Oyun ve Yazılım Telif Lisanslama | EULA, Lisans Türleri
- Bilgisayar programları, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca “ilim ve edebiyat eseri” sayılır ve eser sahibinin hususiyetini taşıması koşuluyla korunur.
- Oyun ve yazılım kullanımı, mülkiyet değil lisans (ruhsat) devridir; FSEK m. 48 uyarınca mali haklar süre, yer ve muhteva itibarıyla sınırlı veya sınırsız olarak devredilebilir ya da yalnızca kullanma yetkisi (ruhsat) verilebilir.
- İzinsiz çoğaltma veya kullanım, FSEK m. 22’deki çoğaltma hakkının ihlalidir; hak sahibi, FSEK m. 68 uyarınca sözleşme bedelinin veya rayiç bedelin en çok üç katını talep edebilir.
- Oyun içi ekonomiler (kutu satışı, kozmetik eşya, şans oyunu benzeri mekanikler) tüketici hukuku boyutu da taşır; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un genel hükümleri uygulanabilir.
- Lisans sözleşmesi ihlallerinde hem hukuk (tazminat, men) hem ceza (FSEK m. 71 vd.) yolu birlikte işletilebilir.
Son güncelleme: 7 Eylül 2026 — madde metinleri ve içtihat atıfları gözden geçirildi.
İçindekiler
- Bilgisayar programı ve oyun, eser olarak nasıl korunur?
- Lisans türleri ve devir-ruhsat ayrımı
- Lisans ihlali ve izinsiz kullanım
- Oyun içi ekonomiler ve tüketici boyutu
- Dava yolları ve süreler
- Yargı kararları
- Sıkça sorulan sorular
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m. 1/B (tanımlar), m. 2 (eser çeşitleri)
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m. 22 (çoğaltma hakkı)
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m. 48 (mali hakların devri ve ruhsat)
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m. 68 (tecavüz halinde tazminat)
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (oyun içi satın alma boyutu)
Bilgisayar programı ve oyun, eser olarak nasıl korunur?
FSEK m. 1/B, bilgisayar programını “bir bilgisayar sisteminin özel bir işlem veya görev yapmasını sağlayacak şekilde düzene konulmuş emir dizgesi ve bu emir dizgesinin oluşum ve gelişimini sağlayacak hazırlık çalışmaları” olarak tanımlar. Kanunun 2. maddesi, her biçim altında ifade edilen bilgisayar programlarını ve program sonucu doğurması koşuluyla hazırlık tasarımlarını “ilim ve edebiyat eserleri” kategorisinde eser sayar.
Video oyunları, teknik olarak yalnızca bir bilgisayar programı değildir; içerdiği görsel tasarım, müzik, senaryo ve karakterler ayrı ayrı eser (güzel sanat, musiki, sinema eseri) niteliği taşıyabilir. Bu nedenle bir oyun projesi, çoğu zaman birden fazla eser türünün bir araya geldiği “çoklu ortam” (multimedya) eseri olarak değerlendirilir ve her bileşenin hak sahipliği ayrı ayrı incelenmelidir.
Lisans türleri ve devir-ruhsat ayrımı
FSEK m. 48, eser sahibinin mali haklarını süre, yer ve muhteva itibarıyla sınırlı veya sınırsız, karşılıklı veya karşılıksız olarak devredebileceğini; mali hakların yalnızca kullanma yetkisinin de (ruhsat) başkasına bırakılabileceğini düzenler. Ticari yazılım ve oyun dünyasında satılan çoğu ürün, mülkiyet devri değil, son kullanıcı lisans sözleşmesi (EULA) ile verilen bir kullanım ruhsatıdır; kullanıcı, yazılımı çoğaltma, değiştirme veya yeniden satma hakkını kazanmaz.
| Lisans türü | Özellik |
|---|---|
| Münhasır (inhisari) lisans | Lisans veren, aynı hakkı bir başkasına veremez; kural olarak kendisi de kullanamaz |
| Münhasır olmayan (basit) lisans | Lisans veren aynı hakkı birden çok kişiye verebilir |
| Süreli / süresiz lisans | Belirli süreyle veya süre sınırı olmaksızın kullanım hakkı |
| Devir (temlik) | Mali hakkın bizzat el değiştirmesi; devreden hakkı kaybeder |
Lisans sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması, FSEK m. 52 uyarınca zorunludur; sözlü veya zımni anlaşmalar mali hak devri veya ruhsat bakımından geçerli kabul edilmez.
Lisans ihlali ve izinsiz kullanım
Bir bilgisayar programının veya oyunun, hak sahibinden yazılı izin alınmadan çoğaltılması, kurulması veya kullanıma açılması, FSEK m. 22’de düzenlenen çoğaltma hakkının ihlalidir. Hak sahibi bu durumda FSEK m. 68 uyarınca, sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceği bedelin veya rayiç bedelin en çok üç katını talep edebilir. Bu, sözleşmesel tazminattan bağımsız, kanunda öngörülen caydırıcı bir tazminat türüdür.
İşyerinde lisanssız yazılım kullanımı, uygulamada en sık karşılaşılan ihlal türüdür. Yargıtay, işyerinde tespit edilen her bir lisanssız kurulum için ayrı ayrı tazminat hesaplanabileceğini ve tazminatın FSEK m. 68’deki üç katı sınırına göre belirleneceğini kabul etmektedir (aşağıda ayrıntısına yer verilen 2024 tarihli karar).
