m.19), miras taksimi (m.642-651), tereke tespiti (HMK m.589-617), terekeye temsilci atanması, miras paylaşma davaları, veraset ilamı çıkarma ve veraset-intikal vergisi (7338 sayılı Kanun) konularında dosyalar takip edilmektedir.

Yasal Mirasçılar ve Zümre Sistemi

TMK m.495-501 yasal mirasçıları zümre sistemine göre düzenler. Birinci zümre (m.495); altsoy (çocuk, torun). İkinci zümre (m.496); ana-baba ve onların altsoyu (kardeşler, yeğenler). Üçüncü zümre (m.497); büyük ana-baba ve onların altsoyu. Sağ kalan eşin payı (m.499); birinci zümre ile birlikte 1/4, ikinci zümre ile 1/2, üçüncü zümre veya zümre olmadan tamamı kadardır. Evlatlık (m.500) altsoy gibi mirasçıdır; evlat edinen ailenin yasal mirasçısı sayılır. Devlet (m.501) hiç mirasçı kalmamışsa son mirasçıdır. Saklı paylı mirasçılar (m.505); altsoy 1/2, ana-baba 1/4, eş 1/4 (eş tek başına ise 3/4) saklı paya sahiptir.

Vasiyetname Türleri ve Şekil Şartları

TMK m.531-555 üç tür vasiyetname kabul eder: resmi vasiyetname (m.532-537 – noter veya barış hâkimi huzurunda iki tanık ile), el yazılı vasiyetname (m.538 – baştan sona miras bırakanın el yazısıyla, tarihli ve imzalı), sözlü vasiyetname (m.539-541 – sadece ölüm tehlikesi, ulaşım kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü hallerde iki tanığa sözlü beyan). Vasiyetname iptal sebepleri (m.557); ehliyet eksikliği (m.502 – ayırt etme gücü), şekle aykırılık (m.557/3), iradeyi sakatlayan sebepler (m.504 – yanılma, aldatma, korkutma), kanuna ve ahlaka aykırı içerik. İptal davası vasiyetin açıklanmasından itibaren 1 yıl, butlan davası 10 yıl içinde açılır (m.559).

Mirasın Reddi (Hakiki ve Hükmi Ret)

TMK m.605-618 mirasın reddini düzenler. Hakiki ret (m.605); mirasçının açık beyanı ile sulh hukuk mahkemesine yapılan ret. Süre 3 ay (m.606); ölümü öğrenmeden veya mirasçı olduğunu öğrenmeden itibaren işler. Hükmi ret (m.605/2); ölüm tarihinde miras bırakanın borcunun mevcudundan fazla olduğu açıkça bilinmesi halinde mirasçı reddetmiş sayılır. Borca batık miras hakkında dava açma süresi sürekli açıktır. Reddetme sonucu mirasçı hiç yaşamamış gibi sayılır; sıradaki mirasçılara geçer. Miras takibinin durdurulması (İİK m.295) için sulh hukuk mahkemesine başvuru yapılır. Tereke borçlarının ödenmesinden sonra fazla kalanlar dağıtılır.

Tenkis ve İade Davaları

TMK m.560-571 tenkis davasını düzenler. Saklı pay sahipleri, miras bırakanın saklı paylarını ihlal eden tasarruflarına karşı tenkis isteyebilirler. Tenkis edilebilir tasarruflar; vasiyetname, miras sözleşmesi, sağlar arası kazandırmalar (bağışlar). Süre m.571; saklı pay ihlalini öğrenmeden 1 yıl, her halde miras açıldıktan sonra 10 yıl. İade davası (m.567 vd.); tenkis davasında pay yetersizse alt sınıra inilerek karşılıklı ve daha geniş kazandırmaların geri çevrilmesi talep edilir. Muris muvazaası; miras bırakanın gerçekte bağış olarak yaptığı kazandırmayı satış gibi göstermesi halidir; TMK m.19 ve TBK m.19 muvazaa hükümlerine göre dava açılır.

Tereke Tespiti ve Paylaşma

HMK m.589-617 tereke tespit davası, mirasçıların tereke malvarlığını öğrenmesi amacıyla açılır. Sulh hukuk mahkemesi yetkilidir. Tereke defteri tutulur, taşınır-taşınmaz mal listesi çıkarılır. Tereke temsilcisi atanması (TMK m.640) miras açıldıktan sonra mirasçıların aralarında uyuşmazlık varsa veya tereke korunması gerektiğinde yapılır. Miras paylaşma; mirasçıların serbest iradelerine bağlıdır; anlaşma sağlanırsa noter onaylı taksim sözleşmesi (TMK m.677) ile veya sulh hukuk mahkemesinde dava ile yapılır (m.642). Paylı mülkiyetin sona erdirilmesi (TMK m.698) izale-i şuyu (ortaklığın giderilmesi) davası ile sulh hukuk mahkemesinde olur.

