E-Ticaret Hukuku | 6563 ETDHK, TKHK Mesafeli Satış, ETBİS, İYS, KVKK Uyum

E-ticaret hukuku, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (ETDHK), 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) m.48, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, 6698 sayılı KVKK ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri Kanunu ile şekillenen çok katmanlı bir düzen içerir. 2023 yılında 7416 sayılı Kanun ile ETDHK köklü biçimde değiştirilmiş; aracı hizmet sağlayıcılar (pazaryerleri) için net yatırım ve ciro eşiklerine bağlı kademeli yükümlülükler getirilmiştir. Bu rehber, çevrimiçi satıcılar, pazaryeri operatörleri ve dijital pazarlama ekipleri için uygulanabilir bir çerçeve sunarTicaret Hukuku pratiğinin dijital ticaret eksenine odaklanır.

Aşağıdaki içerik, Ticaret Bakanlığı E-Ticaret Genel Müdürlüğü yayınları, KVKK ilke kararları ve Reklam Kurulu pratiği gözetilerek hazırlanmıştır. Örnek senaryolar tamamen kurgusaldır; gerçek bir dosyayla benzerlik tesadüfidir. Somut uyuşmazlığınız için 0545 199 25 25 numaralı hat üzerinden ilk görüşme alabilirsiniz.

E-Ticaretin Hukuki Çerçevesi ve Temel Kavramlar

Çevrimiçi satış ilişkisi, tek bir kanuna sığmayan bir mozaik içinde ilerler. Satışın kurulmasını 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu yönetirken, tüketiciyi koruyan özel düzen 6502 sayılı TKHK ve bağlı Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği (R.G. 27.11.2014) üzerinden çalışır. Satıcının site üzerinde verdiği ticari iletişim, 6563 sayılı ETDHK m.3 çerçevesinde ön bilgilendirme zorunluluğu doğurur. Ödeme akışı 6493 sayılı Kanun ve ilgili TCMB tebliğlerine; sipariş sırasında toplanan kişisel veri 6698 sayılı KVKK’ya; gönderilecek pazarlama iletisi ise 6563 m.6 ile İleti Yönetim Sistemi (İYS) mevzuatına tabidir.

Bu çoklu rejim, uygulamada tek bir ürün sayfasında eş zamanlı çalışır. Ürün açıklamasının doğruluğu, kargo süresi taahhüdü, cayma hakkı bilgisi, KVKK aydınlatması, çerez izni, vergi dahil fiyat gösterimi, kampanya şartları ve aracı hizmet sağlayıcı bilgileri aynı ekranda buluşur. Hukuki Bilgilendirmen rolü, bu katmanları birbirine çarpmadan uyumlu biçimde yerleştirmek; ihlalde idari para cezası, tazminat ve itibar kaybı üçgenini minimize etmektir.

6563 Sayılı ETDHK: Kapsam ve Yapı

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 1 Mayıs 2015 tarihinde yürürlüğe girmiş ve 1 Ocak 2023 itibarıyla 7416 sayılı değişikliklerle yeniden yapılandırılmıştır. Kanun; hizmet sağlayıcıların bilgi verme yükümlülüğü (m.3, m.4), sipariş öncesi teknik adımlar (m.4/1), ticari elektronik ileti rejimi (m.6-7-8), aracı hizmet sağlayıcı ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı tanımları (m.2, m.9), uyarı usulü üzerinden sorumsuzluk (safe harbor) ve idari yaptırımlar (m.11-12) olmak üzere geniş bir yelpaze düzenler.

6563’ün Dışladığı Alanlar

Kanun kapsamı dışında bırakılan alanlar m.2/2’de sayılır: bankacılık ve sigortacılık faaliyetleri, noter işlemleri, karşılıklı hak ve yükümlülükleri doğrudan düzenleyen özel kanun hükümleri. Hukuki Bilgilendirme, bir faaliyetin ETDHK kapsamına girip girmediğini tespit ederken hizmetin teknolojik değil fonksiyonel niteliğine bakar. Banka tarafından internet şubesi üzerinden sunulan kredi, ETDHK değil 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve TKHK finansal hizmet hükümleri kapsamına girer. Bu ayrımBanka ve Finans Hukuku pratiğinin kesiştiği bir noktadır.

Tanım Seti: Temel Aktörler

6563 m.2 tanım kataloğu kritik önemdedir. “Hizmet sağlayıcı” (HS), mal ya da hizmet sunan gerçek veya tüzel kişidir. “Aracı hizmet sağlayıcı” (AHS), başkalarının mal ve hizmetlerinin sunulmasına elektronik ortam sağlayan kişidir. 2023 reformuyla eklenen “elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı” (ETAHS), sadece bir alan aracılığı değil; pazaryeri, arama sonuçları sıralama algoritması, kampanya düzenleme gücü gibi geniş etki alanına sahip büyük platformları ifade eder. Kademeli yükümlülükler bu son tanım üzerinden işler.

7416 Sayılı Kanun ve 2023 Reformu

7416 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (R.G. 7.7.2022), Türkiye e-ticaret mimarisinde bir kırılmadır. Kanun; aracı hizmet sağlayıcı pazaryerlerini yıllık net işlem hacmi ve iptal-iade hariç satış sayılarına göre 4 sınıfa ayırır ve her sınıf için kademeli yükümlülükler getirir. Net işlem hacmi 10 milyar TL’yi aşan ETAHS’lar “çok büyük” kategorisine girer; kendi markasına ait ürünlerde reklama yatırım sınırı, belirli alanlarda rekabet etmeme zorunluluğu, ortak sipariş karşılama gibi ek yükümlülüklerle karşılaşır.

Kademeli Eşikler ve Yıllık Denetim

Ticaret Bakanlığı, ETBİS üzerinden yıllık rapor alır; işlem hacmi eşikleri TÜİK TÜFE artışıyla güncellenir. Eşiği aşan pazaryeri, bir üst sınıfa geçtiğini bir sonraki takvim yılı başından itibaren karşılar. hukuk yönünden bu, pazaryeri operatörlerinin yıllık hukuki uyum auditini takvimlemesini gerektirir. Dördüncü çeyrekte eşik sinyali geldiğinde; reklam bütçeleri, kampanya ekranı yapısı, markalı ürün kategorisi, sözleşme seti ve şikâyet mekanizması revizyonu bir sonraki yıla hazırlanır.

Lisans Rejimi ve Kademeli Ücret

7416 ile ETAHS’lar için lisans alma yükümlülüğü getirilmiştir. Lisans ücreti, net işlem hacmine göre binde olarak hesaplanır ve yıllık yenilenir. Lisans alınmaması; önce idari para cezası, tekerrürde ise faaliyetin durdurulması sonucunu doğurabilir (6563 m.12/14). Hukuki Bilgilendirme, lisans başvurusunda faaliyet alanının doğru tanımlanması, bağlı şirketlerin konsolide değerlendirmesi ve ücretin doğru tarhını inceler.

ETBİS Kayıt Sistemi ve Güven Damgası

Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi (ETBİS), Ticaret Bakanlığı bünyesinde tutulan resmi kayıt altyapısıdır. Tüm hizmet sağlayıcılar (Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından eticaret.gov.tr üzerinden) alan adı, iletişim bilgileri, KEP adresi, ticari sicil verileri ile kayıt olur. ETBİS kaydı yapılmadan e-ticaret faaliyeti; İdari para cezası ve tüketiciye karşı sorumluluğu genişleten sonuçlar doğurur. Satıcının ETBİS durumu, sipariş öncesi görünür olmalı; pazaryerinde satış yapan her HS’nin kaydı ayrı ayrı tutulmalıdır.

Güven Damgası (TS EN ISO/IEC 27001 ve TSE 18009)

Güven Damgası Yönetmeliği (R.G. 06.06.2017), gönüllü uyum şemasıdır. TSE 18009 standardına göre altı ay içinde yapılan denetim sonucu alınır; sipariş iptali oranı, gecikme oranı, şikâyet yanıt süresi, KVKK uyumu ve bilgi güvenliği kriterleri değerlendirilir. Damga, tüketicinin siteye duyduğu güveni artırır; ihale şartnamelerinde tercih sebebi olabilir. Hukuki Bilgilendirme, denetim öncesi açık-kapalı tespit (gap analysis) ve düzeltici eylem planı hazırlar.

