Ticaret Hukuku: Kapsam ve Temel Konular

Kısa cevap: Ticaret hukuku, tacirlerin ve ticari işletmelerin işlerini düzenleyen özel hukuk dalıdır. Temel kaynağı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’dur. Ticari işletme, ticaret şirketleri, kıymetli evrak, taşıma işleri, deniz ticareti ve sigorta hukuku bu kanunun altı kitabında yer alır.

Son güncelleme: 11 Kasım 2026

Bu sayfada ticaret hukukunun neyi kapsadığını, tacir olmanın ne gibi sonuçlar doğurduğunu ve en sık karşılaşılan uyuşmazlık başlıklarını kısaca anlatıyorum. Her başlığın ayrıntısı için ilgili rehberlere bağlantı verdim. Kanun, kendini Türk Medeni Kanunu’nun ayrılmaz bir parçası olarak tanımlar; ticari bir işte özel hüküm yoksa mahkeme önce ticari örf ve âdete, o da yoksa genel hükümlere bakar (TTK m.1).

Ticaret hukuku neyi düzenler?

Türk Ticaret Kanunu bir başlangıç bölümü ve altı kitaptan oluşur: Ticari İşletme, Ticaret Şirketleri, Kıymetli Evrak, Taşıma İşleri, Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku. Kanunda düzenlenen konularla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari iştir (TTK m.3). Uygulamada en çok karşılaşılan konular şunlardır:

  • ticari işletme, tacir sıfatı ve ticaret sicili,
  • ticaret unvanı ve işletme adının korunması,
  • ticari defterler,
  • haksız rekabet ve ticari sırlar,
  • poliçe ve çek başta olmak üzere kambiyo senetleri,
  • ticari sözleşmeler ve ticari davalar.

Ticaret şirketleri de kanunun ikinci kitabında düzenlenir; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir (TTK m.124). Kuruluş, pay devri, genel kurul ve ortaklar arasındaki uyuşmazlıklar ayrı bir alandır; bunları şirket hukuku sayfasında topladım.

Ticari işletme ve tacir

Ticari işletme, esnaf işletmesi sınırını aşan düzeyde gelir sağlamayı hedefleyen faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir (TTK m.11). Ticari işletme bir bütün hâlinde devredilebilir; bu devir sözleşmesi yazılı yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan edilir (m.11/3).

Bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişi tacirdir (m.12). Ticaret şirketleri ile kanunda sayılan bazı tüzel kişiler de tacir sayılır (m.16). Tacir olmanın sonuçları önemlidir:

  • Tacir her türlü borcu için iflasa tabidir; ticaret unvanı seçmek, işletmesini ticaret siciline tescil ettirmek ve ticari defter tutmakla yükümlüdür (m.18/1).
  • Ticari faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir (m.18/2).
  • Tacirler arasında temerrüde düşürme, fesih ve sözleşmeden dönme ihbarları noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta ile yapılır (m.18/3).
  • Tacirin borçlarının ticari olması asıldır. Gerçek kişi tacir, işlem anında işin ticari işletmesiyle ilgili olmadığını karşı tarafa açıkça bildirirse ya da durum işin ticari sayılmasına elverişli değilse borç adi sayılır (m.19/1).

Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenir; tüketicinin korunmasına ilişkin hükümler saklıdır (m.8). Uygulamada sık gözden kaçan bir kural da faturadır: fatura alan kişi sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse bu içeriği kabul etmiş sayılır. Aynı süre, sözlü veya uzaktan kurulan sözleşmeleri doğrulayan teyit mektupları için de geçerlidir (m.21).

Ticaret sicili ve ticaret unvanı

Ticaret sicili, Ticaret Bakanlığının gözetim ve denetiminde ticaret sicili müdürlükleri tarafından tutulur (TTK m.24). Tescil edilen hususlar, kanunda veya yönetmelikte aksine hüküm yoksa Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan olunur (m.35/3-4). Herkes ticaret sicilinin içeriğini inceleyebilir ve onaylı suret alabilir (m.35/2). Bu nedenle bir şirketle çalışmadan önce unvanını ve yetkililerini sicilden kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.

Her tacir, ticari işletmenin açıldığı günden itibaren on beş gün içinde işletmesini ve ticaret unvanını işletme merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan ettirir (m.40). Ticari işlemler bu unvanla yapılır, belgeler bu unvan altında imzalanır (m.39). Tescil edilmiş unvanı kullanma hakkı yalnız sahibine aittir; unvan dürüstlüğe aykırı biçimde başkasınca kullanılırsa hak sahibi tespit, yasaklama, sicilde değişiklik veya silme ve tazminat isteyebilir (m.50, m.52).

