Anayasa Mahkemesi Yüce Divan Yargılaması

Anayasa Mahkemesi’nin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisi, üst düzey kamu görevlilerinin görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçların ceza yargılamasında özel bir mekanizma sunmaktadır. Anayasal güvenceler altında yürütülen bu süreç hem usul hem de esas bakımından kendine özgü kuralları içerir.

Anayasal Dayanak

Anayasanın 148. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay başkan ve üyeleri, başsavcıları, Cumhuriyet Başsavcıvekili, Hâkimler ve Savcılar Kurulu ve Sayıştay başkan ve üyeleri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi’nde yargılanır.

Yargılama Usulü

Yüce Divan yargılamasında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak Anayasa Mahkemesi’nin yapısı ve Yüce Divan sıfatının özellikleri nedeniyle bazı usul farklılıkları söz konusudur. Soruşturma aşamasında TBMM Genel Kurulu’nun salt çoğunlukla aldığı meclis soruşturması kararı belirleyicidir.

Meclis Soruşturması Süreci

Bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları hakkında Yüce Divan’a sevk meclis soruşturması komisyonunun raporu üzerine TBMM Genel Kurulu kararıyla mümkündür. Anayasa’nın 106. maddesi ile düzenlenen bu süreç Cumhurbaşkanı için özel kurallara tabidir.

Karar ve Kesinlik

Yüce Divan kararları kesindir ve temyiz yolu kapalıdır. Bu durum Anayasa Mahkemesi’nin yapısı ve verdiği kararların niteliği gereği öngörülmüştür. Karar üye tam sayısının salt çoğunluğuyla alınır.

Bireysel Başvuru ile İlişki

Yüce Divan kararlarına karşı Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılması teorik olarak gündeme gelse de aynı mahkemenin kararı denetlenemeyeceğinden başvurular kabul edilemez nitelikte değerlendirilir. Anayasal güvencelerin bireysel başvuru yoluyla denetlenmesi konusunda Yargıtay HGK 25.02.2026 tarih ve 2026/119 K. sayılı kararı ilkesel yaklaşımları yansıtmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Yüce Divan yargılamasında savunma hakkı nasıl kullanılır?

Sanık hukuk müşaviri yardımıyla savunma hakkını CMK genel hükümleri çerçevesinde kullanır.

Cumhurbaşkanı için Yüce Divan süreci nasıl başlar?

TBMM üye tam sayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılması, üçte iki çoğunlukla Yüce Divan’a sevk kararı verilmesi gerekir.

Verilen ceza sonrasında ne olur?

Mahkûmiyet halinde Anayasa’nın öngördüğü görev kayıpları ve siyasi yasaklar otomatik olarak doğar.

Sonuç

Yüce Divan yargılaması anayasal denge ve denetim mekanizmasının önemli bir parçasıdır. Süreçteki anayasal güvenceler ve usul kuralları nedeniyle uzman hukuki temsil büyük önem taşır.