Üsküdar’da Siber Zorbalık, Sahte Hesap ve Yapay Zekâyla Üretilmiş İçerikler

Üsküdar; üniversite ve okulların bulunduğu, genç nüfusun yoğun olduğu bir ilçedir. Gençlerin yoğun kullandığı sosyal ağlarda zorbalık, dışlama, aşağılayıcı paylaşımlar ve kimlik taklidi görülebilir. Yapay zekâ araçlarıyla ses ve görüntü taklit edilmesi, bu sorunlara yeni bir boyut kazandırmıştır. Bu sayfa, veli, öğrenci ve işletmeler için genel bir hukuki çerçeve sunar.

Üsküdar’da başvuru yeri

Adalet Bakanlığı’nın Adli Yargı Rehberi’ne göre Üsküdar, İstanbul Anadolu Adliyesi’ne bağlı ilçeler arasında yer alır. Reşit olmayanlarla ilgili olaylarda savcılık ve çocuk mahkemeleri devreye girebilir. Bilişim yoluyla işlenen bazı suçlarda mağdurun yerleşim yerindeki başsavcılığa başvuru yapılabilir (CMK m.12/6).

“Siber zorbalık” hukuken ne anlama gelir?

Kanunda “siber zorbalık” adıyla ayrı bir suç tipi bulunmamaktadır. Eylemin niteliğine göre hakaret (TCK m.125), tehdit (TCK m.106), şantaj (TCK m.107), özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m.134) veya iftira gibi suçlar uygulanır. Yaş küçüklüğü, sorumluluk ve yaptırım bakımından önemlidir; çocuklar hakkında koruma ve eğitim ağırlıklı tedbirler öne çıkar. Hukuki süreç, okul içi disiplin yollarından ayrıdır, ancak ikisi birlikte yürüyebilir.

Yapay zekâ ile üretilmiş içerik

Bir kişinin yüzünün veya sesinin yapay zekâ ile taklit edilerek yayımlanması, yeni bir hukuki kategori yaratmaz; mevcut hükümler uygulanır. İçerik kişiyi küçük düşürüyorsa kişilik hakkı ihlali (TMK m.24-25) ve hakaret söz konusu olur. Sahte ses veya görüntüyle para istenmişse nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f) gündeme gelir. İçeriğin yapay zekâ ile üretildiğini ortaya koymak için teknik inceleme gerekebileceğinden, orijinal dosyanın ve yayınlanma adresinin saklanması önemlidir.

Platformlara başvuru ve içerik kaldırma

Sosyal ağ sağlayıcılarının kimlik taklidi ve zorbalık bildirim formları ilk başvuru yoludur. Özel hayata ilişkin içeriklerde 5651 m.9/A kapsamında Siber Güvenlik Başkanlığı’na başvuru yapılabilir. Kişilik hakkı ihlalleri için 5651 Ek m.4 uyarınca sosyal ağ sağlayıcısına doğrudan başvuru ve hukuk mahkemesinden ihtiyati tedbir isteme yolu vardır. 5651 m.9, Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiğinden sulh ceza hâkimliğine bu madde üzerinden başvurulamaz.

Veli ve öğrenci için pratik adımlar

1. Ekran görüntüsü ve bağlantıların tarihli olarak saklanması
2. Çocukla sakin ve suçlamadan konuşulması
3. Okul yönetimine yazılı bildirim
4. Platforma bildirim ve engelleme
5. Gerekirse savcılığa başvuru

Hesabın ele geçirilmesi

Öğrencilerde sık görülen bir diğer durum, hesabın başkası tarafından ele geçirilip arkadaşlara para veya doğrulama kodu istemek için kullanılmasıdır. Böyle bir durumda hesap sahibinin kodu paylaşmadığını göstermesi, hesap kurtarma kayıtları ve ekran görüntüleriyle desteklenmelidir. Hesaba yetkisiz giriş TCK m.243 kapsamındadır.

