Sarıyer’de Miras: Çok Kalemli Tereke ve Şirket Payları

Sarıyer, Boğaz hattından Maslak iş merkezlerine ve kuzeydeki orman ve sahil yerleşimlerine uzanan geniş bir ilçedir. Böyle bir coğrafyada miras dosyaları çoğunlukla tek bir taşınmazdan ibaret kalmaz; birden fazla tapu kaydı, banka hesabı, şirket hissesi, sigorta alacağı ve bazen yurt dışındaki varlıklar tereke içinde yer alır. Bu sayfada çok kalemli terekelerde izlenen yol, Türk Medeni Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde özetlenmektedir. Metin genel bilgilendirme amaçlıdır.

Terekenin envanterini çıkarmak

Miras bırakanın varlıklarını bilmeyen mirasçılar için ilk iş, terekenin aktif ve pasifini mümkün olduğunca eksiksiz belirlemektir. Tapu müdürlüklerinden taşınmaz kayıtları, bankalardan hesap ve kasa bilgisi, ticaret sicilinden şirket ortaklıkları, sigorta şirketlerinden poliçe bilgisi talep edilebilir. Mirasçılık belgesi bu taleplerin çoğunun ön şartıdır. Bilgiye ulaşmakta güçlük çekiliyorsa mahkemeden terekenin resmî defterinin tutulması istenebilir (TMK m.589-590). Defter tutulduğunda tereke ile ilgili borç ve alacaklar bir arada kayda geçer ve mirasçı borçlara ilişkin sorumluluk riskini daha net görür.

Mirası kabul etmeden önce borç araştırması

Sarıyer gibi yüksek değerli taşınmazların bulunduğu bölgelerde bile tereke borçlu çıkabilir. Mirası reddetmeyen mirasçı, murisin borçlarından müteselsil sorumludur (TMK m.641). Reddetme süresi üç aydır (TMK m.606); terekenin borca batık olduğu açıkça belli ise ret hükmen gerçekleşmiş sayılır (TMK m.605/2). Süre dolmadan karar verilmesi için borçların hızla tespit edilmesi gerekir. Daha ayrıntılı bilgi için mirasın reddi adımları sayfasına bakılabilir.

Şirket payları ve ortaklık hakları

Miras bırakan limited veya anonim şirkette pay sahibiyse, payın mirasçılara geçişi şirket sözleşmesindeki kayıtlara bağlıdır. Limited şirkette pay devri ve mirasçıların ortaklığa katılması, şirket sözleşmesinde ayrıca düzenlenmiş olabilir. Anonim şirkette nama yazılı paylar için pay defteri kaydı ve esas sözleşme kısıtlamaları incelenir. Bu dosyalarda mirasçılık hakkıyla ortaklık hakkı birbirinden ayrı ele alınır. Paylaşım sırasında şirket paylarının değeri bilirkişi hesabıyla belirlenir. Değer belirleme tartışmalı ise, tereke paylaşımı uzayabilir.

Dijital varlıklar ve yurt dışı hesaplar

Elektronik cüzdanlar, çevrim içi hesaplar ve yurt dışında açılmış banka hesapları da terekeye dâhildir. Ancak bu varlıklara ulaşım, hesap sağlayıcısının şartlarına, hesabın bulunduğu ülkenin hukukuna ve belgelerin hazırlanma biçimine bağlıdır. Konuya ilişkin ayrı rehberde dijital miras başlığı ele alınmıştır. Yabancı unsurlu terekelerde uygulanacak hukuk 5718 sayılı MÖHUK m.20’ye göre belirlenir.

Mirasçılar arasında yönetim ve geçici önlemler

Paylaşım yapılana kadar mirasçılar terekedeki mallar hakkında birlikte hareket etmek zorundadır; bir mirasçının tek başına satış yapması ya da hesabı boşaltması ciddi uyuşmazlık doğurur. Mirasçılar anlaşamıyorsa mahkemeden miras ortaklığına temsilci atanması veya malların korunmasına yönelik ihtiyati tedbir istenebilir. Taşınmaz kaydına tedbir konulması, üçüncü kişilere devri önlemek açısından çoğu dosyada önemli bir araçtır. Tedbir kararı verildikten sonra dava, kanunda öngörülen kısa süre içinde açılmalıdır; bu süre kaçırılırsa tedbir kendiliğinden kalkar.

