Dolandırıcı IBAN Sahibi Nasıl Tespit Edilir? 2026 Hukuki Rehber

İlgili konu: Dolandırıcıya Gönderilen Para Nasıl Geri Alınır? rehberimizden para iadesi sürecini inceleyebilirsiniz.

Kısaca

Parayı gönderen kişi, hesap sahibinin kimliğini kendi başına sorgulayıp öğrenemez. Bankalar müşteri sırrı nedeniyle bu bilgiyi mağdura veremez; kimlik bilgisi, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısının yazılı talebine verilen cevapla dosyaya girer.
Suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluk makamlarına yapılır; IBAN, dekont ve yazışmalar bu başvurunun dayanağını oluşturur.
Hesap sahibinin kimliğinin belirlenmesi, suçu o kişinin işlediği anlamına gelmez. Hesabını başkasına kullandıran kişi de bu hesap üzerinden yapılan işlemler nedeniyle şüpheli konumuna düşebilir.
Kimi nitelikli dolandırıcılık hâllerinde banka veya ödeme kuruluşu hesabı 48 saate kadar askıya alabilir; bu bir zorunluluk değil, kanunun tanıdığı bir yetkidir.

Bu rehber, IBAN üzerinden dolandırıcılığa uğrayan kişinin izleyebileceği resmî yolları 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde anlatır. Aynı IBAN’ın kendi hesabı üzerinden para geçen ve şüpheli konumuna düşen kişiler için de ayrı bir bölüm içerir.

Dolandırıcının IBAN Sahibi Kimdir ve Kimliği Hangi Yetkiyle Öğrenilir

Elinizdeki IBAN, paranın gönderildiği hesabın araştırılması için başvuruda belirtilecek en önemli bilgidir; ancak tek başına hesap sahibinin kimliğini göstermez. Hesap sahibinin kimliği ile suçu işleyen kişinin kimliği de aynı olmayabilir.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.73 uyarınca sıfat ve görevleri dolayısıyla bankalara veya müşterilerine ait sırları öğrenenler, bu sırları kanunen açıkça yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamaz. Aynı maddeye göre bankacılık faaliyetlerine özgü olarak müşteri ilişkisi kurulduktan sonra oluşan veriler müşteri sırrı hâline gelir. Bu nedenle bankaya veya ödeme kuruluşuna başvurarak başka bir müşterinin kimliğini öğrenmek mümkün değildir; mağdurun bu bilgiyi doğrudan alabileceği yönündeki beklenti doğru değildir.

Kimlik bilgisi ceza soruşturması içinde ortaya çıkar. 5271 sayılı Kanun m.160 uyarınca Cumhuriyet savcısı bir suçun işlendiği izlenimini veren hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar. Savcı, CMK m.128/A/7 ve m.332 uyarınca bankadan, ödeme hizmeti sağlayıcısından veya kripto varlık hizmet sağlayıcısından yazılı olarak bilgi ve belge isteyebilir. Bankanın bu bilgiyi savcılığa vermesi, 6698 sayılı Kanun m.5/2 kapsamında kanunlarda açıkça öngörülen ve veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi için zorunlu olan işleme hâllerindendir.

Soruşturma evresindeki usul işlemleri CMK m.157 gereği gizlidir. Suçtan zarar görenin vekili, CMK m.153/5 uyarınca müdafiin dosyayı inceleme yetkisinden yararlanır; bu yetki hâkim kararıyla, maddede sayılan suçlara ilişkin soruşturmalarda kısıtlanabilir. Hesap sahibine ilişkin bilgilere erişim bu hükümler çerçevesinde ve dosyanın durumuna göre belirlenir.

Bilgi isteminin cevaplanmasına ilişkin süre kuralları da vardır. CMK m.128/A/7 uyarınca Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenen bilgi veya belgenin on gün içinde gönderilmesi zorunludur; gönderilmemesi veya eksik gönderilmesi hâlinde ilgili kuruma elli bin Türk lirasından üç yüz bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilir. CMK m.332 de yazılı bilgi taleplerine on gün içinde cevap verilmesini, bu mümkün değilse sebebin ve cevap verilebilecek en geç tarihin aynı süre içinde bildirilmesini düzenler. Bu süreler cevap süresidir; failin belirlenmesi veya paranın iadesi için kanunda öngörülmüş bir süre değildir.