Okul ve gençlik ortamında dijital olaylar

Üsküdar’da çok sayıda okul ve üniversite bulunduğundan, gençler arasında sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden yaşanan olaylar hukuki işlem gerektirebilir. Bu olaylarda ilk öncelik çocuğun güvenliğinin sağlanması ve delillerin korunmasıdır.

1. Çocukla sakin bir görüşme yapılır ve olayın ayrıntıları öğrenilir;
2. Mesajlar, paylaşımlar ve profil bilgileri silinmeden kayıt altına alınır;
3. Okul yönetimine bilgi verilir ve okuldaki rehberlik birimi sürece dahil edilir;
4. Platforma içerik şikâyeti yapılır;
5. Olayın niteliğine göre savcılığa başvurulur.

Fail de çocuksa uygulanan farklılıklar

Fiili işleyen kişi çocuk yaşta ise uygulanacak hukuk rejimi yetişkinlerden farklıdır. Çocuk hakkında soruşturma ve kovuşturma özel usullere tabidir; koruyucu ve destekleyici tedbirler esas alınır. Bu nedenle mağdur ailesinin başvurularında hedefin cezalandırma kadar çocuğun korunması ve olayın tekrarının önlenmesi de olduğu göz önünde tutulur.

Velilerin okulla ve platformlarla iletişimi

Okula yapılan bildirimin yazılı olması ve okul yönetiminden alınan cevabın saklanması önemlidir. Platformlara yapılan bildirimler için ise içerik bağlantısı, hesap adı ve ihlalin niteliği eksiksiz yazılmalıdır.

Üsküdar için sık sorulan sorular

Çocuğum okulda sosyal medyada alay konusu oldu, hukuki yol var mı?

Evet; olayın niteliğine göre platforma bildirim, okul yönetimine başvuru ve gerekirse savcılığa şikâyet yapılabilir. İçeriğin silinmeden önce sabitlenmesi önemlidir.

Yapay zekâ ile yapılmış sahte videomu nasıl kanıtlarım?

Videonun yayınlandığı bağlantıyı, tarihini ve dosyanın kendisini saklayın. Gerekirse teknik inceleme yaptırılır; mahkemede bilirkişi raporu alınabilir.

Sınıf grubunda yazılan hakaretler için kime şikâyet ederim?

Grubu yöneten kişiye ve okula bildirim yapılabilir; savcılığa başvuru için mesajların tam kaydı gerekir.

Gençler hakkında ceza davası açılır mı?

Çocuk yaşına göre farklı sorumluluk rejimi uygulanır; amaç genellikle koruyucu ve eğitici tedbirlerdir. Ayrıntılar yaş grubuna göre değişir.

Üniversite öğrencisi sahte hesabımdan para istendi, banka sorumlu mu?

Banka sorumluluğu, işlemin niteliği ve güvenlik kayıtlarına göre değerlendirilir. İlk adım bankaya yazılı bildirim ve savcılığa başvurudur.

Ek okuma için siber zorbalık hukuk rehberi ve çocuk ve genç rehberi sayfaları incelenebilir.

Okul yönetimine bildirim yapmak hukuki sürecin yerine geçer mi?

Hayır. Okul içi işlemler idari ve eğitsel niteliktedir; ceza şikâyeti ve tazminat yolları ayrı olarak açık kalır.

Yayılan fotoğrafların silinmesi mümkün müdür?

Platformlara başvuru ve gerekirse hakim kararıyla içeriğe erişim engellenebilir; ancak içeriğin kopyalanmış olması süreci güçleştirebilir.

Çocuğun hesabı ele geçirilmişse ilk adım nedir?

Parolanın değiştirilmesi, çift doğrulamanın açılması ve platformun hesap kurtarma yolunun izlenmesi gerekir. Yapılan paylaşımlar delil olarak saklanmalıdır.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.