Kısa Cevap: Trafik kazasında olayın oluş nedenleri ve iz ile deliller kolluğun düzenlediği kaza tespit tutanağına geçer, kusur ise KTK m.84 ve yönetmelik esaslarına göre ayrıca belirlenir; hasarın parasal karşılığını ise ruhsatlı ve levhaya kayıtlı sigorta eksperinin raporu gösterir (5684 s. Kanun m.22). Eksper raporu delil niteliğindedir; uyuşmazlıkta Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yoluna gidilebilir.
- Trafik kazası sonrası hasar tespiti iki ayrı süreçte yapılır: kolluk tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağı (olay tespiti; kusur ayrıca değerlendirilir) ve sigorta eksperi tarafından düzenlenen ekspertiz raporu (hasar bedeli).
- Sigorta eksperliği, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 22. maddesine göre ruhsat ve levha kaydı gerektiren, tarafsız ve bağımsız icra edilmesi zorunlu bir meslektir.
- Eksper raporu sigorta şirketi tarafından görevlendirilir; sigortalı, rapora itiraz edip bağımsız ikinci bir eksper veya mahkeme bilirkişisi incelemesi talep edebilir.
- Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi 2010 tarihli bir kararında, mahkemenin uzman bilirkişi incelemesi yaptırmadan davalı sigorta şirketinin sunduğu ekspertiz raporuna göre hüküm kurmasını doğru bulmamıştır.
- Kusur oranı tespiti, kaza tespit tutanağındaki tespitler de gözetilerek 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesindeki asli kusur hallerine göre yapılır; hasar bedeli tespiti ayrı bir teknik konudur.
Son güncelleme: 12 Kasım 2026
İçindekiler
- Sigorta eksperi kimdir, ne yapar?
- Kaza sonrası hasar tespiti nasıl işler?
- Kusur tespiti ve asli kusur halleri
- Eksper raporuna itiraz
- Dava süreci ve süreler
- Yargı kararları
- Sıkça sorulan sorular
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 83 (trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik)
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 84 (kusur tespiti ve asli kusur halleri)
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, m. 2 (tanımlar) ve m. 22 (sigorta eksperleri)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, bilirkişi incelemesine ilişkin hükümler
Sigorta eksperi kimdir, ne yapar?
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 2. maddesi sigorta eksperini, ekspertiz ve hasar gözetimi gibi işleri mutat meslek olarak yapan, tarafsız ve bağımsız kişi olarak tanımlar. Aynı Kanunun 22. maddesine göre eksperlik faaliyeti gerçek veya tüzel kişilerce yürütülebilir; eksperlik yapabilmek için ruhsat alınması ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından tutulan levhaya kayıtlı olunması zorunludur. Ruhsat almadan eksperlik faaliyetinde bulunmak yasaktır (5684 sayılı Kanun m.22).
Uygulamada trafik kazalarında görev yapan eksper, kayıp ve hasarların miktarını, nedenlerini ve niteliklerini belirlerken hasarlı aracın onarım maliyetini, parça ve işçilik bedellerini, gerekiyorsa aracın ikinci el piyasa değerini ve tam hasar (pert) olup olmadığını tespit eder. Eksper, sigorta şirketi tarafından görevlendirilir; bu nedenle raporun tarafsızlığı, sigortalı ile sigortacı arasındaki uyuşmazlıklarda sıklıkla tartışma konusu olur.
Kaza sonrası hasar tespiti nasıl işler?
2918 sayılı Kanunun 83. maddesi, trafik kazalarına adli yönden genel kolluk, kazanın oluş nedenlerini ve iz-delilleri belirlemek üzere de trafik zabıtasının el koyacağını düzenler. Maddi hasarlı kazalarda taraflar anlaşırsa ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa, adli kovuşturma yapılmaz (KTK m.83).