Hizmet Sağlayıcı ve Aracı Hizmet Sağlayıcı Ayrımı

Türk hukukunda internet üzerinden satış yapan aktörler üç farklı zeminde konumlanır. Kendi ürününü kendi sitesinden satan bir üretici, 6563 anlamında “hizmet sağlayıcı” (HS) sıfatıyla hem ETDHK hem TKHK mesafeli satış hükümlerine tabidir. Buna karşılık Trendyol, Hepsiburada, Amazon Türkiye, N11 gibi platformlar “elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı” (ETAHS) sıfatıyla hem kendi hem satıcıların yükümlülükleri çerçevesinde sorumluluğa girer. Son olarak bir blog yazarının banner reklam üzerinden yönlendirme yaptığı bir durumda, blog sahibi genellikle yalnızca 5651 sayılı Kanun anlamında içerik sağlayıcı sayılır; e-ticaret aracılığı olmadığından 6563 kapsamı dışındadır.

Bağlı Pazaryeri (Direct Commerce) ve Marketplace Farkı

Bir bağlı pazaryeri modelinde operatör hem envanter sahibi hem site işleticisidir; tek bir tüzel kişilik içinde HS sıfatı toplanır. Saf pazaryeri modelinde ise satıcı ve operatör ayrı tüzel kişiliklerdir; burada ETAHS-HS ayrımı belirgin biçimde çalışır. Hibrit modellerde (platformun kendi markası ile üçüncü taraf satıcıların aynı ekranda yer alması), ürün sayfasında “satıcı” bilgisinin net gösterimi, karıştırma riskine karşı zorunludur. Reklam Kurulu ve Tüketici Hakem Heyeti kararları bu karıştırmayı haksız ticari uygulama olarak değerlendirebilir.

Sorumluluk Gradasyonu

AHS’nin kural olarak üçüncü kişinin içeriğinden sorumluluğu yoktur (6563 m.9/1). Ancak özel bilgi sahibi olduktan sonra (notice and takedown) içeriği kaldırmazsa sorumluluk doğar. ETAHS için 2023 reformuyla ek yükümlülükler öngörülmüştür: fikri mülkiyet ihlallerinde hızlandırılmış kaldırma, aynı satıcının tekrar eden ihlallerinde hesap sonlandırma, marka sahibinin başvuru arayüzünü kolaylaştırma zorunluluğu gibi. Bu düzen, AB Dijital Hizmetler Tüzüğü (DSA) yaklaşımıyla parallel ilerler.

Elektronik Pazaryeri Operatörlüğü (ETAHS)

7416 sayılı Kanun, ETAHS kavramını 6563 m.2 tanım seti içine eklemiş; m.9 ile özel yükümlülükler getirmiştir. Pazaryeri; (i) kendi markalı ürünlerinin reklamı için reklam bütçesi sınırı, (ii) belirli iş kollarında faaliyet gösterememe (bankacılık, elektronik haberleşme gibi), (iii) ortak sipariş karşılama (co-fulfillment) ve ortak reklam yasağı, (iv) satıcıların şikâyet mekanizmasına sınırsız erişim, (v) satıcı sözleşmelerinde tek taraflı değişiklik sınırı, (vi) kampanya süresince düşük stoğu fiyat göstermeme gibi geniş bir hattı kapsar.

Satıcı-Pazaryeri Sözleşmesinin Zorunlu Kayıtları

Aracılık sözleşmesinin minimum içeriği, Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik (R.G. 29.12.2022) m.12’de sayılır. Komisyon oranları, ödeme gün aralığı, kampanya indirim zorlama yasağı, iade ve reklam hak saklı tutma hükümleri yazılı olmak zorundadır. Sözleşmenin tek taraflı değişikliği, önceden 15 gün bildirim ve satıcının fesih hakkı saklı kalmak kaydıyla geçerlidir. Ticaret Hukuku İstanbul pratiğinde pazaryeri sözleşmesi denetimleri, dönemsel audit listesinin başında yer alır.

Satıcı Aleyhine Tek Taraflı Tedbirler

Pazaryerinin satıcı hesabını askıya alması (suspend), fesih veya limitleme işlemleri, TBK m.27 dürüstlük kuralı çerçevesinde denetlenir. Keyfi askıya almada satıcının uğradığı gelir kaybı ve itibar zararı; haksız fiil sorumluluğu (TBK m.49) ve sözleşmeye aykırılıkla birlikte talep edilebilir. İspat yükü çerçevesinde satıcının uyarı yazışmaları, ürün güvenliği belgeleri ve şikâyet yanıt süresi kayıtları dosyanın omurgasını oluşturur.

Bilgilendirme Yükümlülükleri (6563 m.3 ve m.4)

6563 m.3, hizmet sağlayıcının web sitesinde aşağıdaki bilgileri güncel ve kolay erişilebilir biçimde sunmasını zorunlu kılar: unvan, MERSİS no, adres, telefon, e-posta, kayıtlı elektronik posta (KEP), meslek ve denetleyici otorite bilgisi (mesleki faaliyet varsa), varsa ETBİS kayıt numarası, varsa güven damgası numarası. Bu bilgiler footer’da “İletişim” veya “Hakkımızda” sayfasında bulunur. Gizleme ya da yanlış verme, idari para cezasına yol açar (m.12/1-a).

Ürün Sayfasındaki Bilgilendirme

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.5 listesine göre, ürün sayfasında şu bilgiler görünür olmalıdır: malın temel nitelikleri, vergi dahil toplam fiyat, kargo ücreti, teslim süresi, ödeme bilgileri, cayma hakkı şartları (süre, iade yöntemi), şikâyet başvuru kanalları. Listede eksiklik; cayma hakkı süresini 14 günden 12 aya kadar uzatabilecek sonuçlar doğurabilir (yönetmelik m.11).

Dil ve Erişilebilirlik

Türkiye’de faaliyet gösteren sitelerde Türkçe dil zorunludur; yabancı dille birlikte sunulan sürümlerde Türkçe metin bağlayıcıdır. Görme engellilere yönelik erişilebilirlik, 5378 sayılı Kanun ile desteklenir; WCAG 2.1 AA standardı pratik referanstır. KVKK açık rıza metni ve aydınlatma metni, ayrı pencerelerde sade Türkçe ile sunulur.

Sipariş Süreci ve Teknik İletişim Adımları

6563 m.3/1-c ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.7, sipariş öncesi teknik adımların gösterilmesini ve hataların düzeltme imkânını zorunlu kılar. Kullanıcı; “sepete ekle”, “teslimat bilgisi”, “ödeme”, “özet onay” adımlarını geriye dönebilmeli; ödemeye geçmeden önce bağlayıcı bir son özet sayfası görmelidir. “Ödeme yükümlülüğü doğuracak işlem” butonunda açıkça “ödeme içerir” ibaresi bulunmalıdır (dark pattern yasağı).

Önceden İşaretli Kutu Yasağı

Tüketici aleyhine ek hizmetleri önceden işaretli kutu ile satmak (ek garanti, teslimat sigortası, abonelik eklentisi) Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.6/2 kapsamında yasaktır. Pazarlama iletisi onayı da önceden işaretli kutu ile alınamaz; bu işaret, 6563 m.6 kapsamında geçerli onay sayılmaz. İhlâl halinde ek ödeme iadeye konu olur ve idari para cezası gündeme gelir.

Teyit E-Postası ve Kalıcı Veri Saklayıcı

Sözleşmenin kurulmasından sonra sipariş teyidi ve ön bilgilendirme formu; yazıcı çıktısı alınabilen, saklanabilen, değiştirilemeyen (kalıcı veri saklayıcı) bir yöntemle tüketiciye gönderilmek zorundadır (TKHK m.48/2). Elektronik ticarette bu, PDF ekli e-posta ya da hesap paneli içinde değişmez link şeklinde uygulanır. SMS tek başına yeterli sayılmaz.

Ticari Elektronik İleti ve İYS

6563 m.6, ticari elektronik iletinin (TEİ) önceden alınacak açık onay ile gönderilebileceğini düzenler. Onay, hizmet sağlayıcı tarafından alınır ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik uyarınca 15 Temmuz 2020 itibarıyla İleti Yönetim Sistemi (İYS — iys.org.tr) üzerinde kayıt altına alınır. Sistem, TOBB bünyesinde bir iştirak tarafından işletilir.

Onay İstisnaları

Kanun iki istisna tanır. Mevcut tüketici ilişkisi içinde, kişinin daha önce satın aldığı mal/hizmete ilişkin benzer ürün pazarlaması onaysız yapılabilir (6563 m.6/3). Esnaf ve tacire yönelik TEİ onayı da istisna kapsamındadır. Ancak her iki halde de “reddetme” (opt-out) hakkı ve İYS üzerinden ret bildirimi uygulanabilir tutulmalıdır.