Veraset İlamı ve Veraset Vergisi

TMK m.598 mirasçılık belgesi (veraset ilamı); mirasçıları ve paylarını gösteren resmi belgedir. Sulh hukuk mahkemesi veya noter (TMK m.598/2 ile noterler de yetkili) tarafından düzenlenir. Veraset ilamı miras malları üzerinde tasarruf için (tapu devri, banka hesabı, araç ruhsatı) zorunludur. Veraset ve İntikal Vergisi 7338 sayılı Kanun ile düzenlenmiş olup, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde (yurt dışı için 6 ay) beyanname verilmelidir. Vergi tutarı yakınlık derecesine göre %1’den %30’a kadar artan oranlıdır; her yıl güncellenen istisna tutarı altında kalan miraslar vergiden istisnadır. Beyan edilmeyen miras için VUK m.359 vergi suçu ve gecikme cezası uygulanabilir.

Muris Muvazaası ve Mirasta Hak Korunması

Muris muvazaası; miras bırakanın saklı pay sahiplerini etkisiz hale getirme amacıyla mal varlığını sağlar arası bağış olarak vermek yerine satış gibi göstermesi halidir. TMK m.19 muvazaa hükümleri ve TBK m.19 muvazaalı işlemler kapsamında dava açılır. Saklı pay ihlali kanıtlandığında işlem geçersiz sayılır ve devir geri çevrilir. İspat; satış bedelinin ödenmediği, taraflar arasında akrabalık-bağlılık, satılan değerin alt seviyede gösterilmesi, satıştan sonra mülk üzerinde miras bırakanın tasarrufa devam etmesi (kullanım, kira) gibi karinelerle yapılır. Yargı içtihadı çizgisinde muris muvazaası davalarında saklı pay sahipleri lehine geniş yorum yapılmaktadır.

Yabancılık Unsurlu Miras

5718 sayılı MÖHUK m.20 vd. mirasın hukukuna uygulanacak hukuk düzenlemeleri içerir. Türk hukuku yerleşim yeri esasını benimsemiştir; miras bırakanın son yerleşim yerinin hukuku uygulanır. Taşınmazlar için lex rei sitae (m.21) – taşınmazın bulunduğu yerin hukuku uygulanır. Yabancı miras kararının Türkiye’de uygulanması için tanıma-tenfiz davası (5718 m.50-59) açılır. Çifte vatandaşlık halinde miras bırakanın daha sıkı bağlantısı olan ülkenin hukuku uygulanabilir. Yurt dışındaki taşınır mallar için Türkiye’de tanınma-tenfiz, taşınmazlar için ilgili ülkenin yargı yolu izlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Saklı paylı mirasçılar kimlerdir?

TMK m.505 altsoy (çocuk, torun) yasal payın 1/2’si, ana-baba 1/4’ü, sağ kalan eş 1/4’ü (eş tek başına mirasçı ise 3/4’ü) saklı paya sahiptir. Saklı pay ihlal edilirse tenkis davası açılır.

Mirası reddetmek için ne kadar sürem var?

TMK m.606 ölümü öğrenmeden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine ret beyanı yapılır. Borca batık miras hakkında hükmi ret (m.605/2) süre sınırı yoktur; her zaman tespit ettirilebilir.

Vasiyetname iptal davası açma süresi?

TMK m.559 iptal davası vasiyetin açıklanmasından itibaren 1 yıl içinde, her halde miras açıldıktan sonra 10 yıl içinde açılır. Butlan iddiası süresizdir.

Veraset ilamı nereden alınır?

TMK m.598 sulh hukuk mahkemesi veya noter (yetkili noterler) tarafından verilir. Mirasçıları ve paylarını gösterir; tapu, banka hesabı, araç işlemleri için zorunludur.

Muris muvazaası iddiasını nasıl ispatlarım?

Satış bedelinin ödenmediği, taraflar arası akrabalık, satılan değerin alt seviyede gösterilmesi, satıştan sonra miras bırakanın mülkü kullanmaya devam etmesi gibi karineler temel delildir. TMK m.19 ve TBK m.19 muvazaa hükümleri uygulanır.

İlgili Çalışma Alanları

• Aile Hukuku
• Taşınmaz Hukuku
• Vergi Hukuku
• Dijital Miras Dilekçesi
• Hakkımızda

Yasal Uyarı: Bu içerik TBB Meslek Kuralları m.4 kapsamında bilgilendirme amaçlıdır; reklam niteliği taşımaz.

İlçe Bazlı Hizmet Bölgelerimiz