Kusur, KTK m.84 ve yönetmelik esaslarına göre belirlenirken, hasar bedelinin parasal tespiti ayrı bir teknik süreçtir ve sigorta eksperi ile mahkeme bilirkişisinin görev alanına girer. Bu iki süreç birbirine karıştırılmamalıdır: tutanak olayın oluş biçimini ve delilleri, ekspertiz raporu ise hasarın parasal karşılığını gösterir.
Kusur tespiti ve asli kusur halleri
| Asli kusur hali (KTK m. 84) | Açıklama |
|---|---|
| Kırmızı ışıkta geçme | Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçmek |
| Karşı şeride girme | Karşı yönden gelen trafiğin şerit veya yol bölümüne girmek |
| Arkadan çarpma | Öndeki araca arkadan çarpmak |
| Geçme yasağı ihlali | Geçme yasağı olan yerde geçmek |
| Kavşakta geçiş önceliğine uymama | Kavşaklarda öncelik kurallarını ihlal etmek |
Kazaya karışan sürücülerden birden fazlasının bu hareketlerden birini yapması veya kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir. Yargıtay, kusur oranı ve hasar bedelinin tespitini uzmanlık gerektiren konulardan saymış; aşağıda anılan kararında bu konuda Karayolları Trafik Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek uzman bilirkişiden rapor alınması gerektiğini belirtmiştir.
Eksper raporuna itiraz
Sigortalı, sigorta şirketinin görevlendirdiği eksperin raporunu hasar bedeli veya tam hasar tespiti bakımından yetersiz veya hatalı buluyorsa, önce şirkete yazılı itiraz edebilir ve ikinci bir eksper incelemesi talep edebilir. Uyuşmazlık sürerse Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye başvurulabilir. Komisyona başvurudan önce sigorta kuruluşuna başvurulmuş ve olumsuz cevap alınmış ya da on beş iş günü içinde cevap verilmemiş olmalıdır (5684 sayılı Kanun m.30). Eksper raporları delil niteliğindedir (5684 sayılı Kanun m.22); tek başına uyuşmazlığı kesin olarak çözmez.
Dava dışı uyuşmazlıklarda (örneğin karşı tarafın sigortasından talep edilen hasar bedeli), ilgili tarafın kendi eksper raporunu ibraz etmesi, karşı tarafın bu rapora itiraz hakkını ortadan kaldırmaz; çelişen raporlar karşısında mahkeme, uzmanlık gerektiren konuda bilirkişi incelemesine başvurabilir.
Dava süreci ve süreler
| Aşama | Süre / Not |
|---|---|
| Sigorta şirketine yazılı itiraz | Rapor tebliğinden sonra makul süre içinde |
| Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu | Sigorta kuruluşuna başvurup olumsuz cevap aldıktan veya on beş iş günü içinde cevap alamadıktan sonra (5684 s. Kanun m.30) |
| Trafik kazasından doğan tazminat davası zamanaşımı | 2918 sayılı Kanun m. 109 uyarınca, ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır; kural olarak 2 yıl / 10 yıl |
| Delil tespiti | Hasar kalıcı olmadan önce mahkemeden acilen talep edilebilir |
Yargı kararları
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 28.10.2010 tarihli, 2010/4533 E. ve 2010/9044 K. sayılı kararı, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat davasında, mahkemenin davalı sigorta şirketi tarafından ibraz edilen ekspertiz raporuna dayanarak karar vermesinin usule aykırı olduğuna hükmetmiştir. Karara göre, trafik kazalarında kusur oranı ve hasar bedelinin tespiti uzmanlık gerektiren bir konudur; mahkemece Karayolları Trafik Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek uzman bilirkişi veya bilirkişi kurulundan rapor alınarak karar verilmesi gerekir. Karar ayrıca, o dönemki kasko sigortası genel şartlarının tam hasara ilişkin hükmüne değinerek aracın tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomikse hasar bedeli, değilse kaza tarihindeki ikinci el piyasa değeri ile hasarlı bedeli hakkında uzman bilirkişiden ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması gerektiğini belirtmiştir. Karar, HUMK dönemine ve kapatılan 17. Hukuk Dairesine aittir; ilke bakımından güncel HMK bilirkişi hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Yargıtay (Kapatılan) 17. HD, 2010/4533 E., 2010/9044 K., 28.10.2010 (karar metni) — Trafik kazası hasar tazminatı: tam hasar/pert ve hasar bedeli uzman bilirkişiyle belirlenmeli, sigorta eksper raporuyla yetinilemez; bozma
Sıkça Sorulan Sorular
Sigorta eksperi kimin tarafından görevlendirilir, ücretini kim öder?
