Drone (İHA) Hukuku ve Mevzuatı

Drone (insansız hava aracı – İHA) kullanımı, Türk hava sahasının güvenliği, üçüncü kişilerin korunması ve veri mahremiyeti açılarından özel hukuki düzenlemelere tabidir. Bu rehberde drone kayıt, lisans, uçuş yasakları ve sorumluluk konuları ele alınmıştır.

Yasal Dayanak

Drone hukuku temel olarak; 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından yayımlanan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA), KVKK ve TCK hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.

Sınıflandırma

İHA’lar ağırlık ve kapasitelerine göre sınıflandırılır: İHA-0 (500 gr altı), İHA-1 (500 gr – 4 kg), İHA-2 (4 – 25 kg), İHA-3 (25 kg üstü). Her sınıf farklı kayıt, lisans ve uçuş kuralına tabidir.

Kayıt ve Lisans

İHA-1 ve üstü sınıflar için SHGM web sistemi üzerinden kayıt zorunludur. İHA-2 ve İHA-3 sınıfları için pilot lisansı, sigorta ve uçuş izni gereklidir. Kayıtsız uçuşlar idari para cezası ile karşılaşır.

Uçuş Yasakları

Havalimanı ve askeri tesis çevresi, kalabalık alanlar, kritik altyapı, konsolosluk ve sit alanları gibi yerlerde drone uçurulması yasaktır. Yasaklı bölgelerde uçuş; idari para cezası, drone’a el koyma ve cezai sorumluluk doğurur.

KVKK ve Mahremiyet

Drone ile yapılan görüntüleme, KVKK kapsamında veri işlemedir. Kişilerin yazılı izni alınmadan görüntü kaydı yapılamaz; özel mülklerin ve özel hayatın görüntülenmesi TCK 134 (özel hayatın gizliliğinin ihlali) suçunu oluşturabilir.

Üçüncü Kişilere Verilen Zarar

Drone’un düşmesi veya çarpması nedeniyle üçüncü kişilere verilen zararlar, Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde tehlike sorumluluğu ilkesi uyarınca işleten tarafından karşılanır. Zorunlu sorumluluk sigortası şartı bazı sınıflar için aranır.

Ticari Kullanım

Ticari amaçla drone kullanımı (fotoğraf, ölçüm, kargo, tarımsal faaliyet) için ek lisans, sigorta ve uçuş izinleri gereklidir. Kayıtsız ticari faaliyet, idari ve cezai yaptırıma tabi tutulur.

Sıkça Sorulan Sorular

500 gram altı drone için izin gerekir mi?

İHA-0 sınıfı için kayıt ve lisans zorunlu olmasa da uçuş yasak alanları, KVKK ve mahremiyet kuralları geçerlidir.

Düğün fotoğrafı için drone uçurulabilir mi?Açık alan ve yasak bölge dışı uçuşlar için, uçuş izni veya kayıt zorunluluğu varsa karşılanmalıdır. Katılımcıların görüntü izninin alınması KVKK gereğidir.

Drone ile çarpışma sonucu zarar verirsem ne olur?Tazminat sorumluluğu doğar; ihmali kusur halinde ceza yargılaması da gündeme gelebilir.

Yurt dışından satın aldığım drone’u kullanabilir miyim?Türkiye’de kullanılacak her drone’un SHGM kayıt yükümlülüklerini karşılaması gerekir. Frekans uygunluğu BTK düzenlemeleri çerçevesinde değerlendirilir.

Sonuç

Drone kullanımı, hava sahası güvenliği, mahremiyet ve sorumluluk gibi çok sayıda hukuki boyutu olan kompleks bir alandır. Mevzuata uyum, sigortalanma ve uçuş öncesi izin/yasak kontrollerinin yapılması, kullanıcılar için temel koruma sağlar.