Velayet Davalarında Çocuğun Üstün Yararı İlkesi 2026

Velayet davalarında temel kriter çocuğun üstün yararı ilkesidir. TMK md.335-342 ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşme hükümleri birlikte uygulanır.

Çocuğun Üstün Yararı Kriterleri

Çocuğun yaşı, sağlık durumu, psikolojik ihtiyaçları, eğitim durumu ve tercih edeceği ebeveyn değerlendirilir. Pedagog ve sosyal hizmet uzmanı raporları belirleyici olur.

Velayetin Değiştirilmesi Davası

TMK md.348 değişen koşullar halinde velayetin değiştirilebileceğini düzenler. Anne veya babanın bakım yetersizliği, taşınma, yeni evlilik gibi durumlar değişiklik sebebi olabilir.

Ortak Velayet Uygulaması

Türk hukuku kural olarak tek velayeti benimser; ancak Yargıtay son dönem kararlarında AİHM uygulamalarını dikkate alarak ortak velayete ilişkin istisnai hükümler geliştirmektedir.

Çocuğun Dinlenmesi Hakkı

Yaşı ve idrak yeteneği uygun olan çocuğun mahkemede dinlenmesi zorunludur. Çocuk Hakları Sözleşmesi md.12 ve TMK md.182 bu hakkı güvence altına alır.

Kişisel İlişki Düzenlemesi

Velayet verilmeyen ebeveyne çocukla kişisel ilişki kurma hakkı tanınır. Hafta sonları, yarıyıl ve yaz tatilleri için düzenlemeler yapılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaç yaşındaki çocuk mahkemede dinlenir?

Kural olarak 8 yaş üzeri çocuklar idrak yeteneğine sahip sayılır ve mahkemede görüşü alınır.

Anne velayeti otomatik alır mı?

Hayır, sadece çocuğun üstün yararı ilkesi esastır; anne veya baba eşit değerlendirilir.

Velayet verilmeyen ebeveyn çocuğu görebilir mi?

Evet, kişisel ilişki kurma hakkı vardır. Engelleyen ebeveyn hakkında şikayet ve velayet değişikliği talep edilebilir.

Ortak velayet Türkiye’de uygulanabilir mi?

Son Yargıtay içtihatlarında istisnai olarak ortak velayet tanınmaktadır; ancak standart uygulama tek velayettir.

İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar

Mevzuat	Konu	Madde Atfı
4721 SK — TMK	Türk Medeni Kanunu — Aile hukuku	m.118-494
TMK m.161-166	Boşanma sebepleri	Özel ve genel sebepler
TMK m.166/3	Anlaşmalı boşanma	Min. 1 yıl evlilik
TMK m.174-175	Tazminat ve yoksulluk nafakası	Kusur analizi
TMK m.182	Velayet	Çocuğun üstün yararı
TMK m.202-232	Mal rejimi — edinilmiş mallara katılma	Katılma alacağı, değer artış payı
TMK m.282-301	Soybağı	Tanıma, babalık, ret
TMK m.305-320	Evlat edinme	Küçük ve ergin
TMK m.396-494	Vesayet	Kısıtlama, vasi, kayyım
6284 SK	Ailenin korunması	Koruma ve önleyici tedbirler
5718 SK — MÖHUK	Yabancı karar tanıma-tenfiz	m.50-59
4787 SK	Aile Mahkemeleri	Pedagog/psikolog/sosyal çalışmacı
HMK m.12	Aile mahkemesi yetkisi	Yerleşim yeri / son 6 ay
İİK m.38, 344	İlam ve tazyik hapsi	Nafaka tahsili
AİHS m.8	Özel hayat ve aile yaşamına saygı	İnsan hakları çerçevesi

Başvurulacak Kurumlar

• Aile Mahkemesi — boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, evlat edinme, soybağı
• Sulh Hukuk Mahkemesi — vesayet, kayyım, tereke
• Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü — sosyal inceleme, koruma
• Nüfus Müdürlüğü — tanıma, boşanma tescili
• Noter — evlilik sözleşmesi, vekalet
• Arabuluculuk Daire Başkanlığı — ihtiyari aile arabuluculuğu
• BAM Hukuk Daireleri / Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — kanun yolu

Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Hukuku

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda