Adalar’da Boşanma Davası: Yetki, Yazlık Konut ve Duruşma Düzeni

Adalar; Büyükada, Heybeliada, Burgazada ve Kınalıada başta olmak üzere deniz ulaşımına bağlı yerleşimlerden oluşur. Adalarda motorlu taşıt kullanımı sınırlıdır ve nüfusun bir bölümü yılın yalnız belirli aylarını adada geçirir. Bu özellikler boşanma sürecini doğrudan etkiler: hangi adresin yerleşim yeri sayılacağı, tebligatın nereye çıkacağı, duruşmaya gidiş dönüşün nasıl planlanacağı ve yazlık olarak kullanılan konutun aile konutu sayılıp sayılmayacağı sık sorulan başlıklardır. Bu sayfa Adalar’da yaşayan eşlere yönelik genel bilgilendirmedir; somut olay için dosyadaki belgelerle ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.

Yerleşim yeri ve yetki

TMK m.168 uyarınca boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde veya davadan önce son altı aydan beri eşlerin birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılır. TMK m.19’a göre yerleşim yeri, kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir; nüfus kaydı bu bakımdan yalnız bir göstergedir. Yazı adada, kışı şehir merkezinde geçiren eşlerde bu ayrım önem kazanır. Nüfus kaydı Adalar’da olduğu hâlde fiilen başka bir ilçede yaşayan eş için her iki adres de ayrı ayrı incelenmelidir. Dava, ilgili yerin bağlı olduğu adliyedeki aile mahkemesinde görülür; Adalar’ın bağlı olduğu adliye ve güncel yargı çevresi dava açılmadan önce adalet.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir. Yetki kuralına aykırı açılan dava, davalının itirazı üzerine yetkisizlik kararıyla sonuçlanabilir ve zaman kaybettirir.

Deniz ulaşımı ve duruşma planı

Anlaşmalı boşanmada hâkim, TMK m.166/3 gereği tarafları bizzat dinler; bu nedenle eşlerin ikisinin de duruşmada hazır bulunması gerekir. Çekişmeli davada ise bazı usul işlemleri vekil aracılığıyla yürütülebilir. Vapur ve deniz otobüsü seferleri hava koşullarından etkilenebildiğinden, duruşma gününe en azından bir önceki akşam karşıya geçilmesi, tanıkların da aynı şekilde önceden bilgilendirilmesi pratik bir tedbirdir. Beklenmedik bir engel çıkarsa mazeretin belgeyle birlikte mahkemeye vakit geçirmeden bildirilmesi gerekir. Tebligatlar adres kayıt sisteminde görünen adrese çıkarıldığından, adres değişikliği yapıldıysa kaydın güncel olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Yazlık konut ve aile konutu

Adalarda ikinci konut veya yazlık sık görülür. TMK m.194 uyarınca eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadıkça aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz, kira sözleşmesini feshedemez; konutun tapu siciline aile konutu şerhi konulabilir. Sürekli oturulan ev aile konutudur. Yalnız yaz aylarında kullanılan konutun bu nitelikte olup olmadığı ise kullanım biçimine bakılarak somut olayda belirlenir. Yazlığın boşanma sırasında devredilme riski varsa şerh talebi ve ihtiyati tedbir seçenekleri erken aşamada değerlendirilir.

Mal rejimi bakımından adadaki taşınmazlar

Eşler başka bir rejim seçmemişse yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır (TMK m.202, m.218 vd.). Evlilik süresince çalışma karşılığı edinilen mallar edinilmiş mal (TMK m.219), miras yoluyla gelen veya evlenmeden önce sahip olunan mallar kişisel maldır (TMK m.220). Rejim dava tarihi itibarıyla sona erer (TMK m.225/2) ve artık değerin yarısı üzerinden katılma alacağı doğar (TMK m.236). Adada aile büyüklerinden kalan bir ev kişisel mal olabilir; ancak ev, evlilik içindeki katkılarla yenilendiyse değer artış payı veya katkı payı alacağı gündeme gelebilir. Katılma alacağı TBK m.146 uyarınca on yıllık zamanaşımına tabidir; boşanmadan doğan diğer dava haklarının süresi ise TMK m.178’de düzenlenmiştir.

Süreç adımları

1. Yetkili mahkemenin belirlenmesi ve nüfus, tapu, mal varlığı belgelerinin toplanması.
2. Anlaşma mümkünse protokolün yazılması; mümkün değilse dava dilekçesinde boşanma sebeplerinin, tedbir ve nafaka taleplerinin gösterilmesi.
3. Tedbir nafakası, velayet ve kişisel ilişki konusunda geçici düzenleme talebi.
4. Tanık, belge ve gerekiyorsa sosyal inceleme raporu aşamasında delillerin sunulması.
5. Hüküm sonrası bölge adliye mahkemesine istinaf; kural olarak tebliğden itibaren iki hafta (HMK m.345).

Nafaka, velayet ve çocuğun düzeni

Dava süresince tedbir nafakası (TMK m.169), boşanma sonrasında yoksulluk nafakası (TMK m.175) ve çocuk için iştirak nafakası (TMK m.182) gündeme gelir. Çocuğun adada okula gitmesi veya ilkokuldan sonra ilçe dışına ulaşım gerektirmesi, velayet ve kişisel ilişki düzenlemesinde dikkate alınabilecek bir olgudur; hâkim her durumda çocuğun yararını esas alır. Kişisel ilişkinin kurulacağı gün ve saatler, deniz seferleri düşünülerek gerçekçi biçimde yazılırsa uygulamada uyuşmazlık azalır.

6284 sayılı Kanun kapsamındaki başvurular

Aile içi şiddet veya ısrarlı takip söz konusuysa 6284 sayılı Kanun’a göre mülkî amir koruyucu tedbir kararı verebilir (m.3), aile mahkemesi hâkimi önleyici tedbir kararı verebilir (m.5). Önleyici tedbirler ilk defasında en çok altı ay süreyle verilir (m.8). Adada yaşayan kişi, ulaşım zorluğu nedeniyle başvuruyu geciktirmemeli; en yakın kolluk birimine veya doğrudan aile mahkemesine başvurabilir.

Sık sorulan sorular

Yazlıkta oturuyoruz, nüfus kaydımız başka ilçede. Dava nerede açılır?

Her iki adres için TMK m.168 ölçütü ayrı ayrı değerlendirilir. Yerleşim yeri, fiilen sürekli kalınan yerdir; nüfus kaydı bunu tek başına belirlemez. Yetki konusunda tereddüt varsa dilekçe hazırlanmadan önce adresler belgelendirilmelidir.

Duruşma günü deniz seferleri iptal olursa ne yapılır?

Seferin iptal edildiğini gösteren belge veya duyuru ile mazeret, mahkemeye mümkün olan en kısa sürede bildirilmelidir. Mazeretin kabulü hâkimin takdirindedir; anlaşmalı boşanmada eşlerin bizzat dinlenmesi şart olduğundan yeni gün verilmesi talep edilir.

Protokolde yazlık konut nasıl düzenlenir?

Mülkiyetin kimde kalacağı, kullanım hakkı, varsa kredi veya aidat yükümlülükleri ve devrin zamanı protokole açıkça yazılmalıdır. Belirsiz bırakılan taşınmaz maddesi, hâkimin protokolü uygun bulmamasına yol açabilir.

6284 başvurusu için adadan ayrılmak gerekir mi?

Hayır; kolluk birimine başvuru yapılabilir. Gerekiyorsa aile mahkemesinde önleyici tedbir talebi de ayrıca ileri sürülür.

İlgili rehberler: boşanma davalarında yetkili aile mahkemesi, aile konutu şerhi, 6284 sayılı Kanun kapsamında başvuru adımları, tedbir nafakası.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.