Trafik kazası hasar dosyalarında eksper uygulamada sigorta şirketi tarafından görevlendirilir. Bu, eksperin tarafsızlık yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; 5684 sayılı Kanun eksperi tarafsız ve bağımsız kişi olarak tanımlar ve tarafsız davranmasını arar (m.2, m.22).
Eksper raporuna güvenilmiyorsa ne yapılabilir?
Sigortalı, şirkete yazılı itiraz edebilir, ikinci bir eksper incelemesi talep edebilir veya doğrudan Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkemeye başvurabilir. Eksper raporu delil niteliğindedir; mahkeme gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırır.
Kaza tespit tutanağı ile eksper raporu arasındaki fark nedir?
Kaza tespit tutanağı, kolluk tarafından düzenlenir ve olayın oluş nedenleri ile iz ve delilleri kaydeder; kusuru bağlayıcı biçimde belirlemez. Eksper raporu ise sigorta şirketi adına hasarın parasal karşılığını belirler. İkisi farklı amaçlara hizmet eder ve biri diğerinin yerine geçmez.
Ruhsatsız kişi tarafından yapılan ekspertiz geçerli midir?
Hayır, hukuken sorun teşkil eder. 5684 sayılı Kanun m.22 eksperlik için ruhsat ve levha kaydı arar; ruhsatsız düzenlenen bir raporun mahkemede delil değeri tartışmalı olur.
Mahkeme hangi durumlarda bağımsız bilirkişi ataması yapar?
Taraflar arasında hasar bedeli veya kusur oranı konusunda uyuşmazlık varsa ya da yalnızca bir tarafın raporuna dayanmak yeterli görülmüyorsa, mahkeme HMK’nın bilirkişi incelemesine ilişkin hükümleri uyarınca bağımsız bilirkişi ataması yapabilir.
Anlaşmalı kaza tutanağı sonradan itiraz edilebilir mi?
Anlaşmalı tutanaktaki kusur paylaşımı taraflarca imzalanmış olsa da, sonradan gerçek duruma aykırı olduğu ispatlanabilirse mahkemede itiraz konusu edilebilir; ancak ispat yükü itiraz edende olur.
Tam hasar tespitine kim karar verir?
Tam hasar tespiti eksper raporuna dayanır, ancak nihai uyuşmazlıkta mahkeme veya Sigorta Tahkim Komisyonu, bağımsız bilirkişi incelemesiyle bu tespiti denetleyebilir.
Trafik kazası tazminat davasında zamanaşımı ne kadardır?
2918 sayılı Kanunun 109. maddesi, olayın ceza zamanaşımına tabi olması halinde daha uzun sürenin uygulanacağını öngörür; genel kural olarak 2 yıllık ve 10 yıllık üst sınır söz konusudur. Somut olaya göre değerlendirme gerekir.
Eksper raporu olmadan dava açılabilir mi?
Evet. Dava açılmadan önce eksper raporu şart değildir; mahkeme, dava sürecinde kendi bilirkişisini atayarak hasar bedelini tespit ettirebilir.
Sonuç
Trafik kazası sonrası hasar tespiti, olayın tespit edildiği kaza tespit tutanağı ile hasar bedelinin belirlendiği eksper raporu olmak üzere iki ayrı süreçtir. Eksper raporu delil niteliğindedir; rapora itiraz, tahkim ve mahkemede bilirkişi incelemesi bu alandaki temel güvencelerdir. Her dosyada somut dosyanın incelenmesi gerekir.
Resmî Kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
Hazırlayan: Av. Bilal ALYAR