Savcılık veya Kolluğa Başvuru Nasıl Yapılır

CMK m.158/1 uyarınca suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluk makamlarına yapılabilir; m.158/5 uyarınca yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılır. Dilekçede olay tarih sırasıyla anlatılır, para gönderilen IBAN, işlem tarihi ve tutar belirtilir; bildiğiniz bilgilerle tahminleriniz birbirinden ayrılır.

Başvuruyu somutlaştırmak için şu kayıtları hazırlayabilirsiniz; bu liste her başvuruda tamamının sunulması gereken zorunlu belgeler listesi değildir.

Para transferi dekontu ve ilgili hesap hareketleri; varsa işlem veya referans numarası.
Ödeme talebinin geçtiği mesajlar, e-postalar ve konuşmanın bağlamını gösteren kayıtlar.
İlan veya internet sayfasının adresi, ilgili kullanıcı adı ve ekran görüntüleri.
Bankaya yaptığınız bildirimin tarihi ve varsa başvuru numarası ile verilen yanıt.

Özgün kayıtları saklayın, ekran görüntülerini olayın bağlamını değiştirecek biçimde düzenlemeyin. Başvuruda para hareketlerinin ve hesap sahibinin araştırılmasını talep edebilirsiniz. Şikâyet yapılması, paranın iadesini veya hesap sahibinin suçlu olduğunun kabulünü tek başına sağlamaz.

Bankaya Bildirim ve Hesabın Askıya Alınması

Para gönderdiğiniz kuruma ve alıcı hesabın bulunduğu sağlayıcıya dolandırıcılık şüphesini bildirebilir, işlemin incelenmesini talep edebilirsiniz. CMK m.128/A/1 askıya alma kararını kurumun verebileceği bir yetki olarak düzenler; bildirim yapılması hesabın kendiliğinden askıya alınacağı anlamına gelmez.

Madde yalnızca belirli suçlar için işler: nitelikli hırsızlık (TCK m.142/2-e), nitelikli dolandırıcılığın 158/1-f ve l bentleri ile banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK m.245). Bu suçların işlendiği hususunda makul şüphe bulunursa banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı, suçta kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir. Kurum askıya alma işlemini ve hesap hareketlerini derhal Cumhuriyet başsavcılığına, askıya alma işlemini ayrıca hesap sahibine bildirir. Hesap sahibi askıyı kaldırmak için başsavcılığa başvurabilir; savcı yirmi dört saat içinde karar verir.

Askıya alınan hesaptaki suça konu menfaate, hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle askıya alma süresi içinde elkonulabilir. Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar. Bu elkoyma için CMK m.128’deki rapor alma şartı aranmaz. Elkonulan menfaatin suçtan zarar gören mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir.

Banka işlem yapmazsa elinizdeki transfer ve bildirim kayıtlarıyla savcılığa veya kolluğa başvurabilirsiniz; savcılığın istemesi hâlinde kurum, yukarıda anlatılan bilgi verme yükümlülüğü altındadır.

MASAK Süreci ve Şüpheli İşlem Bildirimi

Vatandaşın ihbarı ile yükümlünün şüpheli işlem bildirimi farklı şeylerdir. 5549 sayılı Kanun m.4/1, işlemlere konu malvarlığının yasa dışı yollardan elde edildiğine veya yasa dışı amaçlarla kullanıldığına dair bilgi ya da şüphe bulunması hâlinde bildirim yapma yükümlülüğünü yükümlülere yükler; m.4/2 ise yükümlünün bildirim yapıldığını, denetim elemanları ve yargılama sırasındaki mahkemeler dışında işleme taraf olanlar dahil hiç kimseye açıklayamayacağını belirtir. Bu nedenle bankanın bildirim yapıp yapmadığını sizden gizli tutması beklenebilir.