Oyun içi ekonomiler ve tüketici boyutu
Oyun içi satın alma (kutu açma, kozmetik eşya, sezonluk geçiş gibi) mekanizmaları, telif hukukunun yanında tüketici hukukunu da ilgilendirir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un mesafeli sözleşmelere ve haksız şartlara ilişkin genel hükümleri, oyun içi satın almalarda da uygulama alanı bulabilir; özellikle cayma hakkının kullanılamayacağına dair EULA hükümlerinin tüketici mevzuatına uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir. Bu başlık, telif hukukundan bağımsız, ayrı bir inceleme konusu olduğundan somut olayda iki alanın birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Dava yolları ve süreler
| Yol | Açıklama |
|---|---|
| Hukuk davası (tazminat, men, ref) | Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açılır |
| Ceza şikayeti | FSEK m. 71 vd. uyarınca hak ihlali ayrıca suç oluşturabilir |
| Zamanaşımı | Haksız fiil niteliğindeki tecavüzlerde TBK genel zamanaşımı süreleri (2 yıl / 10 yıl) esas alınır |
Yargı kararları
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 06.11.2024 tarihli, 2023/6110 E. ve 2024/7763 K. sayılı kararı, işyerinde lisanssız kullanıldığı tespit edilen bir bilgisayar programına ilişkindir. İlk derece mahkemesi, dava konusu programın FSEK anlamında ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğunu, davalının işyerindeki bilgisayarlarda programın yüklü ve kullanılabilir halde bulunduğunu, bu durumun davacının FSEK m. 22’den kaynaklanan çoğaltma hakkını ihlal ettiğini tespit etmiş ve FSEK m. 68 uyarınca üç katı tazminata hükmetmiştir. Yargıtay, bu değerlendirmeyi onamıştır. Karar, lisanssız yazılım kullanımında hem eser niteliğinin hem de tazminat hesabının nasıl kurulacağını göstermesi bakımından yol göstericidir.
Kaynak: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/6110, K. 2024/7763, 06.11.2024 — https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1091173400 (erişim: 7 Eylül 2026)
Sıkça Sorulan Sorular
Bir oyun, tek bir eser olarak mı yoksa bileşenleri ayrı ayrı mı korunur?
Genellikle her ikisi de söz konusudur. Oyunun kodu bilgisayar programı olarak, görsel tasarımı, müziği ve senaryosu ise kendi eser türleri kapsamında ayrı ayrı korunur; hak sahipliği bileşen bazında değişebilir.
EULA (son kullanıcı lisans sözleşmesi) her zaman geçerli midir?
EULA’nın genel geçerliliği kabul edilmekle birlikte, tüketici aleyhine dengesiz veya şeffaf olmayan hükümler, 6502 sayılı Kanun kapsamında haksız şart olarak değerlendirilip geçersiz sayılabilir.
Bir yazılımı satın almak, onu çoğaltma hakkı verir mi?
Hayır. Yazılım satın alma, kural olarak kullanım ruhsatı (lisans) verir; çoğaltma, dağıtma veya işleme hakları, sözleşmede açıkça devredilmedikçe alıcıya geçmez.
Şirket içi lisanssız yazılım kullanımında kim sorumlu tutulur?
Tüzel kişilik, işyerinde tespit edilen ihlalden sorumlu tutulur; ayrıca fiilen talimat veren veya bilerek göz yuman gerçek kişiler hakkında da hukuki ve cezai sorumluluk gündeme gelebilir.
Üç katı tazminat her ihlalde otomatik olarak uygulanır mı?
Hayır. FSEK m. 68, hak sahibine sözleşme bedelinin veya rayiç bedelin en çok üç katını isteme imkânı tanır; mahkeme, somut olayın ağırlığına göre bu sınırlar içinde bir bedele hükmeder.
Açık kaynak (open source) lisanslı yazılımlar için de FSEK korumasından söz edilir mi?
Evet. Açık kaynak lisansları da FSEK m. 48 kapsamında bir ruhsat türüdür; lisans şartlarına (örneğin kaynak kodun paylaşılması zorunluluğu) uyulmaması, telif hakkı ihlali sonucunu doğurabilir.
Oyun içi kozmetik eşya satışı telif hukukunu ilgilendirir mi?
Kozmetik eşyanın görsel tasarımı eser niteliği taşıyabilir ve izinsiz kopyalanması telif ihlali oluşturabilir; satış modelinin kendisi ise daha çok tüketici hukuku boyutuyla değerlendirilir.
Lisans sözleşmesi yazılı olmak zorunda mıdır?
Evet. FSEK m. 52, mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı yapılmasını ve konusunun ayrı ayrı gösterilmesini zorunlu kılar.
İşyerinde lisanssız program tespit edilirse hangi mahkemeye başvurulur?
Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi bulunan yerlerde bu mahkemeye, bulunmayan yerlerde görevlendirilen asliye hukuk mahkemesine başvurulur.
Sonuç
Oyun ve yazılım telif hukukunda temel ayrım, mülkiyet devri ile lisans (ruhsat) arasındadır; kullanıcıların büyük çoğunluğu yalnızca sınırlı bir kullanım hakkı satın alır. İzinsiz çoğaltma veya kullanım, FSEK m. 22 ve m. 68 çerçevesinde hem tazminat hem ceza sorumluluğu doğurabilir. Oyun içi ekonomilerde ise telif hukukunun yanında tüketici hukuku boyutunun da ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Resmî Kaynaklar
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun — mevzuat.gov.tr
Hazırlayan: Av. Bilal ALYAR, İstanbul Barosu