TCK 25 meşru müdafaa kurumu, kişinin kendisine veya başkasına yönelik haksız bir saldırıyı o anda hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile gerçekleştirilen savunmayı hukuka uygunluk sebebi olarak düzenler.
İçindekiler
- Meşru Müdafaanın Üç Şartı
- Saldırı Türleri ve Mağdur Hakları
- Sınırın Aşılması (TCK 27)
- Provokasyon ve Önceden Hazırlık
- Müdafaa: Delil Toplama ve Adli Tıp
- Sıkça Sorulan Sorular
Meşru Müdafaanın Üç Şartı
1) Saldırının haksız olması, 2) Saldırının başlamış ve henüz sona ermemiş olması (devam ediyor olması), 3) Savunmanın saldırıyla orantılı olması. Bu üç şart bir arada bulunduğunda fail cezalandırılmaz; eylem hukuka uygun sayılır.
Saldırı Türleri ve Mağdur Hakları
Hayata, vücut bütünlüğüne, cinsel dokunulmazlığa, hürriyete, namusa veya malvarlığına yönelik saldırılar meşru müdafaa konusu olabilir. Kendine yönelik saldırı kadar başkasına (yardımcı meşru savunma) yönelik saldırı da savunmayı haklı kılar.
Sınırın Aşılması (TCK 27)
TCK 27/1 meşru müdafaada sınırın aşılması halinde takdiri indirim öngörür. TCK 27/2 ise sınırın heyecan, korku veya telaş nedeniyle aşılması halinde fail cezalandırılmaz. Bu hüküm “manevi cebir” olarak nitelendirilen aşımı kapsar.
Provokasyon ve Önceden Hazırlık
Failin saldırıyı kendi davranışıyla provoke etmesi durumunda meşru müdafaa hukuka uygunluk sebebi olarak kabul edilmeyebilir. Önceden silahlanma, planlama göstergeleri durumunda kasten öldürme/yaralama hükümleri uygulanır. Olay zaman çizelgesi titizlikle incelenir.
Müdafaa: Delil Toplama ve Adli Tıp
Olay yeri inceleme, kamera kayıtları, tanık ifadeleri, mağdur-fail karşılıklı yaralanma raporları, balistik inceleme, biyolojik inceleme savunmanın ispatı için kritiktir. Saldırının haksızlığı ve devam ediyor olması mutlaka belgelenmelidir. AİHM kararları da yardımcı kaynaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Meşru müdafaa şartları nelerdir?
TCK 25/1’e göre: 1) Saldırının haksız olması, 2) Saldırının başlamış ve henüz sona ermemiş olması, 3) Savunmanın saldırıyla orantılı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Meşru müdafaada sınır aşılırsa ne olur?
TCK 27/1 sınırın aşılması halinde takdiri indirim öngörür. TCK 27/2 sınırın heyecan, korku veya telaş nedeniyle aşılması halinde failin cezalandırılmamasını sağlar.
Mala karşı meşru müdafaa olur mu?
Evet. TCK 25/1 hayatın yanı sıra hürriyete, vücut bütünlüğüne, cinsel dokunulmazlığa ve malvarlığına yönelik saldırılarda da meşru müdafaayı düzenler. Ancak orantılılık ilkesi mala karşı savunmada özellikle sıkı uygulanır.
Önceden silahlanma meşru müdafaayı engeller mi?
Saldırının önceden öngörüldüğü ve failin provoke ettiği durumlarda meşru müdafaa hukuka uygunluk sebebi olarak kabul edilmeyebilir. Mahkeme zaman çizelgesi ve provokasyon unsurlarını titizlikle değerlendirir.
Yargıtay ve AYM Kararları
- Yargıtay 1. CD: Yargıtay 1. Ceza Dairesi – Kasten Öldürme Tahrik Değerlendirmesi. Mağdurun haksız fiili sonucu işlenen kasten öldürmede tahrik şiddeti, fail-mağdur ilişkisi, olay öncesi mesajlaşma kayıtları ve tanık beyanları birlikte değerlendirilerek TCK 29 indiriminin oranı belirlenmiştir. UYAP Mevzuat
- Anayasa Mahkemesi: Anayasa Mahkemesi – TCK 299 ve İfade Hürriyeti. AYM bireysel başvuru kararında TCK 299 uygulamasının ifade hürriyeti (AY m.26) ile uyumlu olabilmesi için eleştiri-hakaret ayrımının titizlikle yapılması gerektiği vurgulanmıştır. AİHM Vedat Şorli/Türkiye kararına atıfta bulunulmuştur. UYAP Mevzuat
İlgili Ceza Hukuku Rehberleri
Bölgesel Hizmet Alanları
- kadikoy ceza avukati Rehberi (2026)
- besiktas ceza avukati Rehberi (2026)
- sisli ceza avukati Rehberi (2026)
- uskudar ceza avukati Rehberi (2026)
- bakirkoy ceza avukati Rehberi (2026)
YouTube Hukuk Kanalı
Detaylı video anlatımı için @bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.
Güncellenme: 17 Nisan 2026 — Av. Bilal ALYAR Hukuk Bürosu