İçerik Zorunlulukları ve Ret Mekanizması

Her TEİ’de göndericinin unvanı, MERSİS ve ticari iletiyi reddetmek için kolay ve ücretsiz bir yol sunulmak zorundadır. E-postada tek tıkla abonelikten çıkma linki; SMS’te dört haneli kısa mesaj reddi standarttır. Reddeden kişiye üç iş günü içinde gönderim durdurulmalıdır (yönetmelik m.9). 6563 m.12/1-ç uyarınca aykırılık; gönderici hesabı başına yıllık net ciro oranında idari para cezası doğurur. 2026 yılı güncel cezaları 1.000 TL’den 20.000 TL’ye kadar uzanır; aynı ihlalin aynı alıcıya tekrarı bağımsız ihlal sayılır.

Mesafeli Sözleşmeler — TKHK m.48

6502 sayılı TKHK m.48, tarafların fiziksel olarak bir araya gelmeksizin, yazılı, görsel, telefon ve elektronik iletişim gibi uzaktan iletişim araçları kullanılarak kurulan satış sözleşmelerini “mesafeli sözleşme” olarak tanımlar. Yönetmelik m.5 ile zorunlu ön bilgilendirme başlıkları, m.9 ile cayma hakkı çerçevesi, m.15 ile istisnalar düzenlenir. Ayrıntılı çerçeve için TKHK 48 Mesafeli Sözleşmeler rehberi ile Mesafeli Sözleşme Cayma Hakkı makalesi somut başvuru örnekleri sunar.

Ön Bilgilendirme Formu

Yönetmelik m.5 listesinde yer alan başlıkların tamamı formda bulunmalıdır: satıcı/sağlayıcı kimlik ve iletişim bilgileri, malın temel nitelikleri, vergi dahil fiyat, kargo ücreti, ödeme ve teslim bilgileri, cayma hakkı süresi, cayma hakkı kullanımı için satıcı bilgisi ve örnek form, cayma istisnaları, uyuşmazlık çözümü için hakem heyeti parasal sınırları. Formun tüketici tarafından okunduğu onay kutusu ile teyit ettirilmesi; iletişim kanıtının saklanması gereklidir.

Sözleşmenin Kurulma Anı

Mesafeli sözleşme, tüketicinin “siparişi onayla” butonuna bastığı anda kurulur. Satıcının sipariş onayı teyidi şart değildir; ancak ödeme alındıktan sonra yükümlülük çift taraflı hale gelir. Stok olmayan ürün siparişinde satıcı en geç 30 gün içinde bedeli iade etmek zorundadır (TKHK m.48/3). Hisseli teslim, dijital ürün, çoklu kalem sipariş için Yönetmelik m.14 özel hükümleri uygulanır.

Cayma Hakkı — 14 Gün Kuralı ve İstisnalar

Mesafeli sözleşmelerde tüketici, sebep göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin 14 gün içinde sözleşmeden cayabilir (TKHK m.48/4). Süre, mal satışında teslim tarihinden; hizmet satışında sözleşmenin kurulma tarihinden başlar. Ön bilgilendirme eksik ise süre 1 yıl 14 güne uzar. Cayma bildirimi, satıcının sunduğu cayma formu ya da açık irade beyanıyla yapılır. Bildirim ulaştığı anda hüküm doğurur; kargo süresi tüketici aleyhine işlemez.

14 Gün Sonrası Para İadesi

Satıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde bedeli, kargo bedeli dahil olarak, tüketicinin ödeme aracına iade etmek zorundadır (Yönetmelik m.12). Banka transferinde %0 komisyon, kredi kartında aynı karta iade kuralıdır. İade gecikirse TKHK m.48/5 uyarınca kullanılmamış süreye ilişkin faiz ve teslim gecikmesinden doğan tazminat talep hakkı gündeme gelir. Mesafeli Satışta İade Süreci rehberi kargoya verme ve bedel iadesi aşamalarını detaylandırır.

Cayma Hakkı İstisnaları (Yönetmelik m.15)

Yönetmelik m.15 şu mallarda cayma hakkını dışlar: tüketici istekleri doğrultusunda özel olarak üretilen (kişiye özel) mallar, çabuk bozulabilen (gıda, çiçek) mallar, ambalajı açılmış hijyenik ve kişisel bakım ürünleri, fiyatı finansal piyasa dalgalanmasına bağlı ürünler (döviz, kripto varlık), dijital içerik ve teslimatı yapılmış yazılım (kullanıcı onayıyla), teslimat sonrası karıştırıldığında ayrılamaz nitelik alan mallar, gazete-dergi aboneliği dışındaki süreli yayınlar. İstisnaların ürün sayfasında sergilenmesi; aksi halde istisnadan yararlanılamaması, satıcı riskine dönüşür.

Ayıplı Mal ve Tüketicinin Seçimlik Hakları (TKHK m.8-11)

TKHK m.8, tüketiciye teslim anında ya da süre içinde ortaya çıkan ayıplı mal karşısında dört seçimlik hak verir: satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme, aşırı masraf gerektirmemesi koşuluyla bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme, imkân varsa satılanın ayıpsız misli ile değiştirilmesini isteme (TKHK m.11). Çevrimiçi satışta “ayıp”, genellikle üründe gerçek vasıf eksikliği, tanıtım görseli-gerçek uyuşmazlığı ya da reklam taahhüdü aykırılığından doğar.

Gizli ve Açık Ayıp

Teslim anında gözle görülebilen ayıp “açık ayıp”; sonradan ortaya çıkan ayıp “gizli ayıp”tır. Açık ayıpta tüketicinin derhal bildirme yükü vardır (TBK m.223 kıyas); aksi halde mal zımni olarak kabul edilmiş sayılır. Gizli ayıpta ise ayıp ortaya çıktıkça makul sürede bildirim gerekir. Uygulamada tüketicinin hesap panelindeki “iade talep et” bağlantısı bu bildirimin elektronik ispatını sağlar. Ayrıntılı çerçeve TKHK 8-11 Ayıplı Mal ve Sanal Market Ayıplı Ürün İadesi başlıklarındadır.

Garanti Belgesi ve Tanıtma-Kullanma Kılavuzu

TKHK m.56 uyarınca Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu Yönetmeliğine tabi ürünlerde satıcı, garanti belgesini ve Türkçe kılavuzu ürünle birlikte teslim etmek zorundadır. Elektronik teslimatta PDF ekleme yeterli değildir; garanti belgesinin fiziksel olarak gönderilmesi ya da kalıcı veri saklayıcıda imzalı bir nüshanın sunulması aranır. Aksi halde idari para cezası ve tüketicinin iade hakkı birlikte işler.

Satıcının Ayıp Sorumluluğunda Zamanaşımı

TKHK m.12, satıcının ayıp sorumluluğunu kural olarak malın teslim tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlar. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıl, ayıbın hile ile gizlenmiş olması halinde ise herhangi bir süre şartı uygulanmaz. İkinci el satışlarda süre bir yıldan az olamaz (TKHK m.12/3). Satıcının Ayıptan Sorumluluğu makalesi uygulama örneklerini içerir. Zamanaşımının kesilmesi ve durması, TBK m.154 ve m.153 genel hükümlerine tabidir; iade talebinin yazılı tebliği kesme sebebidir.

Üretici ve İthalatçının Müteselsil Sorumluluğu

TKHK m.8/2 uyarınca üretici ve ithalatçı, satıcı ile birlikte ayıplı maldan dolayı müteselsilen sorumludur. Tüketici; satıcıdan iade alamadığı durumda doğrudan üretici veya ithalatçıyı da takip edebilir. Müteselsil sorumluluk; pazaryerinde satılan ürünlerde, üreticinin AB’de bulunması halinde bile Türkiye’deki ithalatçı üzerinden hakların takibini mümkün kılar. Üretici ve İthalatçının Müteselsil Sorumluluğu içeriği dava pratiğine yöneliktir.

Ürün Sorumluluk Sigortası

Üretici ve ithalatçılar, ürünün yol açabileceği bedensel ve mal zararlarına karşı ürün sorumluluk sigortası yaptırır. Sigorta, ayıp iadesi bedelini değil; ayıbın neden olduğu bağımsız zararları karşılar. Örneğin kusurlu bataryadan çıkan yangın nedeniyle oluşan ev hasarı. Sigorta taleplerinde sigorta genel şartları ve TTK m.1421 ihbar süresi kritiktir.

Aracı Hizmet Sağlayıcının Sorumluluk Rejimi

6563 m.9, aracı hizmet sağlayıcının kural olarak barındırdığı içerikten sorumluluğu olmadığını düzenler (“notice and takedown” — uyar-kaldır). Ancak özel bir bilgi sahibi olmasına rağmen içeriği kaldırmazsa sorumluluk doğar. 2023 sonrası ETAHS için bu çerçeve genişlemiştir: (i) fikri mülkiyet sahibine başvuru arayüzü, (ii) ihlali ispatlanan içerik için 48 saat içinde kaldırma, (iii) tekrar eden ihlalde hesap sonlandırma, (iv) şeffaflık raporu yayımlama zorunlulukları gelmiştir.