Mağdurun başvuru yolları için MASAK ihbar süreci rehberine bakabilirsiniz; bu ihbar, savcılık veya kolluk şikâyetinin yerine geçmez. 5549 sayılı Kanun m.7 uyarınca kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler Başkanlık tarafından istenen bilgi ve belgeleri vermekle yükümlüdür; bu, bireyin MASAK üzerinden hesap sahibini sorgulayabileceği anlamına gelmez.

5549 sayılı Kanun m.19/A uyarınca aklama veya terörün finansmanı suçuyla ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması hâlinde Bakan, işlemi şüpheyi teyit etmek veya analiz etmek amacıyla yedi iş günü süreyle askıya almaya ya da gerçekleşmesine izin vermemeye yetkilidir; Bakan bu yetkisini bakan yardımcısına devredebilir. Bu yetki, CMK m.128/A’daki hesap askısından ve CMK m.128’deki elkoymadan ayrı bir rejimdir.

Hesap Sahibi Para Aracısı Çıkarsa

Dolandırıcılıkta üçüncü kişilerin hesapları para transferinde araç olarak kullanılabilir; bu kişiler için “money mule” ifadesi kullanılır. Hesabını kullandıran kişinin sorumluluğu somut olay, deliller ve kast dikkate alınarak belirlenir. Yalnız hesap sahibi olmak dolandırıcılığa iştiraki kanıtlamaz; öte yandan hesabını bilerek kullandıran kişi şüpheli konumuna düşebilir.

TCK m.158/4: İştirak Hesap veya Araç Vermekle Sınırlıysa

16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunun 13. maddesiyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.158’e dördüncü fıkra eklenmiştir. Bu fıkraya göre 157. ve 158. maddelerdeki suçlara iştirakin, kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması hâlinde verilecek ceza yarı oranında indirilir. 7589 sayılı Kanun Resmî Gazete’de 31.07.2026 tarihinde yayımlanmış, bu madde yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Hüküm bir ceza indirimi düzenler; hesabı kullandırma fiilini hukuka uygun hâle getirmez ve cezasızlık sağlamaz. İndirim yalnızca iştirakin bu fiille sınırlı olduğu durumlarda uygulanır. Hesap sahibinin fiile başka bir katkısı, örneğin talimat vermesi veya parayı kendisinin yönlendirmesi varsa somut olay ayrıca değerlendirilir. Aynı kanunun geçici 1. maddesinin 6. ve 7. fıkraları, yürürlükten önce hüküm verilmiş olup kanun yolundaki ve infaz aşamasındaki dosyalar için ayrı düzenleme içerir.

Görevli Mahkeme

24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanunun 12. maddesiyle 5235 sayılı Kanun m.12’deki ağır ceza mahkemesinin görev sayımından “nitelikli dolandırıcılık (m. 158)” ibaresi çıkarılmıştır. Bu nedenle nitelikli dolandırıcılık, adı sayılarak ağır ceza mahkemesinin görevine girmez. 5235 sayılı Kanun m.11 uyarınca sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan davalara asliye ceza mahkemesi bakar; m.12’ye göre ağır ceza mahkemeleri ise on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakar.

TCK m.158/1 tek başına üç yıldan on yıla kadar hapis cezası öngördüğünden asliye ceza mahkemesinin görevindedir. Üç veya daha fazla kişinin birlikte işlemesi hâlinde yarı oranında, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırım yapılması (TCK m.158/3) sonucu cezanın üst sınırı on yılı aşıyorsa, iddianamedeki nitelendirmeye göre dava ağır ceza mahkemesinde görülür. Hangi mahkemenin görevli olduğu dosyadaki somut suç nitelemesine bağlıdır.

Aklama Suçu ve TCK m.282

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.282/1, alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini yurt dışına çıkaran veya bunların gayrimeşru kaynağını gizlemek ya da meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat uyandırmak maksadıyla çeşitli işlemlere tabi tutan kişiyi üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırır. m.282/2 ise birinci fıkradaki suçun işlenmesine iştirak etmeksizin, suçun konusunu oluşturan malvarlığı değerini bu özelliğini bilerek satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişi için iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür. Her fıkranın koşulları ayrıca aranır; paranın başka hesaplara aktarılması tek başına birinci fıkradaki maksadın varlığını göstermez.

