Çatalca’da Boşanma: Kırsal Taşınmazlar, Çocuk ve Dava Süreci

Çatalca; geniş yüzölçümü, kırsal mahalleleri, tarım arazileri ve İstanbul’un en seyrek yerleşimli bölgelerinden biri olmasıyla diğer ilçelerden ayrılır. Burada yaşayan ailelerde boşanma uyuşmazlığı çoğu zaman tarla, bahçe, köy evi ve hayvancılık gibi varlıkların paylaşımı ile çocuğun okul ve ulaşım düzeni etrafında şekillenir. Bu sayfa genel bilgi içerir; somut durum belgelerle incelenmelidir.

Dava hangi mahkemede açılır?

TMK m.168 uyarınca boşanma davası eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesinde açılır. Çatalca’da yaşayan eşler için yetkili adliye, ilçenin bağlı olduğu adliyedir; güncel yargı çevresi bilgisi adalet.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir. Eşlerden biri şehir merkezinde çalışıp hafta sonları Çatalca’da kalıyorsa, fiilen sürekli oturulan yerin neresi olduğu belgeyle gösterilmelidir.

Tarla, bahçe ve köy evi

Kırsal mülklerin çoğu hisseli tapuya ve aile içi intikale dayanır. Edinilmiş mallara katılma rejiminde (TMK m.202) evlilik süresince çalışmanın karşılığı olarak edinilen mallar edinilmiş mal (TMK m.219), miras ve bağış yoluyla gelenler kişisel maldır (TMK m.220). Hisseli tarlanın eşe aileden geçmiş olması halinde kişisel mal söz konusu olur; fakat tarlada yapılan yatırım, kurulan sera veya ahır, alınan makine ve hayvanlar evlilik sırasında ortak emekle edinildiyse edinilmiş mal sayılabilir. Tasfiye, dava tarihi esas alınarak yapılır (TMK m.225/2) ve artık değerin yarısı katılma alacağıdır (TMK m.236). Arazinin değerinin tespiti genellikle keşif ve bilirkişi incelemesiyle yapılır.

Aile konutu ve oturulan köy evi

Eşlerin birlikte yaşadığı ev, kimin adına kayıtlı olursa olsun TMK m.194 uyarınca aile konutudur. Eşlerden biri, diğerinin rızası olmadan konutu satamaz ve kira sözleşmesini sona erdiremez. Köy evi başkasının arazisi üzerindeyse, ya da ev kayıtsızsa (tapuya bağlanmamışsa) durum ayrıca incelenmelidir; bu durumda şerh yerine fiili kullanım ve tedbir talepleri gündeme gelir.

Çocuğun okul, bakım ve ulaşım düzeni

Uzak mahallelerde okul ve sağlık hizmetine ulaşım çocuğun gündelik hayatında önemli yer tutar. Hâkim velayet ve kişisel ilişki kararını verirken çocuğun yararını esas alır; ebeveynlerin barınma imkânı, çocuğun okulu ve bakım düzeni birlikte değerlendirilir. Kişisel ilişki günleri (TMK m.323) ulaşım süresi dikkate alınarak yazılırsa uygulamada gecikme ve tartışma azalır. Çocuğun iştirak nafakası (TMK m.182), velayet kendisine verilmeyen ebeveynden istenir.

Protokol yazarken dikkat edilecek hususlar

• Taşınmazlar tapu bilgisi, ada-parsel numarası ve pay oranıyla yazılmalıdır.
• Kimin hangi taşınmazı, hayvanı veya makineyi alacağı, bedel ödemesi yapılacaksa tutarı ve tarihi belirtilmelidir.
• Çocuğun velayeti, kişisel ilişki günleri ve nafaka açık yazılmalıdır.
• Kredi, tarımsal destek veya borç varsa sorumlu taraf protokolde gösterilmelidir.

Hâkim, TMK m.166/3’e göre tarafları dinler ve protokolü hem eşlerin iradesi hem de çocukların yararı bakımından denetler. Eksik veya belirsiz protokol onaylanmayabilir.

Boşanmanın mali sonuçları

Kusurlu davranışlar nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen eş maddi tazminat (TMK m.174/1), kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş manevi tazminat (TMK m.174/2) isteyebilir. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak şartıyla yoksulluk nafakası talep edebilir (TMK m.175). Çiftçilik veya hayvancılıkla geçinen ailelerde gelir mevsimlik olabileceğinden, nafaka miktarı belirlenirken yıllık gelir ve gider kalemlerinin belgelenmesi önem taşır.

Mahkemede ispat

Çekişmeli davada olaylar tanık, belge ve gerekirse sosyal inceleme raporu ile ispatlanır. Kırsal mahallelerde komşular ve akraba tanıklar sık dinlenir; tanıkların ad, adres ve doğru bilgileri baştan düzenlenmeli, mahkemeye zamanında bildirilmelidir. Çocukla ilgili uyuşmazlıkta hâkim, uzman görüşü almak üzere pedagog veya psikolog raporuna başvurabilir.

Süreç

1. Tapu, nüfus ve gelir belgelerinin toplanması; arazi için kadastro bilgisi.
2. Anlaşmalı veya çekişmeli yolun seçilmesi.
3. Tedbir nafakası ve velayet konusunda geçici düzenleme (TMK m.169).
4. Keşif ve bilirkişi aşaması (taşınmaz değeri tartışmalıysa).
5. Hüküm ve istinaf; istinaf süresi tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m.345).

Şiddet ve tehdit durumunda

6284 sayılı Kanun kapsamında mülkî amir koruyucu tedbir kararı verebilir (m.3); aile mahkemesi hâkimi önleyici tedbir kararı verebilir (m.5). Önleyici tedbirler ilk defasında en çok altı ay için verilir (m.8). Kırsal mahallede yaşayan kişi, kolluk birimine veya doğrudan mahkemeye başvurabilir; başvurunun geciktirilmemesi önemlidir.

Sık sorulan sorular

Tarla eşimin ailesinden kaldı. Paylaşımda hesaba girer mi?

Miras yoluyla gelen taşınmaz kişisel maldır. Ancak evlilik süresince yapılan yatırımlar için değer artış payı veya katkı payı alacağı talep edilebilir.

Hayvanlar ve tarım makineleri nasıl değerlendirilir?

Evlilik sırasında ortak emekle edinildiyse edinilmiş mal kabul edilir. Değerleri bilirkişi aracılığıyla saptanır.

Çocuk okul değiştirmek zorunda kalırsa ne olur?

Hâkim, çocuğun yararını gözeterek karar verir. Okul değişikliği velayet kararının kendiliğinden değişmesine yol açmaz.

Anlaşmalı boşanma için eşlerin ikisinin de mahkemeye gelmesi şart mı?

Evet; hâkim tarafları bizzat dinler (TMK m.166/3). Yalnızca vekil aracılığıyla anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

İlgili rehberler: anlaşmalı boşanma dilekçesi, katkı payı ve değer artış payı, aile konutu şerhi, baba ve velayet.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.