Değerleme ve paylaşım biçimi

Yüksek değerli taşınmazlarda paylaşımın nasıl yapılacağı, mirasçıların anlaşmasında belirleyicidir. Taşınmazlardan birini bir mirasçı üstlenip diğerlerine denkleştirme ödemesi yapabilir; ya da taşınmazlar satılıp bedel paylaştırılabilir. Değerin belirlenmesinde bağımsız bilirkişi raporu kullanılır ve vergi değeri ile piyasa değeri arasındaki fark bu aşamada dikkate alınır. Yazılı paylaşma sözleşmesi, aksi kararlaştırılmadıkça mirasçıları bağlar; sonradan çıkan hata, hile veya aşırı yararlanma iddialarında ayrıca dava yolu açık olabilir.

Hizmet kapsamı

Tereke envanteri ve terekenin defterinin tutulması
Mirasçılık belgesi ve mirasın kabul ya da reddi değerlendirmesi
Şirket payları ve ortaklık haklarının mirasçılara geçişi
Saklı pay ihlallerinde tenkis davası
Mirasçılar arasında paylaşım sözleşmesi ve paylaşma davası
Vasiyetnamenin açılması ve iptali
Veraset ve intikal vergisi beyanı ve ödemesi konusunda hukuki destek

Süreç özeti

Nüfus kaydı, ölüm belgesi ve mirasçılık belgesi toplanır.
Taşınmaz, hesap, şirket ve borç kayıtları araştırılır.
Kabul veya ret kararı süre içinde verilir.
Mirasçılar arasında anlaşma aranır; anlaşma olmazsa paylaşım davası açılır.
Saklı pay veya muvazaa sorunu varsa ilgili davalar hazırlanır.
Vergi beyanı süresi içinde verilir (VİVK m.9: dört, altı veya sekiz ay).

Veraset ve intikal vergisi

Mirasla ilgili vergi yükümlülüğü, mirasçıların beyanıyla başlar. Beyan, miras bırakanın ölümünden itibaren kanundaki süre içinde verilir; süre, ölümün yurt içinde ya da yurt dışında gerçekleşmesine veya mirasçının yurt dışında bulunmasına göre değişir. Vergi hesabı, terekedeki malların değerleme esaslarına ve kanundaki istisna ile muafiyetlere göre yapılır. Ayrıntı için veraset ve intikal vergisi sayfasına bakılabilir.

Sıkça sorulan sorular

Murisin hangi bankalarda hesabı olduğunu nasıl öğrenirim?

Mirasçılık belgesiyle bankalara başvurulabilir; bankalar mirasçılık belgesi sunan mirasçılara bilgi verir. Bilgi alınamazsa mahkeme yoluyla da araştırma yapılabilir.

Şirket hissesi mirasçılara otomatik geçer mi?

Pay üzerindeki hak mirasçılara geçer; ancak şirkete ortak olma ve oy hakkı şirket sözleşmesindeki kayıtlara ve pay türüne göre değişebilir.

Yurt dışındaki taşınmaz için Türkiye’de dava açılabilir mi?

Uyuşmazlığın niteliğine ve taşınmazın bulunduğu ülkenin kurallarına bağlıdır. Taşınmaz bakımından çoğu zaman bulunduğu yer hukuku öne çıkar; her olayda ayrı inceleme gerekir.

Mirasçılardan biri hesabı tek başına boşalttıysa ne yapılabilir?

Hesabı boşaltan mirasçıdan terekeye iade talep edilebilir. Bankanın işlem kayıtları, mirasçılık belgesinin tarihi ve paranın nereye aktarıldığı belirleyicidir.

Mirasçılardan birine verilen paralar paylaşımda hesaba katılır mı?

Miras bırakanın sağlığında yaptığı bazı kazandırmalar denkleştirme veya tenkis konusu olabilir. Kazandırmanın türü ve belgelendirilmesi sonucu belirler.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.