Suçun kamu görevlisi tarafından veya belli bir meslek sahibi tarafından mesleğin icrası sırasında işlenmesi hâlinde hapis cezası yarı oranında, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ceza bir kat artırılır.

Hesabı Başkasınca Kullanılan Kişi Ne Yapabilir

Hesabı sonradan fark ettiği bir para hareketi için kullanılan kişi, kendisine “ek gelir” veya “komisyon karşılığı transfer” gibi teklifler sunulmuş olsa bile hukuken otomatik olarak mağdur sayılmaz. Yapılabilecekler şunlardır.

Hesap hareketlerini ve gelen giden tüm işlemleri değiştirmeden döküm hâlinde alın.
Sizi yönlendiren kişiyle yazışmaları silmeyin; bu kayıtlar talimatın ve para hareketinin hangi açıklamayla yapıldığının değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Hesabınıza konulan kısıtlamanın hukuki dayanağını ve süresini belirleyin. CMK m.128/A/2 uyarınca askıya alma işleminin kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilirsiniz; savcı yirmi dört saat içinde karar verir.
İfade vermeden önce dosyanın hangi suçtan yürütüldüğünü öğrenin; aklama ile dolandırıcılığa iştirak iddiasına karşı savunma aynı değildir.

TCK m.282/6 uyarınca bu suç nedeniyle kovuşturma başlamadan önce suç konusu malvarlığı değerlerinin ele geçirilmesini sağlayan veya bulunduğu yeri yetkili makamlara haber vererek ele geçirilmesini kolaylaştıran kişi hakkında bu maddede tanımlanan suç nedeniyle cezaya hükmolunmaz. Kovuşturmanın başlama anı bu bakımdan önemlidir. Dolandırıcılığa iştirak yönünden ise TCK m.168 etkin pişmanlığı düzenler: suç tamamlandıktan sonra ve kovuşturma başlamadan önce zararın aynen iade veya tazminle tamamen giderilmesi hâlinde verilecek cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce gösterilmesi hâlinde yarısına kadarı indirilir.

Bu konudaki ayrıntılı değerlendirme için IBAN kiralama ve TCK m.158 rehberimize bakabilirsiniz.

Yargıtay Örneği: Hesap Sahibinin Beraatinin Onanması

Yargıtay (Kapatılan) 15. Ceza Dairesi, internet üzerinden bağlantı kurduğu kişinin talimatıyla kendi adına hesap açtırıp mağdurun hesabından kendi hesabına aktarılan parayı bankadan çekerek başka bir kişinin hesabına aktarmak isterken yakalanan sanığın bankanın bilişim sistemlerini kullanmak suretiyle dolandırıcılığa teşebbüsle yargılandığı olayda; mağdurun hesabından para aktarılan işlemin yapıldığı bilgisayarın IP numarasının sanığa ait olmaması, dosyadaki mesajların içeriği ve formlardaki bilgilerin doğru olması birlikte değerlendirilerek sanığın işlemi yapan kişiyle işbirliği içinde olduğuna dair yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle verilen beraat hükmünü onamıştır (Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E.2011/15026, K.2012/39636, 20.06.2012). Karar 7589 sayılı Kanundan öncedir ve TCK m.158/4 ile m.282 değerlendirmesi içermez; yalnızca hesap sahibinin sorumluluğunun dosyadaki somut delillere göre belirlendiği bir örnektir.

Yurt Dışındaki IBAN

Hesap yurt dışındaysa 6706 sayılı Kanun m.7/1 uyarınca adli merciler, soruşturma veya kovuşturmanın sonuçlandırılması için ihtiyaç duyulan konularda adli yardımlaşma talebinde bulunabilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde adli yardımlaşma talebinden önce delillerin korunması amacıyla geçici tedbirlerin alınması istenebilir. İlgili devletin iç hukukuna uygun olarak yerine getirdiği işlemler Türk hukuku bakımından da geçerli sayılır. Bu yol, mağdurun yabancı bankadan doğrudan hesap bilgisi alabileceği veya her talebin karşılanacağı anlamına gelmez.