Ticari defterler

Her tacir ticari defterleri tutmak ve işletmesinin iktisadi ve mali durumunu bu defterlerde açıkça göstermek zorundadır (TTK m.64/1). Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri de ticari defterdir (m.64/4). Açılış ve kapanış onaylarının süreleri ile elektronik defter kuralları ayrı ayrıntı taşır; bunlar için ticari defter tutma yükümlülüğü ve defter ve belge saklama, ibraz rehberlerine bakabilirsiniz.

Haksız rekabet

Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı ya da dürüstlük kuralına başka şekillerde aykırı davranışlar haksız rekabettir (TTK m.54/2). Kanun başlıca hâlleri sayar: kötüleme, yanıltıcı açıklama, karıştırılmaya yol açma, sözleşmeyi ihlale yöneltme, başkasının iş ürününden yetkisiz yararlanma, üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı ifşa (m.55).

Zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kişi şunları isteyebilir: fiilin haksız olup olmadığının tespiti, haksız rekabetin men’i, maddi durumun ortadan kaldırılması ve yanlış beyanların düzeltilmesi, kusur varsa tazminat ve şartları varsa manevi tazminat (m.56). Bu davalar, hakkın doğduğunun öğrenildiği günden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumundan itibaren üç yıl içinde zamanaşımına uğrar (m.60). Ayrıntı haksız rekabet davası ve ticari sır sayfalarındadır.

Ticari dava ve dava şartı arabuluculuk

Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklar ticari davadır. Ayrıca, taraflar tacir olsun olmasın, kanunda sayılan bazı konulardan doğan davalar da ticari dava sayılır (TTK m.4/1). Aksine hüküm yoksa, değerine bakılmaksızın tüm ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakar (m.5/1). Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresinde asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder (m.5/4). Kanunda belirtilen parasal sınırı geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır; bu sınır HMK ek madde 1’e göre artırılır (m.4/2).

Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir. Ticari dava türleri için ticari dava rehberi, arabuluculuk aşaması için ticari arabuluculuk, tahkim şartı olan sözleşmeler için ticari uyuşmazlıklarda tahkim sayfasına bakabilirsiniz.

Bir uyuşmazlıkta şunlar yapılabilir

  • Sözleşme, fatura, irsaliye, yazışma ve ihtarnameler bir araya getirilir; faturaya itiraz edilip edilmediği kontrol edilir.
  • Karşı tarafın unvanı ve yetkilileri ticaret sicili kayıtlarından teyit edilir.
  • Ticari defter kayıtları ve karşı tarafın kayıtlarıyla mutabakat durumu incelenir.
  • Uyuşmazlığın ticari dava olup olmadığı ve dava şartı arabuluculuk kapsamına girip girmediği belirlenir.
  • Haksız rekabet varsa bir yıllık ve üç yıllık süreler hesaplanır.

Büro Kartal’da

Büromuz İstanbul’un Anadolu yakasında, Kartal’dadır. Adres ve ulaşım bilgisi Kartal avukat sayfasındadır. Ticari dava, alacak ve sözleşme uyuşmazlıklarında avukatlık hizmeti için ticaret avukatı sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Ticaret hukuku hangi konuları kapsar?

Ticari işletme ve tacir, ticaret sicili ve unvan, ticari defterler, haksız rekabet, ticaret şirketleri, kıymetli evrak, taşıma işleri, deniz ticareti ve sigorta hukuku. Hepsi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenir.

Ticari dava hangi mahkemede görülür?

Aksine hüküm yoksa, dava konusunun değerine bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.5/1). Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresinde asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder (m.5/4).

Ticari davada önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında evet; arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A).

Kimler tacir sayılır?

Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişi tacirdir (TTK m.12/1). Ticaret şirketleri ile ticari işletme işleten vakıf ve dernekler ve kanunda sayılan bazı kamu kuruluşları da tacir sayılır (TTK m.16/1).

Haksız rekabet davası ne zaman zamanaşımına uğrar?

Hakkın doğduğunun öğrenildiği günden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumundan itibaren üç yıl içinde. Fiil, ceza kanununa göre daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa o süre hukuk davası için de geçerlidir (TTK m.60).

Bu sayfadaki bilgiler genel çerçeveyi gösterir. Hangi hükmün uygulanacağı, sürelerin nasıl işleyeceği ve hangi yolun izleneceği için somut dosyanın incelenmesi gerekir.

Resmî kaynaklar

Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.

0534 636 19 19 WhatsApp alyarlaw@gmail.com