Pazaryeri Satıcı Kimlik Doğrulaması

Yönetmelik m.6, ETAHS’nın satıcıdan MERSİS kaydı, vergi levhası ve banka hesap bilgisi almasını, bu bilgileri güncel tutmasını zorunlu kılar. Eksik bilgiyle satış açan satıcı, tüketiciye karşı tespit edilemezse operatörün sorumluluğu TBK m.49 haksız fiil zemininde doğar. Kimlik doğrulama zayıflığı, sahte satıcı (scam) vakalarında operatöre müteselsil sorumluluk getirir.

Hesap Koruma ve Tüketici Güvencesi

ETAHS; tüketicinin ödediği bedeli, teslim onayı olana kadar satıcıya aktarmayan bir güvence havuzu (escrow) kurmak zorundadır. Kargo teslim tarihi + cayma süresi dolmadan satıcıya ödeme yapılması, iade taleplerinin operatöre yüklenmesine yol açar. Operatör, escrow süresini ürün kategorisine göre esnek tutabilir; ancak süre kısaltması tüketici aleyhine yorumlanır.

KVKK Uyum: Aydınlatma, Açık Rıza, Çerez

6698 sayılı KVKK, e-ticarette üç yönlü uyum gerektirir: (i) sipariş sırasında toplanan kimlik ve iletişim verisi; (ii) site üzerinde çalışan çerez ve analitik veriler; (iii) pazarlama amaçlı profillemeler. Aydınlatma yükümlülüğü KVKK m.10 gereği ilk veri toplama anında yerine getirilir. Açık rıza m.5/1; hassas nitelikli verilerde m.6 rejimi ayrıca uygulanır. Daha geniş çerçeve için E-Ticaret KVKK Uyum Rehberi ve KVKK Başvuru Rehberi başlıklı içerikler referans alınır.

Aydınlatma Metni

Aydınlatma metni; veri sorumlusu kimliği, işleme amacı, hukuki sebep, aktarılacak alıcılar, toplama yöntemi, saklama süresi ve ilgili kişi haklarını içerir. Ayrıntılı örnekler Açık Rıza Metni Hazırlama Rehberi başlığındadır. Aydınlatma rıza şartı değildir; bağımsız yükümlülüktür ve her işleme süreci için ayrı metin aranır.

Çerez ve Analitik İzinleri

KVKK’nın 2022 “Çerez Uygulamaları Rehberi” uyarınca kesinlikle gerekli çerezler açık rıza dışı; ölçüm, performans ve pazarlama çerezleri için öncesinde açık rıza alınmalıdır. “Kabul et” butonuyla birlikte “reddet” butonu da eşit görünürlükte sunulmalıdır. Önceden işaretli kutular; dark pattern niteliğinde olup geçerli rıza sayılmaz. KVKK Çerez Politikası pratik uygulama şablonunu içerir.

Yurt Dışına Kişisel Veri Aktarımı (KVKK m.9)

KVKK m.9, yurt dışına veri aktarımını açık rıza ya da yeterli koruma bulunan ülke listesi ile sınırlamıştır. 2024 değişiklikleriyle (7499 sayılı Kanun) yeterli koruma listesi eklenmiş; standart sözleşme ve taahhütname rejimi güncellenmiştir. AWS, Google Cloud, Microsoft Azure, Meta gibi yurt dışı bulut altyapılarını kullanan e-ticaret sitelerinde; veri işleyen sözleşmesi, standart sözleşme, aktarım güvenliği tedbirleri aranır. Yurt Dışına Kişisel Veri Aktarımı rehberi güncel çerçeveyi açıklar.

Veri İhlali Bildirimi

KVKK m.12/5, veri ihlalinde veri sorumlusunun en kısa sürede KVKK’ya bildirim yapmasını öngörür. 2019 ilke kararı bu süreyi “72 saat” olarak somutlaştırmıştır. E-ticaret sitelerinde yaşanan saldırılarda (SQL injection, credential stuffing, kimlik doğrulama zafiyeti), ihlal tespiti sonrası ihlal envanteri, etki değerlendirme ve ilgili kişi bilgilendirmesi yapılmak zorundadır. KVKK Veri İhlali Bildirimi detaylı prosedürü içerir.

Ödeme Sistemleri ve 6493 Sayılı Kanun

6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun, e-ticarette ödeme kabul eden her aktörü kapsar. E-ticaret sitesi kendi adına ödeme kabul ediyorsa (kendi sanal POS’u), banka ile tacir sözleşmesi yeterli olur. Ancak üçüncü kişi satıcılar adına ödeme alıyorsa (pazaryeri), 6493 m.12 kapsamında ödeme kuruluşu lisansı ya da istisna şartları aranır. BDDK ve TCMB ortak çalışma alanıdır.

3D Secure ve Güçlü Kimlik Doğrulama

Bankacılık Kartları Yönetmeliği ve TCMB tebliğleri, internet ödemelerinde güçlü kimlik doğrulama (SCA) uygular. 3D Secure 2.x protokolü pratik standarttır. Satıcının 3D Secure kullanmadığı işlemlerde chargeback (iade talebi) riski tamamen satıcıya aittir. Chargeback hatları banka-ilgili anlaşmaya tabidir; ancak tüketici korumasından kaynaklı kök iddialar TKHK m.8 üzerinden işler.

Elektronik Para ve Ön Ödemeli Kart

Pazaryeri cüzdanları (wallet), önödemeli kart ya da elektronik para olarak nitelendirilebilir. Elektronik para ihraç ediyorsa 6493 m.18 kapsamında lisans zorunludur. Cüzdan bakiyesi faiz üretemez, vadeye bağlanamaz; tüketici talebinde nominal değerden iade edilir. Kullanılmayan bakiyenin zaman aşımı TMK m.718 kıyas; genellikle 10 yıl uygulanır.

Haksız Ticari Uygulama — TKHK m.61 ve 62

TKHK m.62, haksız ticari uygulamayı tüketicinin ekonomik davranışını bozabilecek ticari uygulama olarak tanımlar. Yanıltıcı eylem, yanıltıcı ihmal ve agresif uygulama üç alt kategoridir. E-ticarette sıkça görülen örnekler: sahte indirim (önceki fiyatı yapay yüksek gösterip %50 indirim iddia etme), sahte stok baskısı (“son 2 adet kaldı&#8221), sahte değerlendirme (fake review), sahte aciliyet (“kampanya 5 dakika içinde bitiyor&#8221). TKHK 61 Ticari Reklam başlığı örnek Reklam Kurulu kararlarını toplar.

Dark Patterns ve Manipülatif Arayüzler

Önceden işaretli kutular, zor bulunan iptal linkleri, zorunlu hesap açma, tüketici rızası olmaksızın eklenen ürünler, gizli maliyetler, confirm-shaming butonları (vazgeç yerine “fırsatı kaçırmak istemiyorum&#8221) haksız uygulama kapsamında değerlendirilir. 2023 AB DSA m.25 dark pattern yasağı Türkiye’de Reklam Kurulu ve Tüketici Hakem Heyeti içtihadıyla paralel uygulanır.

Ticari Reklam Yönetmeliği ve Reklam Kurulu

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği (R.G. 10.01.2015), reklamın temel ilkelerini belirler: doğruluk, dürüstlük, karşılaştırmalı reklamda objektif kanıt, çocuklara yönelik reklamda özel koruma, sağlık iddialarında bilimsel dayanak. Reklam Kurulu ayda bir toplanır; idari para cezası, yayın durdurma ve düzeltici reklam yayımlatma yaptırımları uygular.

Karşılaştırmalı Reklam

Yönetmelik m.8, karşılaştırmalı reklama üç koşulla izin verir: karşılaştırılan ürün/hizmet ayniyeti, objektif ve doğrulanabilir verilerle kanıt, rakip markanın itibar hırsızlığı içermemesi. E-ticarette fiyat karşılaştırma siteleri bu rejimden faydalanır; ancak seçici veri sunumu haksız ticari uygulama sınırına yaklaşır.

Online Kampanya ve Sahte İndirim

Fiyat İndirimli Satışlara İlişkin Yönetmelik (R.G. 24.12.2022), “indirim öncesi fiyat”ın son 30 günde uygulanmış en düşük fiyat olmasını zorunlu kılar. Yılbaşı, Black Friday, Kara Cuma, 11.11 kampanyalarında sahte indirim tespiti idari para cezasına konu olur. Yönetmelik AB Directive (EU) 2019/2161 yaklaşımıyla paraleldir.

