Kasko Hasar Muafiyet ve İstisna | Sigorta Şirketinin Reddi

30 saniyede özet

Kasko sigortası, poliçede sayılan istisnalar dışındaki hasarları teminat altına alır; istisna, sigortacının hiç sorumlu olmadığı hal, muafiyet ise sigortalının kendi üstlendiği pay demektir. İkisi hukuken farklı sonuçlar doğurur.
Muafiyet, poliçe özel şartlarında yüzde veya tutar olarak belirlenir ve her hasarda tazminattan düşülür; sigortacı muafiyet altındaki kısımdan sorumlu tutulamaz.
Tam hasar tanımı Kasko Sigortası Genel Şartları’nın B.3.3.1.2 maddesinde düzenlenir: onarım masrafı, taşıtın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşıyor ve eksper raporuyla onarım kabul etmez hale geldiği tespit ediliyorsa araç tam hasarlıdır.
Sigorta şirketinin ret gerekçesi (istisna kapsamı, hasarsızlık indirimi kaybı, muafiyet hesabı) her zaman poliçe özel şartlarıyla birlikte incelenmelidir; genel şartlar tek başına yeterli değildir.
Uyuşmazlıkta önce sigorta şirketine yazılı başvuru, sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yolu izlenir; dava zamanaşımı iki yıldır (TTK m. 1420).

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, poliçenize özgü hukuki tavsiye yerine geçmez. Sigorta şirketi ret yazısı aldıysanız poliçe özel şartlarınızla birlikte bir avukatla görüşmenizi öneririz.

Son güncelleme: 7 Eylül 2026 — madde metinleri ve içtihat/hakem kararı atıfları gözden geçirildi.

İçindekiler

Muafiyet ve istisna nedir, aralarındaki fark nedir?
Kasko poliçesinde sık görülen istisna türleri
Muafiyet nasıl hesaplanır?
Tam hasar ve pert kavramı
Ret kararına itiraz yolları
Dava ve tahkim süreleri
Yargı ve hakem kararları
Sıkça sorulan sorular

Kanuni Dayanak

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 1401 vd. (sigorta sözleşmesi genel hükümleri)
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 1420 (sigorta sözleşmesinden doğan alacaklarda zamanaşımı)
Kasko Sigortası Genel Şartları (Hazine ve Maliye Bakanlığı / SEDDK düzenlemesi), B Bölümü — Hasar ve Tazminat
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, m. 30 (sigortacılıkta tahkim)

Muafiyet ve istisna nedir, aralarındaki fark nedir?

Kasko sigortasında istisna, sigortacının hiçbir şekilde teminat vermediği, poliçe kapsamı dışında bıraktığı hali ifade eder. Örneğin kastan doğan zararlar, savaş hali veya poliçede açıkça sayılan diğer haller istisna kapsamındadır ve sigortacı bu hallerde ödeme yapmaz.

Muafiyet ise farklıdır. Muafiyet, teminat kapsamındaki bir hasarda sigortalının kendi üstlendiği, tazminattan düşülen paydır. Poliçede “her hasarda %10, asgari 2.000 TL muafiyet uygulanır” gibi bir kayıt varsa, hasar teminat kapsamında olsa dahi bu tutar veya oran, ödenecek tazminattan indirilir. TTK m. 1401 sigorta sözleşmesini prim karşılığında riskin gerçekleşmesi halinde zararın tazmini olarak tanımlar; muafiyet klozu, bu tazmin borcunun kapsamını daraltan bir sözleşme hükmüdür ve kural olarak geçerlidir.

Kasko poliçesinde sık görülen istisna türleri

İstisna kalemi	Açıklama
Kasıtlı hareket	Sigortalının veya lehdarın kastıyla meydana gelen zarar
Alkol / uyuşturucu etkisi	Sürücünün alkollü veya uyuşturucu etkisinde olması; poliçede oran sınırı belirtilir
Ehliyetsiz sürücü	Aracı, geçerli sürücü belgesi olmayan kişinin kullanması
Yarış ve hız denemeleri	Yarışa veya sürat denemesine katılırken oluşan hasar
Ticari amaç dışı kullanım	Özel poliçeyle sigortalı aracın ücretli taşımacılıkta kullanılması
Savaş, terör, nükleer rizikolar	Genel şartlarda ayrıca ek teminatla kapsam dahiline alınabilir

Bu liste genel şartlarda yer alan tipik istisnaları gösterir; her sigorta şirketinin özel şartları farklılık gösterebilir ve bazı istisnalar ek prim ödenerek teminat kapsamına alınabilir (örneğin hukuki koruma, ihtiyari mali sorumluluk gibi paket genişletmeleri).

Muafiyet nasıl hesaplanır?