Yurt dışındaki hesapla ilgili transfer dekontunu, hesap bilgilerini ve yazışmaları şikâyet dilekçesinde belirtmeniz gerekir; adli yardımlaşma talebini sizin değil adli merci yapar.

Sıkça Sorulan Sorular

IBAN sahibini bireysel olarak öğrenebilir miyim?

Hayır, kendi başınıza yapacağınız bir sorguyla başka bir müşterinin hesap bilgisini bankadan öğrenemezsiniz. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.73, bankalara veya müşterilerine ait sırların kanunen açıkça yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklanmasını yasaklar. Hesap sahibinin kimliği, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısının CMK m.128/A/7 ve m.332 kapsamındaki yazılı talebine verilen cevapla dosyaya girer. Kimliğin öğrenilmesi, suçu o kişinin işlediğini tek başına kanıtlamaz.

Savcılık IBAN sahibini ne kadar sürede tespit eder?

Kanunda hesap sahibinin tespiti için bir süre yoktur. CMK m.128/A/7, savcının istediği bilgi veya belgenin on gün içinde gönderilmesini zorunlu tutar; gönderilmemesi veya eksik gönderilmesi hâlinde elli bin ila üç yüz bin Türk lirası idari para cezası verilir. CMK m.332 de on günlük cevap süresi öngörür. Bu süreler yalnızca kurumun cevap vermesi içindir; failin belirlenmesi veya paranın iadesi için verilmiş bir süre değildir.

Banka hesabı askıya almazsa ne yapabilirim?

Bildiriminiz üzerine banka işlem yapmazsa elinizdeki transfer ve bildirim kayıtlarıyla Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurabilirsiniz. CMK m.128/A, belirli suçların işlendiği hususunda makul şüphe bulunması hâlinde kurumun hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabileceğini düzenler; bu bir kurum yetkisidir. Elkoyma ise hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle ve askıya alma süresi içinde yapılabilir.

Hesabını kiralayan kişi hakkında hangi hükümler uygulanır?

Somut olaya göre dolandırıcılığa iştirak, TCK m.282 kapsamında aklama suçu veya her ikisi gündeme gelebilir. TCK m.158/4, iştirakin hesap veya ödeme aracını başkasına vermekle sınırlı olması hâlinde cezanın yarı oranında indirilmesini düzenler; hüküm 31.07.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir ve cezasızlık sağlamaz. Nitelikli dolandırıcılık 7571 sayılı Kanundan sonra ağır ceza mahkemesinin görev sayımında adı geçmediğinden, cezanın artırımla on yılı aşıp aşmadığına göre asliye ceza veya ağır ceza mahkemesi görevli olur.

Hesap sahibi belirlenirse para geri alınır mı?

Hesap sahibinin belirlenmesi paranın iadesini kendiliğinden sağlamaz. CMK m.128/A/5 uyarınca elkonulan suça konu menfaatin suçtan zarar gören mağdura ait olduğunun anlaşılması hâlinde soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir. Paranın başka hesaplara aktarılmış olması durumunda iade, o hesaplara elkonulabilmesine ve mağdurluğun ispatına bağlıdır.

IBAN yurt dışı bir bankaya aitse ne yapılır?

Yurt dışındaki hesap bilgileri için Türk adli mercileri 6706 sayılı Kanun m.7 kapsamında adli yardımlaşma talebinde bulunabilir. Transfer dekontunu ve elinizdeki hesap bilgilerini savcılık veya kolluk başvurusunda belirtin; para gönderdiğiniz kuruma da işlemi bildirebilirsiniz.

İlgili Rehberler

Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz; her olayın kendine özgü koşulları farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Kişisel durumunuza göre değerlendirme için yazar bilgilerinin altındaki iletişim bağlantısını kullanabilirsiniz.

Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim

Son güncelleme: 25.10.2026