Influencer Pazarlama ve Örtülü Reklam

Reklam Kurulu 2021 tarihli Influencer Rehberi, sosyal medyada ücret, ürün hediyesi ya da benzer menfaat karşılığı yapılan paylaşımların açıkça reklam olarak işaretlenmesini zorunlu kılar. #Reklam, #Sponsorlu veya “Ücretli İşbirliği” etiketleri gösterge olarak kullanılır. Örtülü reklam; Yönetmelik m.22 kapsamında haksız ticari uygulama sayılır ve hem markaya hem yaratıcıya idari para cezası doğurur. Kapsamlı uygulama için Endorsement Uyumsuzluğu rehberi ve Influencer KVKK makalesi başvuru kaynağıdır.

KVKK ve Influencer

Influencer, takipçileri hakkında veri topluyor, yarışma düzenliyor ve markaya aktarıyorsa veri sorumlusu sıfatı doğar. Aydınlatma ve açık rıza yükümlülüğü influencer üzerinde çalışır; marka ise ortak veri sorumlusu (joint controller) pozisyonunda yer alır. Veri aktarımı çerçeve sözleşmesi ile biçimlenmelidir.

Fiyat İndirimi Bildirimi Yönetmeliği

2023’te yürürlüğe giren Fiyat İndirimi Yönetmeliği, ürün etiketinde ve online sayfada indirim öncesi fiyatın son 30 gün içinde uygulanmış en düşük fiyat olduğunu gösterir şekilde sunulmasını ister. Kampanya sürelerinde 30 günlük referans fiyat kuralına ek olarak, yeni tanıtılan ürünlerde (yönetmelik m.7 istisnası) kuralın yumuşatılması vardır. Aykırılıklar TKHK m.77/12 kapsamında idari para cezası doğurur.

Abonelik Sözleşmesinin Feshi — TKHK m.52

TKHK m.52, abonelik sözleşmelerinin (dijital içerik, yazılım, teslimat paketi) tüketici tarafından kolaylıkla feshedilmesini zorunlu kılar. Satıcı; sözleşme kuruluş yöntemiyle aynı kolaylıkta fesih yolu sunmak zorundadır. Web sitesinde hesap paneli üzerinde “üyelik iptal et” veya “aboneliği sonlandır” butonu erişilebilir olmak zorundadır. Telefonla iptal talebinde; operatörün zorunlu ek işlem ya da uzun bekletme ile iptal caydırması haksız uygulamadır. Abonelik Sözleşmesinin Feshi içeriği somut başvuru şablonlarını içerirDijital Abonelik İptali yazısı uygulamayı tamamlar.

E-Ticarette Vergi: KDV, DHV, Stopaj

Çevrimiçi satış, 3065 sayılı KDV Kanunu kapsamında genel oranlarda vergilendirilir. Dijital hizmetler (uygulama indirme, bulut depolama, üyelik), 7194 sayılı Kanun ile getirilen Dijital Hizmet Vergisi (DHV — %7,5) ve KDV çifte rejimine tabidir. Stopaj rejimi özellikle sınır ötesi dijital ürün alımında devreye girer; Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) her iki taraflı olarak uygulanır.

Satış Bedeli İade ve KDV

Cayma veya iade halinde düzenlenen gider pusulası ya da iade faturası, satışın KDV’sinin iadesini sağlar. İadede 213 sayılı VUK m.175 kapsamında fatura düzeltilir; satıcı takip eden dönem beyannamesinde düzeltme yapar. Yalnızca bedel iadesi değil, kargo bedeli de iade edildiyse KDV düzeltmesi buna göre hesaplanır.

E-Fatura ve E-Arşiv Zorunluluğu

Vergi İdaresi Başkanlığı, 509 No.lu VUK Genel Tebliği ile e-ticaret satıcıları için e-arşiv fatura zorunluluğu getirmiştir. Yıllık brüt satış geliri belirli eşiği aşan mükellefler e-fatura kapsamına alınır. Elektronik belgenin zorunlu kaçışı yoktur; kağıt fatura alternatif değildir. Tüketiciye e-arşiv, vergi kayıt sistemi üzerinden PDF olarak elektronik postayla iletilir.

Gümrük ve Sınır Ötesi E-Ticaret (ETGB, Mikro İhracat)

Yurt dışından Türkiye’ye getirilen paket siparişler, 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.167 ve 2009/15481 BKK kapsamında değerlendirilir. Değeri 150 Euro’ya kadar ve kişisel kullanım amaçlı gönderilerde gümrük vergisi %30 tek oran ile alınır. Mikro ihracat (Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi — ETGB) ile Türkiye’den yurt dışına yapılan satışlarda fatura bedeli 15.000 Euro’ya kadar basitleştirilmiş beyan imkânı tanınır. KDV istisnasından yararlanma için yetkili yükümlü statüsü ve posta-kargo aracılığı gereklidir.

Menşe Kuralları

AB Gümrük Birliği (1/95 OKK) kapsamında serbest dolaşıma giren mallar için A.TR belgesi; preferansiyel rejimler için EUR.1 belgesi düzenlenir. Menşe iddiasının yanlışlığı, gümrük para cezası doğurur. Gümrük Yönetmeliği m.205 çerçevesinde menşe şahadetnameleri dijital imza ile düzenlenebilir.

Rekabet Hukuku ve Elektronik Pazaryerleri

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, pazaryerlerinin m.4 (anlaşma) ve m.6 (hâkim durumun kötüye kullanılması) boyutlarında denetlenmesine olanak tanır. Rekabet Kurulu 2021 tarihli “E-Pazaryeri Platformları Sektör İnceleme Raporu”, dikey fiyat baskısı (price parity), kendi markalı ürün öncelemesi (self-preferencing), veri avantajı ve sıralama algoritması konularında somut tespitler içerir. Geniş çerçeve için Rekabet Hukuku ve Dijital Platformlarda Rekabet İhlali içerikleri referans alınır.

MFN ve Geniş MFN Klozu

Pazaryerinin satıcıya dayattığı “bizden daha düşük fiyat sunmayacaksın” klozu (Most Favoured Nation — MFN), dar MFN (platformun kendi kanalıyla ilgili) ve geniş MFN (tüm kanallar) biçimlerini içerir. Geniş MFN, rekabet ihlali riski yüksek olarak değerlendirilir; dar MFN ise orantılılık testine tabidir. Otellerin online rezervasyon platformlarında uygulanan MFN klozları, Rekabet Kurulu’nun 2017 sonrası kararlarıyla sınırlandırılmıştır.

Algoritmik Fiyatlandırma

Makine öğrenmesi tabanlı fiyatlandırma algoritmaları, rakip fiyat sinyallerini aynı anda takip ederek tacit collusion (zımni uyum) oluşturabilir. 4054 m.4 uyumlu eylem kavramı bu zemini kapsar. ETAHS’nın kendi pazaryerinde satıcı fiyatlarına müdahalesi de m.4 ve m.6 ikili denetim altındadır.

Marka ve Tasarım İhlali — 6769 SMK m.29

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.29, tescilli markanın izinsiz kullanımını ihlal sayar ve ürün kaldırma, tazminat, hukuka aykırı ürünlerin imhası, gümrük tedbiri haklarını tanır. Çevrimiçi pazaryerlerinde sahte ürün satışı, marka sahibinin ETAHS’a yaptığı ihlal bildirimi ile 48 saat içinde kaldırılmalıdır (6563 m.9). Sistematik ihlal halinde satıcı hesabı kalıcı olarak kapatılır. Marka Hukuku ve Fikri Mülkiyet Hukuku içerikleri bu zeminde detaya iner.

Tasarım Hırsızlığı ve Trade Dress

6769 SMK m.58 tescilli tasarım koruması yanında, tescilsiz tasarımın haksız rekabet (TTK m.55) zemininde korunması da mümkündür. Ürün paketi, renk kombinasyonu, ambalaj dizilim ve logo farkındalığı (trade dress) unsurları karıştırma ihtimali testine tabidir. Haksız Rekabet Davası TTK 54-62 makalesi somut başvuruyu açıklar.

Telif Hakları ve Kullanıcı İçeriği (5846 FSEK)

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, ürün fotoğrafı, ürün açıklama metni, blog içeriği, video tanıtım gibi yaratıcı unsurları eser olarak korur. Üçüncü kişinin telif konusu eserini izinsiz kullanmak; tazminat ve ceza sorumluluğu doğurur (FSEK m.68, m.71). Kullanıcı yorumu, fotoğrafı, değerlendirme videosu gibi içeriklerde pazaryeri kullanım hakkı, kullanıcı sözleşmesi ile düzenlenir; açık onay dışında geniş devir yorumlanamaz.

