Güveni Kötüye Kullanma TCK 155 ve Dolandırıcılık Ayrımı 2026
TCK 155 güveni kötüye kullanma suçu, başkasına ait taşınır veya taşınmaz malın muhafaza veya belirli bir şekilde kullanma amacıyla tevdi edildikten sonra zilyedinin uygun olmayan biçimde kullanılması veya bu amaç dışında tasarrufta bulunulmasıdır. Dolandırıcılıkla karıştırılabilir ancak hile unsuru farkı belirler.
Suçun Unsurları
Görevli veya iş ilişkisi gereği kişiye teslim edilmiş malın; muhafaza veya kullanma amacı dışında tasarrufa konu edilmesi suçu oluşturur. Temel fark malın başlangıçta hileyle değil, güvene dayalı şekilde teslim edilmiş olmasıdır.
Dolandırıcılıkla Fark
Dolandırıcılıkta malın teslimi baştan hileyle sağlanır; güveni kötüye kullanmada mal yasal bir sebeple (emanet, kira, vekalet) teslim edilir, sonradan amaç dışı kullanılır. Hile unsurunun yokluğu güveni kötüye kullanmaya işaret eder.
TCK 155/2 Nitelikli Hal
Suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi halinde bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Avukat, muhasebeci, doktor gibi meslek mensuplarının müvekkillerden aldıkları emanetler bu kapsamdadır.
Ceza ve Şikayet
TCK 155/1 temel hal için 6 ay-2 yıl hapis ve adli para cezası öngörülür. Şikayete tabidir ve uzlaştırmaya açıktır. Nitelikli halde ceza 1-7 yıl hapistir ve şikayete tabi değildir.
Etkin Pişmanlık ve İade
TCK 168 etkin pişmanlık hükümleri uygulanır. Malın iadesi veya değerinin ödenmesi halinde ceza indirim oranları TCK hırsızlık suçuyla paraleldir. İade zamanı ceza miktarını önemli ölçüde etkiler.
Sıkça Sorulan Sorular
Güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık farkı nedir?
Dolandırıcılıkta hile ile mal alınır; güveni kötüye kullanmada mal önce güvene dayalı olarak verilir, sonra amaç dışı kullanılır.
Emanet bıraktığım para geri verilmiyor, ne yapabilirim?
Şikayette bulunabilirsiniz. TCK 155/1 basit hal uzlaştırmaya tabi, nitelikli hal (iş ilişkisi) daha ağır cezalıdır.
Hukukçunun müvekkil parasını kullanması suç mudur?
Evet. TCK 155/2 nitelikli hal olarak 1-7 yıl hapis cezası öngörülür. Baro disiplini de ayrıca işler.
Ceza parası tahsil edilmezse ne olur?
Adli para cezası ödenmezse TCK 52/4 uyarınca hapse çevrilebilir. Taksitlendirme talep edilebilir.
Uzman Ceza Hukuku Desteği
İstanbul Kartal ALYAR LAW & CONSULTANCY: +90 534 636 19 19
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 5237 SK — TCK | Türk Ceza Kanunu genel/özel hükümler | m.1-345 |
| 5271 SK — CMK | Ceza Muhakemesi Kanunu | m.90-103, 100-108, 109-115, 170, 172, 231 |
| 5275 SK | İnfaz — Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik | m.105/A, 107, 108 |
| 6284 SK | Koruma/önleyici tedbirler | m.3, 5, 8, 13 |
| 5395 SK | Çocuk Koruma Kanunu | m.4, 5, 11, 25, 35 |
| 5352 SK | Adli Sicil Kanunu | m.9, 12, 13/A |
| AY m.36, 38 | Adil yargılanma, masumiyet karinesi | — |
| AİHS m.5, 6 | Özgürlük, adil yargılanma | — |
Başvurulacak Kurumlar
- Cumhuriyet Başsavcılığı — şikayet ve suç duyurusu
- Sulh Ceza Hakimliği — tutuklama, adli kontrol, arama itirazı
- Asliye/Ağır Ceza Mahkemesi — kovuşturma
- Bölge Adliye Mahkemesi — istinaf
- Yargıtay Ceza Daireleri — temyiz
- İnfaz Hakimliği — infaz işlemleri (4675 SK)
- Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü — sicil başvuru
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.
Güncel Yargıtay Kararı
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2026/252 E., 2026/1896 K. (karar metni), 23.02.2026 — Suç vasfının belirlenmesi için soruşturmanın genişletilmesi gereği (kanun yararına bozma). Vefat eden kişinin yetkilisi olduğu nakliye şirketinin adı ve unvanı yetkisiz kullanılarak internette ilan verilmesi, müşteriden eşya ve döviz alınıp eşyaların gönderilmemesi olayında eylemin hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma mı yoksa dolandırıcılık mı olduğu tartışılmıştır. Şikayetçi, şirket adını ve unvanını hukuki yetki olmaksızın kullanıp ilan vererek hile yapıldığını ileri sürmüştür. Daire, savcının CMK m.160 uyarınca işin gerçeğini araştırması; şirketin ana sözleşmesi, ortaklık ve temsil yapısı, gümrük müşavirliğiyle çalışılıp çalışılmadığı ve şüpheliler hakkında benzer dosyalar araştırılarak suç vasfının ve hukuki durumun ondan sonra belirlenmesi gerektiğini, eksik soruşturmaya dayalı kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı itirazda soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı kanun yararına bozmuştur. Karar metni