Uluslararası Koruma Başvurusu Rehberi 2026
Uluslararası koruma başvurusu, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) çerçevesinde 1951 Cenevre Sözleşmesi ile 1967 New York Protokolü temelinde, Türkiye’de sığınma talep eden yabancıların başvurabileceği hukuki korumadır. Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma olmak üzere üç statü öngörülmüştür.
Statü Türleri
YUKK m.61 mülteci statüsünü (Avrupa ülkelerinden gelen ve Cenevre Sözleşmesi kriterlerine uyanlar), m.62 şartlı mülteci statüsünü (Avrupa dışından gelen benzer kriterdeki kişiler), m.63 ikincil koruma statüsünü (ölüm cezası, işkence veya silahlı çatışma nedeniyle ciddi zarar tehlikesi altındakiler) düzenler. Türkiye coğrafi sınırlama nedeniyle Avrupa dışı başvurularda mülteci değil şartlı mülteci statüsü tanır.
Başvuru Usulü
YUKK m.65 uyarınca uluslararası koruma başvuruları valiliklere bizzat yapılır; kolluk birimlerine yapılan başvurular derhâl valiliğe bildirilir. Başvuru üzerine kayıt yapılır, başvuru sahibine kimlik belgesi düzenlenir. Başvuru incelemesi sırasında başvuranın Türkiye’de bulunması, çalışma izni koşulları ve sosyal destek imkânları bu Kanun çerçevesinde belirlenir.
İnceleme ve Karar
YUKK m.75-78 hükümleri uyarınca başvuru, bireysel şahsi görüşme yapılarak incelenir. Başvuru sahibinin anlatımları, kanıtları, kaynak ülke bilgileri ve güvenlik değerlendirmesi bir arada değerlendirilir. Hızlandırılmış inceleme (m.79), kabul edilemez bulma (m.72), geri çekme (m.77) gibi özel usuller öngörülmüştür.
Kararın Reddi ve İtiraz
YUKK m.80/1-a uyarınca kararın tebliğinden itibaren on gün içinde Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonuna itiraz edilebilir; ancak 68, 72 ve 79. maddelere göre verilen kararlara karşı yalnızca yargı yoluna başvurulabilir. 72. ve 79. madde kararlarına karşı tebliğden itibaren on beş gün, diğer idari karar ve işlemlere karşı otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurulabilir (m.80/1-ç). İtiraz ve dava süreleri tebliğ tarihinden itibaren işler; sürenin kaçırılması başvuranın hukuki durumunu ciddi etkiler.
Geri Gönderme Yasağı (Non-Refoulement)
YUKK m.4 ve uluslararası sözleşmeler (Cenevre 1951 m.33, İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi m.3) geri gönderme yasağını güvence altına alır. Hiç kimse, hayat veya özgürlüğünün tehlikeye gireceği bir ülkeye geri gönderilemez. Bu yasak, idari makamlar ve yargı mercii bakımından kesin niteliktedir.
Başvuru Sahibinin Hakları
Başvuru sahipleri; hukuki temsilci hakkı (m.81), tercüman desteği, eğitim ve sağlık hizmetlerinden yararlanma, güvenlik ve barınma imkânlarından yararlanma hakkına sahiptir. Çocuk başvurucular için üstün yarar ilkesi (Çocuk Hakları Sözleşmesi m.3) gözetilir; aile birliği ilkesi başvurunun tüm aşamalarında korunur.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| Komisyon itiraz süresi | 10 gün | YUKK m.80 |
| İdari yargı iptal davası | 30 gün | İYUK m.7 |
| Hızlandırılmış inceleme | 5 gün | YUKK m.79 |
| Kayıt süresi | Başvuru günü | YUKK m.65 |
Sık Sorulan Sorular
Olumsuz karar aldım ne yapabilirim?
Kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde Değerlendirme Komisyonuna itiraz edebilirsiniz; 72. ve 79. madde kararlarında yalnızca yargı yolu açıktır ve süre 15 gündür, diğer idari karar ve işlemlere karşı idare mahkemesine 30 gün içinde dava açılabilir. Avukat yardımı bu süreçte önemlidir.
Başvuru sırasında sınır dışı edilebilir miyim?
YUKK m.4 geri gönderme yasağını düzenler; m.80/1-e uyarınca idari itiraz veya yargılama süreci sonuçlanıncaya kadar ilgili kişinin ülkede kalışına izin verilir. Kamu düzeni ve güvenlik bakımından kanundaki istisnalar somut dosyaya göre ayrıca değerlendirilir.
Ailemi de başvuruya dahil edebilir miyim?
YUKK m.65/3 uyarınca başvuru sahibi, başvuruları aynı gerekçeye dayanan ve kendisiyle birlikte gelen aile üyeleri adına başvuru yapabilir; ergin aile üyelerinin kendi adlarına başvuruda bulunulmasına muvafakati alınır.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uluslararası koruma başvurusu için dosya bazlı değerlendirme önerilir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.