Kullanıcı Değerlendirmesi ve Sahte Yorum Denetimi

Kullanıcı yorumu (user review), tüketicinin satın alma kararını yönlendiren temel sinyallerden biridir. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği m.7 doğruluk ilkesi; sahte değerlendirmeyi yanıltıcı eylem kapsamında saymaktadır. E-ticaret sitesi; değerlendirme sisteminin gerçek alıcılardan geldiğini teyit etmek, değerlendirme yazanın kimliğini doğrulamak ve olumsuz yorumları seçici olarak silmemek zorundadır. AB DSA m.30 buna paralel standart getirir.

Yorum Filtreleme Sınırları

Hakaret, küfür, kişilik haklarına saldırı içeren yorumlar TBK m.49 ve TMK m.24 gerekçesiyle kaldırılabilir. Ancak yalnızca olumsuz ifade içeren dürüst yorumların silinmesi, haksız ticari uygulama sayılır. Platform; filtreleme kriterlerini açık olarak yayımlamalı, kaldırılan yoruma karşı kullanıcıya başvuru yolu sunmalıdır (DSA m.20 paralel).

Sahte Değerlendirme Ceza Riski

Ücret karşılığı yazdırılan sahte yorum; TKHK m.61 haksız ticari uygulama, Reklam Kurulu idari para cezası ve TTK m.55 haksız rekabet hatlarında birlikte değerlendirilir. Satıcıdan bağımsız olarak pazaryerine de bildiğinden mesulliyet iddia edilebilir (6563 m.9). Yorum doğrulama mekanizmasının olmaması, pazaryerinin bağımsız sorumluluğuna zemin hazırlar.

Kişiselleştirilmiş Fiyatlandırma ve Dinamik Fiyat

Kişisel veri bazlı fiyatlandırma (aynı ürünün farklı kullanıcıya farklı fiyatta gösterilmesi), iki katmanlı risk taşır. Birincisi KVKK m.5 ve m.11 profil oluşturma (profiling) kuralları; ikincisi TKHK m.62 haksız ticari uygulama yaklaşımı. Tüketiciye kişiselleştirilmiş fiyat uygulanacaksa, ürün sayfasında “bu fiyat size özel gösterilmektedir” ibaresi açıkça sunulmalı ve aydınlatma metni bu işlemeyi kapsamalıdır (AB Omnibus Directive 2019/2161 paralel).

Dinamik Fiyatlama (Dynamic Pricing)

Arz-talep ve zaman temelli dinamik fiyat uygulamaları (havayolu bileti, otel rezervasyonu, ulaşım uygulamaları); dürüstlük ilkesi çerçevesinde kabul görür. Ancak fiyat değişim kriterlerinin açık belirtilmesi, tüketicinin rızasını bozabilecek aşırı dalgalanmaların kontrol altına alınması önemlidir. Sepetteki ürünün fiyatı, ödeme butonuna basıldığı ana kadar sabit tutulmalıdır.

Online Alkol, Tütün ve İlaç Satışında Kısıtlar

Bazı mal grupları, e-ticaret kanalı ile satışta özel kısıtlamalara tabidir. 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi Hakkında Kanun, tütün ürünlerinin satış noktası dışında (internet dahil) satışını yasaklar. 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler Kanunu kapsamında online alkol satışı, TAPDK ruhsatlı satıcılarla sınırlıdır ve kimlik doğrulama zorunludur. İlaç satışı ise 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu ile yalnızca ruhsatlı eczaneler üzerinden yapılabilir; reçetesiz ilaç için de internet satışı yasaktır. Kısıtı ihlal eden e-ticaret sitesi; idari para cezası yanında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.258 suç duyurusuyla da karşılaşabilir.

Yaş Doğrulama

18 yaş altı satılamayacak ürünlerde yaş doğrulama sadece doğum tarihi girişi ile yapılmaz. T.C. kimlik doğrulama (e-devlet entegrasyonu), banka hesabı doğrulama ve sipariş teslim aşamasında kimlik kontrolü birlikte uygulanır. Yaş doğrulama ihlali; ürün sahibi ve platform için bağımsız sorumluluk doğurur.

Chargeback Rejimi ve Kart Ödemelerinde İade

Chargeback; kart sahibinin, kartı çıkaran banka üzerinden yaptığı ters ödeme talebidir. BKM (Bankalararası Kart Merkezi) Usul ve Esasları ile Visa/Mastercard kural setlerine göre çalışır. Tüketici; ürünün gelmemesi, aldığı ürünün tanımdan farklı olması, sahte ürün teslimi, iade talebine yanıt verilmemesi hallerinde chargeback başvurusu yapabilir. Satıcı, 30-45 gün içinde belge sunarak itiraz hakkını kullanır. İki aşamalı itirazda (representment ve pre-arbitration), kargo teslim belgesi, tüketici iletişim kayıtları ve ürün karşılaştırma fotoğrafları belirleyicidir.

Chargeback ve TKHK İlişkisi

Chargeback, kart kuralları temelli ticari bir mekanizmadır; ancak kök iddia TKHK m.8 (ayıplı mal) veya m.48 (mesafeli satış cayma) olduğunda, aynı olgu hem chargeback hem de hakem heyeti başvurusuna konu olabilir. Satıcının her iki hatta da tutarlı savunma sunması gerekir; aksi halde kart şemasında “merchant category code” riski artar ve olası yeni chargeback için ek teminat bloğu uygulanır.

Dijital İçerik Satışı ve Özel Rejim

Dijital içerik — uygulama, e-kitap, video akış aboneliği, oyun içi satın alma — teslim edildiği anda kural olarak cayma hakkı dışına çıkar (Yönetmelik m.15/1-ğ). Ancak dijital teslimin başlamadığı (dosyanın indirilmediği, hesabın aktive edilmediği) durumlarda 14 günlük süre korunur. Tüketiciden “dijital teslimden önce cayma hakkımdan feragat ediyorum” açık onayı alınmalı; bu onay kalıcı veri saklayıcıda tutulmalıdır.

Çok Taraflı Dijital Platformlar

App Store, Play Store gibi dağıtıcılar; satıcı (geliştirici) adına bedel tahsil eder ve tüketiciye karşı sözleşme tarafı olabilir. Bu iki aşamalı yapıda tüketici; önce platform, sonra geliştirici üzerinden haklarını arayabilir. Komisyon oranları, alternatif ödeme yolu açma zorunluluğu, AB DMA m.5-6 kapsamındaki gatekeeper yükümlülükleri ile çerçevelenir.

Havale, EFT ve Kapıda Ödeme: Rejim Farkı

Banka havalesi ve EFT ile yapılan ödemelerde, 3D Secure koruması bulunmaz; ancak bankanın dolandırıcılık itirazı süreci işler. Kapıda ödeme ise satıcı açısından teslim sonrası ödeme doğurur; alıcının teslim anında iade talebi chargeback dışı kalır. Kapıda ödeme ile teslim alınan üründe cayma hakkı; iade kargo bedeli satıcı uhdesinde olmak üzere aynı 14 gün rejimi uygulanır. Kapıda ödemede satıcının müşteri doğrulaması zayıf olduğundan; sahte sipariş, geri dönüş kargoları ve cezayı ihlal etmeyen ancak ekonomik zarar doğuran “bastır-dön” (order-and-return abuse) riskleri ayrı bir sözleşme disiplini gerektirir.

Kart Verisi Saklama ve PCI-DSS Uyumu

E-ticaret sitesinin kart bilgisi saklaması, BDDK düzenlemeleri ve PCI-DSS (Payment Card Industry — Data Security Standard) uyumunu gerektirir. Kart numarasının açık saklanması, CVV kaydının tutulması yasaktır; tokenization (bankanın ürettiği değer eşitleyici) zorunludur. Uyumsuzluk; hem BDDK yaptırımı hem KVKK ihlal riski hem de Visa/Mastercard şema yaptırımı içerir. Küçük ölçekli satıcılar için yıllık öz-değerlendirme anketi (SAQ); büyük satıcılar için yıllık bağımsız denetim (Report on Compliance) yapılır.

Tüketici Hakem Heyeti ve Parasal Sınırlar

TKHK m.68 ve Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği, belirli parasal sınırların altındaki uyuşmazlıklarda Hakem Heyeti başvurusunu zorunlu kılar. 2026 yılı güncel sınırları: İlçe Tüketici Hakem Heyeti 104.000 TL’ye kadar, İl Tüketici Hakem Heyeti 104.001-156.000 TL arası, aşan tutar Tüketici Mahkemesi. Sınırlar yıllık olarak TÜFE ile güncellenir. Başvuru e-devlet (e-tuketici) üzerinden yapılır; karar 6 ay içinde verilir ve taraflara tebliğ edilir. Geniş çerçeve Tüketici Hakem Heyeti Başvuru içeriğindedir.

İtiraz Yolu

Hakem heyeti kararına karşı tüketici ya da satıcı, tebliğden itibaren 15 gün içinde Tüketici Mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz harca tabidir; red halinde karar kesinleşir. Parasal sınır üstü uyuşmazlıklar doğrudan Tüketici Mahkemesinde açılan davayla çözülür.

