Tahkim ve Arabuluculuk: Ticari Uyuşmazlıklarda Alternatif Çözüm

Tahkim ve Arabuluculuk: Ticari Uyuşmazlıklarda Alternatif Çözüm: Tahkim ve arabuluculuk; ticari uyuşmazlıklarda yargı yolunun alternatifi olarak tarafların uyuşmazlığı daha hızlı, gizli ve esnek bir şekilde çözmesine imkân tanır. 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu ve 6325 sayılı Arabuluculuk Kanunu temel düzenlemelerdir.

Tahkim Türleri

Tahkim; taraflar ile hakem arasındaki ilişki ve uyuşmazlığın niteliğine göre farklı kategorilere ayrılır.

Kurumsal tahkim (ICC, ISTAC, LCIA, HKIAC)
Ad hoc tahkim
İç tahkim (Türk tarafları için)
Uluslararası tahkim (yabancı unsur içeren)
Yatırım tahkimi (ICSID, UNCITRAL)

Tahkim Sözleşmesinin Geçerliliği

Tahkim sözleşmesi yazılı olmalıdır. Sözleşme maddesi veya ayrı bir belge şeklinde düzenlenebilir. Tarafların kimliği, uyuşmazlık konusu, tahkim yeri, tahkim dili, uygulanacak hukuk net belirlenmeli.

Zorunlu Arabuluculuk (2018 sonrası)

7036 sayılı Kanun ve 7155 sayılı Kanun ile belirli uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk zorunlu hale getirilmiştir.

İş uyuşmazlıkları (kıdem, ihbar, fazla mesai, işe iade)
Ticari davalarda konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları (TTK m.5/A)
Tüketici uyuşmazlıkları
Konut ve çatılı işyeri kira uyuşmazlıkları
Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları (6325 m.18/B)

Tahkim Kararının Tanınması ve Tenfizi

Yabancı tahkim kararları 1958 New York Sözleşmesi ve 5718 MÖHUK kapsamında Türkiye’de tenfiz edilebilir. Yetkili mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Kamu düzenine aykırılık dışında retler sınırlıdır.

Tahkim vs Yargı Karşılaştırması

Tahkim avantajları: gizlilik, hız, çalışma alanı, kesin ve bağlayıcı karar. Dezavantajları: yüksek maliyet, temyiz yolu kapalı (iptal davası ile sınırlı denetim).

İlgili Mevzuat

Sıkça Sorulan Sorular

Tahkim sözleşmesi zorunlu mudur?

Hayır, isteğe bağlıdır. Ancak taraflar tahkim sözleşmesi imzalarsa bu sözleşme bağlayıcıdır ve yargı yolunu kapatır.

Arabuluculuk kaç saat sürer?

Süre, uyuşmazlığın niteliğine ve tarafların tutumuna göre değişir; kısa sürede sonuçlanabileceği gibi birden fazla oturum da gerekebilir.

Arabuluculuk anlaşması icra edilebilir mi?

İcra edilebilirlik şerhi verilen anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır; taraflar ve avukatları ile arabulucunun (ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun) birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ise kanunlarda şerhin zorunlu kılındığı haller hariç şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (6325 m.18).

Tahkim maliyeti ne kadar?

Kurumsal tahkimde uyuşmazlık değerine göre değişir. ICC, ISTAC gibi kurumların ücret tarifeleri vardır. Genellikle küçük ticari uyuşmazlıklar için yargı daha ekonomiktir.