İİK 16 Nedir? Şikayet Yolu ve 7 Günlük Süre

30 Saniyede Özet

İİK m.16 (Şikayet ve Süresi), icra ve iflas dairelerinin kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işlemlerine karşı icra mahkemesine başvurma yolunu düzenler. Kural, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde şikayet edilmesidir. Ancak iki önemli istisna vardır: (1) icra memurunun bir hakkı yerine getirmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakması her zaman (süresiz) şikayet edilebilir; (2) kamu düzenine aykırı işlemler de süresiz şikayete tabidir.

Kanun Metni — İİK m.16

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 16. maddesi şöyledir:

“Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere icra ve iflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.”

Maddenin ikinci fıkrası (“16/2”) ise şikayet süresine ilişkin en önemli istisnayı getirir: bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman (süresiz) şikayet olunabilir.

Şikayet Kimlere Karşı, Hangi İşlemler İçin Yapılır?

Şikayet, icra ve iflas dairelerinin (icra müdürü/memuru) usule veya kanuna aykırı işlemlerinin iptali ya da düzeltilmesi için başvurulan, icra-iflas hukukuna özgü kendine has bir kanun yoludur. Mahkemenin çözümüne bırakılmış konular (örneğin borca itiraz, istirdat davası gibi asıl uyuşmazlıklar) şikayet konusu yapılamaz — şikayet yalnızca icra dairesinin işlem/muamelesinin kanuna veya olaya uygunluğunu denetler.

7 Günlük Sürenin İki İstisnası

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 21.04.2026 tarihli, 2026/42 E. – 2026/2641 K. sayılı kararında (karşı oy gerekçesinde, İİK m.16’nın yerleşik doktrinini teyiden) açıklandığı üzere, süreye tabi şikayet kuralının iki istisnası şöyledir:

• Hakkın yerine getirilmemesi/sürüncemede bırakılması (İİK m.16/2): İcra memuru bir hakkı (örneğin haciz talebini, dosya hesabını) yerine getirmiyor veya sebepsiz geciktiriyorsa, bu durum süresiz şikayet edilebilir. Amaç, ilgilileri memurun pasif kalmasına karşı korumaktır.
• Kamu düzenine aykırılık: İşlem kamu düzenine aykırıysa, 7 günlük süre aranmaksızın her zaman şikayet yoluna gidilebilir. Bu ilke doktrinde ve Yargıtay uygulamasında yerleşiktir.

Bu istisnalar dışında kalan işlemlerde 7 günlük süre kaçırılırsa şikayet hakkı düşer; icra mahkemesi şikayeti süre aşımı nedeniyle usulden reddeder.

Şikayet Nereye ve Nasıl Yapılır?

Şikayet, işlemi yapan icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesine dilekçeyle yapılır. Dilekçede şikayet edilen işlem, öğrenme tarihi ve talep açıkça belirtilmelidir. İcra mahkemesi, şikayeti incelerken işlemin kanuna ve olaya uygunluğunu denetler; gerekçeli bulursa işlemi iptal veya düzeltir.

Sıkça Sorulan Sorular

İİK m.16 şikayet süresi ne zaman başlar?

Süre, şikayete konu icra işleminin öğrenildiği (tebliğ, dosyadan öğrenme, fiilen haberdar olma gibi) tarihten itibaren başlar — işlemin yapıldığı tarihten değil.

7 günlük süre kaçırılırsa ne olur?

İstisnalar (hakkın yerine getirilmemesi/sürüncemede bırakılması, kamu düzenine aykırılık) dışında süre kaçırılırsa icra mahkemesi şikayeti süre aşımından usulden reddeder; işlemin esası incelenmez.

Her icra işlemine karşı şikayet yoluna gidilebilir mi?

Hayır. Kanunun çözümünü doğrudan mahkemeye bıraktığı konular (asıl uyuşmazlıklar, borca itiraz gibi) şikayet konusu yapılamaz; şikayet yalnızca icra/iflas dairesinin usule ilişkin işlemlerini denetler.

İcra memurunun hiç işlem yapmaması da şikayet edilebilir mi?

Evet — İİK m.16/2 gereği bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması süresiz şikayet edilebilir; bu, memurun pasif kalmasına karşı özel bir korumadır.