Tüketici Mahkemesi ve TKHK m.73

TKHK m.73, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkemeyi Tüketici Mahkemesi olarak belirler. Tüketici Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi görevlendirilir. Yetkili mahkeme; tüketicinin ikametgahı ya da tüketici işleminin yapıldığı yer mahkemesidir. Harç, Tüketici Mahkemesinde tüketici lehine muafiyet kapsamındadır (TKHK m.73/6). Detaylı çerçeve TKHK 73 Tüketici Mahkemesi içeriğinde yer alır.

Zorunlu Arabuluculuk

7251 sayılı Kanunun getirdiği değişiklikle, tüketici davalarında da zorunlu arabuluculuk rejimi uygulanmaya başlanmıştır (TKHK m.73/A). Uyuşmazlık parasal sınırları aşıyorsa, dava açılmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Arabuluculuk süresi 3+1 haftadır. Anlaşılamadığı takdirde tutulan son tutanak dava dilekçesine eklenir. Arabuluculuk Hukuku içeriği zorunlu ve ihtiyari arabuluculuğun usul farklarını detaylandırır. Tüketici; ücretsiz hukuk müşaviri desteği için Baro CMK servisi ya da adli yardım bürosu üzerinden başvuru yapabilir; uyuşmazlık miktarının belirli bir eşiğin altında olması halinde hukuk ücreti tüketici üzerine kalmaz.

İcra Takibi ve Hakem Heyeti Kararı

Kesinleşen hakem heyeti kararı, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.38 anlamında ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan ilamlı icra takibine konulabilir. Satıcı; icra takibine karşı ancak TKHK m.73 çerçevesinde itiraz davası ile hak arayabilir. İtiraz davası icra takibini kendiliğinden durdurmaz; tedbir talebi ayrı incelenir.

AB DSA, DMA ve Türkiye Paralel Yükümlülükleri

AB Dijital Hizmetler Tüzüğü (DSA — Reg 2022/2065) ve Dijital Piyasalar Tüzüğü (DMA — Reg 2022/1925), 2023-2024 döneminde yürürlüğe girmiştir. DSA, online platformlarda yasa dışı içeriğin kaldırılması, şeffaflık raporları, sistemik risk değerlendirmesi ve dark pattern yasağı getirir; DMA, “gatekeeper” statüsündeki büyük platformlara öz-tercihlendirme yasağı, veri taşınabilirliği ve birlikte çalışabilirlik yükümlülükleri uygular. Türkiye açısından ilgili şirketler AB’de de faaliyet gösteriyorsa ekstraterritorial uygulama kaçınılmazdır. Türkiye’nin 7416 reformu, DSA’nın m.23-28 ve DMA’nın m.5-6 hükümleriyle paralel ilerler.

Online Uyuşmazlık Çözümü (ODR) ve Türkiye

AB’de 2016’da yürürlüğe giren ODR Platformu (Reg 524/2013), tüketici-satıcı uyuşmazlıklarında alternatif çözümü tek pencerede toplamıştır. Türkiye’de ODR altyapısı henüz kurulmamakla birlikte; e-tuketici.gov.tr portalı ile e-devlet üzerinden hakem heyeti başvurusu benzer işlevi yerine getirir. Sınır ötesi e-ticarette ABD ve AB ikamet eden tüketiciler, Türkiye’deki satıcıya karşı kendi hukuk düzenlerinin ODR araçlarını çalıştırabilir; Türkiye satıcısı tarafından kabul edilip edilmemesi ayrı bir değerlendirmedir.

Türkiye İçin Sistemik Risk Değerlendirmesi

DSA m.34 sistemik risk değerlendirmesi, çok büyük online platformlara (VLOP — Very Large Online Platform) uygulanır. Türkiye’de net işlem hacmi 10 milyar TL’yi aşan ETAHS’lar bu kavramsal çerçeveye yaklaşır; 2023 değişikliğinde öngörülen şeffaflık raporları, algoritma açıklaması ve risk azaltma yükümlülükleri paralel işler. Yıllık rapor Ticaret Bakanlığı’na sunulur; kamu ile paylaşım usulü Bakanlık takdirindedir.

Dropshipping, Affiliate ve Aracı Sözleşmeler

Dropshipping modelinde satıcı, ürünü stoklamadan üretici ya da toptancıdan doğrudan tüketiciye sevk ettirir. Hukuki olarak satıcı, tüketiciye karşı tam sorumlu taraftır; arka plan tedarikçisi sözleşmeye dayalı rücu ilişkisindedir. Tüketiciye karşı ayıp, teslim gecikmesi, iade masrafı tümü dropshipper üzerinde kalır. Affiliate modelinde ise satış aracısı; komisyon karşılığı yönlendirme yapar, satış sözleşmesi doğrudan satıcı-tüketici arasındadır. Distribütörlük Sözleşmesi ve Franchise Sözleşmesi makaleleri klasik aracı modellerin dijital uyarlamalarını tamamlar.

Vergi ve Fatura Düzeni

Dropshipper; siparişi aldığı anda tüketiciye fatura düzenler. Tedarikçi, dropshipper’a ayrı fatura düzenler; aradaki KDV zinciri tamamlanır. Sınır ötesi dropshipping’de menşe, gümrük ve ithalat KDV’si sorumluluğu değişir. Gümrük beyannamesi eksik tüketici üzerine çıkarsa, tüketicinin “sözleşmeye aykırılık” iddiası güçlenir.

Mobil Ticaret (m-Commerce) ve Uygulama İçi Satış

Mobil uygulama üzerinden yapılan satışlar, e-ticaret ile aynı hukuki rejime tabidir; ancak ekran boyutunun küçüklüğü ve kullanıcı ara yüzünün mobil-optimize olması nedeniyle bilgilendirme akışında özel dikkat gerekir. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.6 bilgilendirme başlıklarının tamamının; ok tuşu ya da “more” genişletme ile okunur hale getirilmesi yeterli değildir; kullanıcı etkileşim gerektirmeden bilginin görünür olması aranır. Yönetmelik m.6/3 kapsamında ticari iletişimde kısıt var olan mobil ekranda (uygulama push bildirimi), ekran alanına sığmayan bilgiler için kalıcı bağlantı sunulmalıdır.

Uygulama İçi Satın Alma (In-App Purchase)

Uygulama içi satın alma akışında mağaza dağıtıcısı (Apple, Google) ödeme yöntemi sağlar; geliştirici ise ürün sahibidir. Türk hukukunda geliştiricinin; TKHK m.48 gereği tüketiciye karşı sözleşme tarafı konumu korunur. Mağaza dağıtıcısının komisyon kesintisi; geliştiricinin reklam veren sıfatını değiştirmez. AB DMA m.5(7) alternatif ödeme yolu açma zorunluluğu, Türkiye için doğrudan uygulanmasa da pazaryeri uygulamalarında tüketici koruması temelli beklenti doğurur.

Çocuk Ödemeleri ve Ebeveyn Rızası

18 yaş altı kullanıcının uygulama içi satın almaları, TMK m.16 sınırlı ehliyet kuralları çerçevesinde ebeveyn onayına tabidir. Ebeveynin rızası olmaksızın yapılan satın almalar; satın alma tarihinden itibaren makul süre içinde iade edilebilir. Uygulama sağlayıcının aile hesabı ve ödeme onayı mekanizması kurmaması halinde, ebeveyn iade talebinin kabulünden kaçınamaz.

Satıcı Sözleşme Seti: Kontrol Listesi

E-ticaret operatörünün tam sözleşme seti aşağıdaki başlıkları kapsamak zorundadır:

• Üyelik (Kullanıcı) Sözleşmesi: hesap kuralları, askıya alma şartları, KVKK aydınlatma bağlantısı, uyuşmazlık çözümü.
• Mesafeli Satış Sözleşmesi: Yönetmelik m.5 bilgilendirme başlıkları, cayma hakkı çerçevesi, teslim ve iade şartları.
• Ön Bilgilendirme Formu: sipariş öncesi kullanıcıya sunulan, ayrı bir ekranda okunur form.
• KVKK Aydınlatma Metni: veri sorumlusu, işleme amacı, saklama süresi, yurt dışı aktarımı, ilgili kişi hakları.
• Açık Rıza Metni: profilleme, pazarlama, özel nitelikli veri, yurt dışı aktarım için ayrı izinler.
• Çerez Politikası: zorunlu, performans, pazarlama çerezleri ayrımı ve süre bilgisi.
• Ticari Elektronik İleti Onay Metni: İYS entegrasyonlu, ret yolu bilgilendirmesi.
• İade ve İptal Politikası: 14 günlük cayma, ayıp iadeleri, istisna bildirimi.
• Kargo ve Teslimat Şartları: süre, teslim ispatı, kayıp ve hasar prosedürü.
• Satıcı Sözleşmesi (pazaryeri için): komisyon, ödeme periyodu, askıya alma, kampanya katılım, tek taraflı değişiklik sınırları.

