Beykoz’da Boşanma Davası: Kişisel Mal, Katkı Payı ve Velayet

Beykoz, Boğaz kıyısı, ormanlık alanları, eski yerleşimleri ve yeni konut bölgeleriyle iç içe geçmiş bir ilçedir. Aileden kalan bahçeli evler, arsalar ve kıyı çevresindeki taşınmazlar, bu ilçedeki boşanma davalarında mal paylaşımı bakımından özel bir yer tutar. Taşınmazın kime ait olduğu, evlilik süresince nasıl kullanıldığı ve hangi tarafın emeğiyle değer kazandığı, uyuşmazlığın seyrini belirler. Bu sayfa genel bilgi verir; belirli bir dosya için belgelerin incelenmesi gerekir.

Önce yetkili mahkeme

Boşanma davası TMK m.168’e göre eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesinde açılır. Beykoz’un bağlı olduğu adliye ve yargı çevresi adalet.gov.tr üzerinden güncel olarak kontrol edilmelidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar; bu, 4787 sayılı Kanun çerçevesinde dava açılmadan önce teyit edilmesi gereken bir noktadır.

Miras kalan taşınmaz kişisel mal mıdır?

Edinilmiş mallara katılma rejiminde (TMK m.202) miras yoluyla gelen mallar kişisel maldır (TMK m.220). Evlilik sırasında bir eşin babasından intikal eden ev veya arsa bu nedenle kural olarak katılma alacağına konu olmaz. Ancak kişisel mala ilişkin satın alma bedeli, yenileme masrafı veya ek inşaat evlilik süresince ortak emek ve edinilmiş malla karşılandıysa iki ayrı hak gündeme gelebilir: değer artış payı (TMK m.227) ve katkı payı alacağı (TMK m.226). Bu taleplerin miktarı, taşınmazın dava tarihindeki değeri üzerinden, bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Rejim, dava tarihi itibarıyla sona erer (TMK m.225/2); artık değerin yarısı katılma alacağı olarak hesaplanır (TMK m.236).

Sık karşılaşılan bir kurgu şöyledir: Evlilikten sonra miras kalan arsa üzerine ortak birikimle ev yapılmıştır. Arsa kişisel maldır, fakat inşaat harcamalarının hangi eşin hangi gelirinden karşılandığı belgelenebilirse, diğer eş lehine alacak doğabilir. Bu nedenle banka dekontları, inşaat sözleşmesi ve fatura gibi belgeler baştan korunmalıdır.

Tapuda ve mahkemede alınabilecek önlemler

Bir taşınmaz üzerinde hak iddia eden eş, dava sırasında devir ihtimaline karşı ihtiyati tedbir talep edebilir. Mahkeme, tapu siciline tedbir şerhi konulmasına karar verirse üçüncü kişiler bakımından da uyarı niteliği doğar. Aile konutu şerhi ise TMK m.194/3 uyarınca malik olmayan eşin başvurusuyla tapuya işlenir. Her iki önlemin amacı ve şartları farklıdır; hangisinin somut olayda uygun olduğu belgelere bakılarak belirlenir.

Aile konutu

Eşlerin sürekli oturduğu ev, mülkiyeti hangi eşe ait olursa olsun, TMK m.194 kapsamında aile konutudur. Malik olmayan eşin rızası olmadan konutun satılması veya üzerindeki hakların sınırlanması mümkün değildir; tapuya şerh verilmesi bu korumayı güçlendirir. Boşanma sürecinde konutun kimde kalacağı, tedbir olarak mahkemeden istenebilir.

Boşanma sebepleri ve kusur

Çekişmeli davada evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166/1) ileri sürülür; zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, terk, akıl hastalığı gibi özel sebepler ise TMK m.161-165 arasında ayrıca düzenlenmiştir. Kusur belirlemesi tazminat ve nafaka taleplerini etkilediğinden, olayların tarihli ve somut anlatımı önemlidir. Maddi tazminat TMK m.174/1, manevi tazminat m.174/2 kapsamında istenir.

Nafaka, velayet ve ulaşım

• Dava süresince geçici tedbir nafakası talep edilebilir (TMK m.169).
• Boşanma sonrası yoksulluk nafakası, yoksulluğa düşecek eş için gündeme gelir (TMK m.175).
• Çocuk için iştirak nafakası velayet kendisine verilmeyen ebeveynden istenir (TMK m.182).
• Kişisel ilişki düzenlenirken ilçe içi veya Boğaz’ı geçmeyi gerektiren mesafe gibi pratik koşullar gözetilir (TMK m.323).

Hâkim, çocuğun üstün yararına bakar; çocuğun okulu, bakım düzeni ve ebeveynlerin imkânları birlikte değerlendirilir.

Dava aşamaları

1. Belge toplama: tapu kayıtları, mirasa ilişkin veraset ilamı, banka ve kredi kayıtları.
2. Dilekçe veya anlaşmalı boşanma protokolü; protokolde taşınmazların akıbeti ayrıca ve açık yazılmalıdır.
3. Tedbir kararı, ön inceleme ve tahkikat.
4. Gerekirse keşif ve bilirkişi raporu.
5. Karar ve istinaf süreci (HMK m.345, iki hafta).

6284 sayılı Kanun

Şiddet veya tehdit varsa mülkî amir (m.3) ya da hâkim (m.5) tedbir verebilir. Önleyici tedbirin ilk uygulamasında süre en çok altı aydır (m.8). Uzak mahallelerde yaşayanlar da kolluğa veya aile mahkemesine başvurabilir; süre kaybetmeden başvuru yapılması önemlidir.

Sık sorulan sorular

Miras kalan evde birlikte yaşadık. Eşim bu ev için hak talep edebilir mi?

Ev kişisel maldır; ancak evlilik süresince yapılan yenileme, ek inşaat veya kredi ödemeleri varsa katkı payı ya da değer artış payı talebi gündeme gelebilir.

Veraset ilamı boşanma davasında gerekli midir?

Malın miras yoluyla geldiğinin ispatı için veraset belgesi, tapu kaydı ve intikal tarihine ilişkin belgeler delil olarak kullanılır.

Boşanma davası süresince taşınmazı satabilir miyim?

Aile konutu ise eşin rızası aranır (TMK m.194). Diğer taşınmazlarda da mahkeme, mal kaçırma ihtimaline karşı tedbir kararı verebilir.

Anlaşmalı boşanmada taşınmaz paylaşımı protokole yazılmazsa ne olur?

Protokol mal paylaşımını içermiyorsa hâkim, mali sonuçların düzenlenmediği gerekçesiyle protokolü onaylamayabilir; mal rejimi talepleri ayrıca dava konusu yapılmak zorunda kalabilir.

İlgili rehberler: katkı payı ve değer artış payı, mal rejimi tasfiyesi, aile konutu şerhi, iştirak nafakası, velayet ve anne hakları.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.