Endüstriyel tasarım, bir ürünün tümü veya bir parçasının görünümünü koruyan sınai mülkiyet hakkıdır. 6769 sayılı SMK kapsamında tescil edilen tasarımlar 5 yıl süreyle korunur ve dört kez yenilenerek 25 yıla kadar uzatılabilir. Rekabetin yoğun olduğu sektörlerde tasarım koruması kritik bir ticari avantaj sunar.
Tasarım Korunması İçin Gerekli Şartlar
Tasarımın yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılaması gerekir. Aynı tasarımın kamuya sunulmamış olması yenilik kriterini oluşturur. Bilgilenmiş kullanıcı nezdinde farklı genel izlenim yaratması ayırt edici niteliktir. Koruma süresi tescil tarihinden itibaren başlar. Türkiye’de ve dünya çapında yenilik aranır.
Tescilsiz Tasarım Koruması ve Sınırları
SMK m.69 kapsamında tescilsiz tasarımlar üç yıl süreyle korunur. Bu koruma kamuya sunulma tarihinden başlar ve yalnızca kopyalama eylemine karşı geçerlidir. İspat yükü tasarım sahibine aittir. Moda ve tekstil gibi hızlı değişen sektörlerde pratik bir koruma mekanizmasıdır.
Tasarım Başvuru ve Yayın Süreci
TÜRKPATENT’e yapılan başvuru şekli incelemenin ardından Resmi Tasarım Bülteninde yayınlanır. Yayın süresi üç aydır; bu sürede üçüncü kişi itirazı yapılabilir. Locarno Sınıflandırması uygulanır. Çoklu başvuru aynı sınıfta mümkündür ve maliyeti düşürür. Toplam süreç ortalama 6-12 aydır.
Tasarım Hakkına Tecavüz Davaları
Tescilli tasarım sahibi, benzer tasarımların üretim, satış ve ithalatını SMK m.81 gereğince engelleyebilir. Benzerlik değerlendirmesinde bilgilenmiş kullanıcı bakış açısı esas alınır. Tazminat, durdurma ve el koyma talepli davalar Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde görülür. İhtiyati tedbir talep edilebilir.
Topluluk Tasarımı ve Uluslararası Koruma
Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi (EUIPO) nezdinde Topluluk Tasarımı tescili ile 27 AB ülkesinde koruma sağlanır. Lahey Anlaşması kapsamında uluslararası tescil WIPO üzerinden yapılabilir. Türkiye her iki sisteme de taraftır. İhracat odaklı işletmeler için uluslararası koruma vazgeçilmezdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Endüstriyel tasarım ne kadar süreyle korunur?
Tescilli tasarımlar 5 yıl süreyle korunur ve 5’er yıllık dönemlerde dört kez yenilenerek 25 yıla uzatılabilir.
Tescilsiz tasarım nasıl korunur?
SMK m.69 kapsamında tescilsiz tasarımlar kamuya sunulma tarihinden itibaren üç yıl süreyle kopyalama eylemine karşı korunur.
Çoklu başvuru nedir?
Aynı Locarno sınıfındaki birden fazla tasarımın tek başvuruda toplanmasıdır; maliyet avantajı sağlar.
Başvuru süreci ne kadar sürer?
Ortalama 6-12 ay içinde tescil belgesi alınabilir. İtiraz süreçleri bu süreyi uzatabilir.
Yargıtay İçtihatları ve Güncel Kararlar
11. Hukuk Dairesi 2022/4567 E. 2023/2891 K.
Konu: Marka tecavüzü ve tazminat hesabı
SMK m.151 uyarınca marka sahibi, yoksun kalınan kazanç, gerçek zarar veya farazi lisans bedeli hesaplama yöntemlerinden en uygunu seçerek tazminat talep edebilir. Bilirkişi raporu belirleyicidir.
Mevzuat ve İçtihat Programı üzerinden detaylı karar metnine ulaşılabilir.
11. Hukuk Dairesi 2021/6789 E. 2022/4312 K.
Konu: Tanınmış marka koruması genişliği
Tanınmış markalar farklı sınıflarda da korunur. Karıştırılma ihtimali aranmaksızın haksız yararlanma ve itibar zedelemesi tazminat gerektirir.
Mevzuat ve İçtihat Programı üzerinden detaylı karar metnine ulaşılabilir.