Muafiyet, poliçenin özel şartlar bölümünde iki biçimde düzenlenir: sabit tutar (örneğin “beher hasarda 2.000 TL”) veya oransal (örneğin “hasar bedelinin %10’u, asgari 500 TL”). Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarında sıkça karşılaşılan uyuşmazlık, muafiyetin poliçe teminat limitinden mi yoksa gerçekleşen hasar bedelinden mi hesaplanacağıdır; bu ayrım poliçe metninden çıkarılır.

Cam kırılması gibi sık karşılaşılan hasar kalemlerinde, anlaşmalı olmayan servislerde yapılan onarımda ayrı bir muafiyet oranı (örneğin %20) uygulanabilir ve bu durum hasarsızlık indirimini etkileyebilir. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun 12.09.2025 tarihli, K-2025/454886 sayılı hakem kararında, anlaşmalı cam servisi dışında yapılan ilk cam değişiminde muafiyet uygulanması halinde bu hasarın hasarsızlık indirimini etkilemeyeceği, muafiyet uygulanmazsa ise ilk cam değişiminin hasar adedi hesabına dahil edileceği değerlendirilmiştir.

Kaynak: Sigorta Tahkim Komisyonu, Hakem Kararı K-2025/454886, 12.09.2025, Hakem Karar Dergisi Sayı 63 — https://www.sigortatahkim.org/content/CmsFiles/karardrgs63.pdf (erişim: 7 Eylül 2026)

Tam hasar ve pert kavramı

Kasko Sigortası Genel Şartları’nın B.3.3.1.2 maddesi tam hasarı tanımlar: onarım masrafları, sigortalı taşıtın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşıyor ve aynı zamanda eksper raporuyla taşıtın onarım kabul etmez hale geldiği tespit ediliyorsa araç tam hasara uğramış sayılır. Bu durumda sigortacı, azami sorumluluk haddini aşmamak kaydıyla hasar anındaki sigorta değerini öder; araç sovtaj (hurda) değeri üzerinden mahsup edilir.

Yargıtay, tek başına sigorta şirketinin ekspertiz raporuna dayanılarak tam hasar veya hasar bedeli tespiti yapılmasını yeterli görmez. 17. Hukuk Dairesi’nin 28.10.2010 tarihli, 2010/4533 E. ve 2010/9044 K. sayılı kararında, mahkemenin davalı sigorta şirketince ibraz edilen ekspertiz raporuna göre karar vermesinin usule aykırı olduğu, kusur oranı ve hasar bedelinin uzman bilirkişi veya Karayolları Genel Müdürlüğü fen heyeti gibi bağımsız bir kurumdan alınacak raporla belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu ilke, sonraki yıllarda görevi devralan Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kararlarında da aynı doğrultuda uygulanmaya devam etmektedir.

Yargıtay (Kapatılan) 17. HD, 2010/4533 E., 2010/9044 K., 28.10.2010 (karar metni) — Trafik kazası hasar tazminatı: tam hasar/pert ve hasar bedeli uzman bilirkişiyle belirlenmeli, sigorta eksper raporuyla yetinilemez; bozma

Ret kararına itiraz yolları

Sigorta şirketi hasar dosyasını reddettiğinde veya muafiyet/istisna gerekçesiyle eksik ödeme yaptığında, ilk adım şirkete yazılı itiraz başvurusudur. Başvuruda poliçe numarası, hasar dosya numarası ve itiraz gerekçesi (istisnanın somut olaya uygulanamayacağı, muafiyet hesabının hatalı yapıldığı gibi) açıkça belirtilmelidir.

Şirket itirazı reddederse veya süresinde cevap vermezse, tüketici konumundaki sigortalı Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir. Bu yol, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesinde düzenlenmiştir ve dava açmaktan daha hızlı sonuçlanır; komisyona üye olan sigorta şirketleri bakımından hakem kararları belirli tutarların altında kesindir.

Dava ve tahkim süreleri

Aşama	Süre / Not
Sigorta şirketine yazılı başvuru	Şirketin 15 iş günü içinde cevap vermesi beklenir
Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu	Şirket ret cevabından veya cevapsız kalınan 15 iş gününden sonra
Sigorta sözleşmesinden doğan alacakta zamanaşımı	TTK m. 1420 uyarınca 2 yıl (rücu hakkı 10 yıl)
Hakem kararına itiraz	Kararın bildiriminden itibaren 2 hafta içinde itiraz hakem heyetine

Yargı ve hakem kararları

Yukarıda aktarılan iki karar, kasko uyuşmazlıklarının iki farklı boyutunu göstermektedir. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun K-2025/454886 sayılı kararı, muafiyet klozunun somut hasar kalemine (cam değişimi) nasıl uygulandığını ve hasarsızlık indirimiyle ilişkisini netleştirmektedir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 2010/4533 E. sayılı kararı ise tam hasar ve hasar bedeli tespitinde sigorta şirketinin tek taraflı ekspertiz raporunun yeterli olmadığını, mahkemenin bağımsız bilirkişi incelemesi yaptırması gerektiğini ortaya koymaktadır. İki karar birlikte değerlendirildiğinde, muafiyet ve istisna uyuşmazlıklarında hem poliçe metninin hem de hasar tespitinin bağımsız şekilde denetlenmesi gerektiği görülmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Muafiyet ile istisna arasındaki temel fark nedir?

