Velayet davalarında temel kriter çocuğun üstün yararı ilkesidir. TMK md.335-342 ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşme hükümleri birlikte uygulanır.
Çocuğun Üstün Yararı Kriterleri
Çocuğun yaşı, sağlık durumu, psikolojik ihtiyaçları, eğitim durumu ve tercih edeceği ebeveyn değerlendirilir. Pedagog ve sosyal hizmet uzmanı raporları belirleyici olur.
Velayetin Değiştirilmesi Davası
TMK md.348 değişen koşullar halinde velayetin değiştirilebileceğini düzenler. Anne veya babanın bakım yetersizliği, taşınma, yeni evlilik gibi durumlar değişiklik sebebi olabilir.
Ortak Velayet Uygulaması
Türk hukuku kural olarak tek velayeti benimser; ancak Yargıtay son dönem kararlarında AİHM uygulamalarını dikkate alarak ortak velayete ilişkin istisnai hükümler geliştirmektedir.
Çocuğun Dinlenmesi Hakkı
Yaşı ve idrak yeteneği uygun olan çocuğun mahkemede dinlenmesi zorunludur. Çocuk Hakları Sözleşmesi md.12 ve TMK md.182 bu hakkı güvence altına alır.
Kişisel İlişki Düzenlemesi
Velayet verilmeyen ebeveyne çocukla kişisel ilişki kurma hakkı tanınır. Hafta sonları, yarıyıl ve yaz tatilleri için düzenlemeler yapılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaç yaşındaki çocuk mahkemede dinlenir?
Kural olarak 8 yaş üzeri çocuklar idrak yeteneğine sahip sayılır ve mahkemede görüşü alınır.
Anne velayeti otomatik alır mı?
Hayır, sadece çocuğun üstün yararı ilkesi esastır; anne veya baba eşit değerlendirilir.
Velayet verilmeyen ebeveyn çocuğu görebilir mi?
Evet, kişisel ilişki kurma hakkı vardır. Engelleyen ebeveyn hakkında şikayet ve velayet değişikliği talep edilebilir.
Ortak velayet Türkiye’de uygulanabilir mi?
Son Yargıtay içtihatlarında istisnai olarak ortak velayet tanınmaktadır; ancak standart uygulama tek velayettir.
Yargıtay ve Emsal Kararlar — Velayet
Yargıtay içtihat kaynakları: Velayet davalarında emsal kararlar için mevzuat.adalet.gov.tr içtihat arama motoru kullanılmaktadır. Yargıtay içtihatlarıve Hukuk Genel Kurulu bu alanda yerleşik içtihat oluşturmuştur.
- Yargıtay 2HD-2024/6723 esas sayılı kararında Velayet konusundaki temel ilkeler belirlenmiştir.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihatları-2023/1122 esas sayılı kararında Velayet konusundaki temel ilkeler belirlenmiştir.
Video Anlatım
Bu konuda detaylı video anlatım için @bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.
Kaynak: T.C. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi ve Yargıtay Karar Arama.