İstisna, sigortacının hiç sorumlu olmadığı hali; muafiyet ise teminat kapsamındaki bir hasarda sigortalının üstlendiği payı ifade eder. İstisna kapsamındaki hasarda hiç ödeme yapılmaz, muafiyette ise tazminattan belirli bir tutar veya oran düşülür.

Sigorta şirketi muafiyeti keyfi olarak artırabilir mi?

Hayır. Muafiyet oranı, poliçe düzenlenirken taraflarca kararlaştırılır ve poliçe süresince tek taraflı değiştirilemez. Yenileme döneminde farklı bir muafiyet oranı teklif edilebilir, ancak bu, sigortalının kabulüne bağlıdır.

Alkollü araç kullanımı her durumda kaskoyu geçersiz kılar mı?

Poliçe özel şartlarında genellikle belirli bir alkol oranının üzerinde teminat dışı bırakılır. Oranın altındaki durumlarda veya kaza ile alkol arasında illiyet bağı kurulamıyorsa, sigortacının ret gerekçesi tartışmaya açık olabilir.

Ehliyeti bulunmayan biri aracı kullanırken kaza yaparsa kasko öder mi?

Genel şartlarda bu durum tipik olarak istisna kapsamındadır ve sigortacı ödeme yapmayabilir. Ancak sigortalının bu durumu bilip bilmediği, somut olayda değerlendirilmesi gereken bir husustur.

Cam hasarında muafiyet nasıl işler?

Anlaşmalı cam servisleri dışında yapılan cam değişiminde poliçede belirtilen oranda (örneğin %20) muafiyet uygulanabilir. Bu muafiyet uygulanırsa ilgili hasar, hasarsızlık indirimini etkilemeyebilir; uygulanmazsa hasar adedi hesabına dahil edilir.

Tam hasar (pert) kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. Sigortalı, sigorta şirketinin tam hasar tespitine karşı bağımsız bilirkişi incelemesi talep edebilir; mahkeme veya Sigorta Tahkim Komisyonu, sigortacının kendi ekspertiz raporuyla bağlı değildir.

Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru ücretli midir?

Başvuru harcı, uyuşmazlık tutarına göre değişir ve sigortalı lehine sonuçlanırsa genellikle karşı taraftan tahsil edilir. Güncel tarife Sigorta Tahkim Komisyonu’nun kendi düzenlemelerinde yer alır.

Kasko davası hangi mahkemede açılır?

Sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda genel yetkili mahkeme, sigortalının veya sigorta şirketinin yerleşim yeri asliye ticaret mahkemesidir.

Muafiyet tutarı poliçede yazmıyorsa ne olur?

Muafiyet, açıkça poliçe özel şartlarında yer almalıdır. Poliçede muafiyet kaydı bulunmuyorsa sigortacı, hasar bedelinden muafiyet düşme hakkını ileri süremez.

Değer kaybı talebi muafiyetten etkilenir mi?

Değer kaybı, kasko poliçesinden değil, karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortasından talep edilen ayrı bir kalemdir; kasko poliçesindeki muafiyet, değer kaybı talebini doğrudan etkilemez.

Sonuç

Kasko uyuşmazlıklarının büyük bölümü, poliçe özel şartlarındaki muafiyet ve istisna kayıtlarının doğru yorumlanmasından kaynaklanır. Sigorta şirketinin ret veya eksik ödeme gerekçesi, önce poliçe metniyle, ardından bağımsız bir hasar tespitiyle karşılaştırılmalıdır. Sigorta Tahkim Komisyonu, dava açmadan önce değerlendirilmesi gereken hızlı ve nispeten düşük maliyetli bir yoldur.

Resmî Kaynaklar

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — mevzuat.gov.tr
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu — mevzuat.gov.tr
Sigorta Tahkim Komisyonu Hakem Karar Dergisi — sigortatahkim.org

Hazırlayan: Av. Bilal ALYAR, İstanbul Barosu

Bu içerik, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Poliçenize özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmenizi öneririz.