Sözleşme Güncelleme Protokolü

Sözleşmelerin tek taraflı değişiklikleri; tüketici aleyhine olmadığı sürece geçerlidir. Aleyhe değişiklik için açık rıza alınmak zorundadır. Güncelleme; en az 15 gün öncesinde hesap paneli bildirim + e-posta ile duyurulmalı, geçmiş sürüm erişilebilir tutulmalıdır. Sürüm kontrolü (version control); hakem heyeti ve mahkeme ispatında belirleyicidir.

Elektronik Sözleşme ve E-İmza (5070 Kanun)

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.5, güvenli elektronik imzanın el yazısı imzayla aynı hukuki sonucu doğurduğunu düzenler. Nitelikli Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcıları (NESHS), BTK onaylıdır. KEP (kayıtlı elektronik posta); Elektronik Tebligat Yönetmeliği uyarınca tebligat zemini sağlar. Elektronik İmza Hukuku makalesi kapsamı genişletir.

Tıkla Kabul ve Form Onay

Click-wrap (tık-onay) sözleşmeler, TBK m.1 genel kabul kurallarına göre geçerli kabul edilir. Browse-wrap (sadece siteyi gezen kabul etmiş sayılır) yaklaşımı Türk hukukunda bağlayıcı değildir. Sipariş ekranında “satış sözleşmesini okudum ve kabul ediyorum” onayı; form tasarımında ayrı onay kutusu, sözleşmenin kolayca okunabilir yazı boyutu ve PDF indirme imkânı ile birlikte bulunmalıdır.

İstanbul Pratiği ve Danışmanlık Süreci

İstanbul, Türkiye e-ticaretinin merkezi konumundadır. Anadolu yakası pazaryeri operatörleri, Avrupa yakası fintech ve ödeme kuruluşları, lojistik-depolama altyapısı bu şehirde yoğunlaşır. Alyar Hukuk & Danışmanlık, Kartal merkezli ofisinde e-ticaret operatörlerine entegre danışmanlık verir. Danışmanlık süreci; (i) ürün sayfası ve bilgilendirme denetimi, (ii) sözleşme seti (satıcı-pazaryeri, tüketici, kargo) incelemesi, (iii) KVKK uyum gap analysis, (iv) reklam ve kampanya metinleri kontrolü, (v) ETBİS ve İYS uyumu, (vi) Reklam Kurulu, Rekabet Kurumu ve KVKK süreç yönetimi şeklinde işler.

Kriz Döneminde Hukuki Müdahale

Pazaryerinden hesap askıya alma, Reklam Kurulu idari para cezası, KVKK ihlal bildirimi, marka sahibi takedown tebligatı, Rekabet Kurulu ön araştırma davetiyesi, ETBİS eksik kayıt yaptırımı gibi durumlarda hızlı müdahale gerekir. 48 saat içinde savunma ya da itirazı hazırlamak, olası idari yaptırımın bir alt tavana çekilmesinde belirleyici olur. Bilişim Hukuku ve Banka ve Finans Hukuku destek alanları bu zeminde kesişir.

Sık Yapılan Altı Hata

1. Ön bilgilendirme formunun eksik sunulması: Yönetmelik m.5 listesinde bulunan bilgilerden biri ya da birkaçının formda yer almaması, cayma süresini bir yıl + 14 güne uzatır ve idari para cezasına zemin oluşturur.
2. Önceden işaretli pazarlama kutuları: KVKK açık rıza kurallarına aykırılık, İYS kaydına alınan onaylarda geçersizlik iddiasına yol açar. Aynı veri seti için hem açık rıza hem haklı sebep gösterme; çifte-hukuki sebep tuzağıdır.
3. Sahte “indirim öncesi fiyat” gösterimi: Fiyat İndirimi Yönetmeliği’nin 30 gün kuralına uyulmaması; Reklam Kurulu kararıyla idari para cezası ve kampanya sayfası durdurma ile sonuçlanır.
4. Aracı hizmet sağlayıcının takedown mekanizmasını ihmal etmesi: Marka ihlali bildirimine 48 saat içinde yanıt verilmemesi, operatörün bağımsız sorumluluk riskini doğurur ve arama motorunda sitenin güven damgası puanını düşürür.
5. Abonelik iptal yolunun zorlaştırılması: TKHK m.52 çerçevesinde feshedilemeyen abonelikler, tüketici mahkemesinde bedel iadesi ve tazminat davasına konu olur.
6. Yurt dışı bulut kullanımında standart sözleşme eksikliği: KVKK m.9 uyumsuzluğu; ihlal halinde veri sorumlusu sıfatıyla idari para cezası ve tazminat sorumluluğu yaratır.

Üç Kurgusal Senaryo

Aşağıdaki senaryolar eğitim amaçlı kurgusaldır; gerçek bir dosyayla benzerlik tesadüfidir.

Senaryo 1 — Sahte “Son 2 Ürün” Baskısı

Bir kozmetik satıcısı, ürün sayfalarında dinamik “son 2 ürün kaldı” uyarısı gösterir; gerçekte stok 500 adetten fazladır. Bir tüketici, ekran kaydıyla birlikte Reklam Kurulu’na başvurur. Kurul, sahte aciliyet yaratmak yoluyla tüketicinin ekonomik davranışını bozan yanıltıcı ticari uygulama tespit eder; satıcıya net ciro oranında idari para cezası ve kampanya sayfasının düzeltilmesi yaptırımını uygular. Satıcı; 30 günlük referans fiyat denetimi ile birlikte dark pattern denetimi için iç politika yazmak zorunda kalır.

Senaryo 2 — Pazaryeri Hesap Askıya Alma

Elektronik aksesuar satan bir firma, 3 yıldır bir pazaryerinde satış yapmaktadır. Bir gün hesabı önceden bildirimsiz olarak askıya alınır; 72 saat sonra tek satırlık bir e-posta ile “satış koşullarına aykırılık” gerekçesi bildirilir. Firma, pazaryeri aracılık sözleşmesinin tek taraflı fesih hükümlerini incelettirir; fesih için 15 günlük bildirim gereği ihlal edilmiştir. Firma; sözleşme ihlali tazminatı, haksız fiil tazminatı (itibar) ve askıya alma süresi için gelir kaybı tazminatı yönünden ihtar çeker. Pazaryerinin yanıt süresi dolduğunda Ticaret Mahkemesinde dava açılır; kısmi kabul ile 3 ay içinde uzlaşma sağlanır.

Senaryo 3 — KVKK Çerez Şikâyeti

Moda kategorisinde faaliyet gösteren bir e-ticaret sitesi, çerez banner’ında “kabul et” ve “reddet” butonlarını eşit görünürlükte sunmamıştır; reddet butonu üç tık derinde bulunur. Bir tüketici KVKK’ya şikâyette bulunur. Kurul, dark pattern niteliğindeki rıza alma yöntemini geçersiz sayar; geriye dönük işlenen tanımlama bilgisi veri kümesinin silinmesi ve idari para cezası yaptırımı uygular. Site, çerez banner’ını yeniden tasarlar; aydınlatma metnini günceller ve veri kayıt envanterini düzeltir.

Senaryo 4 — Influencer Hediyeli Ürün Tanıtımı

Takipçi sayısı yüksek bir sosyal medya yaratıcısı, bir cilt bakım markasından ücretsiz ürün seti alır ve kendi kanalında olumlu tanıtım yapar; paylaşımda “reklam” etiketi kullanmaz. Tüketici şikâyeti üzerine Reklam Kurulu dosya açar. Kurul; ürün hediyesinin ticari menfaat sayıldığını, paylaşımın örtülü reklam olduğunu ve Ticari Reklam Yönetmeliği m.22 ile Influencer Rehberi’ne aykırı olduğunu tespit eder. Hem markaya hem yaratıcıya ayrı idari para cezası uygulanır. Marka; yaratıcıyla ilk sözleşme tasarımını, etiket yükümlülüğünü ve KVKK sözleşmesini içerecek şekilde yeniden düzenler.

Hukuk Ücretleri (TBB Asgari Ücret Tarifesi)

hukuk Asgari Ücret Tarifesi (R.G. değişken — yıllık güncellenir) e-ticaret danışmanlığında taban niteliğindedir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.163 ücret serbestisini; m.164 karşı yan vekalet ücretini düzenler. Pratikte ücret; (i) sözleşme seti denetimi, (ii) KVKK uyum auditi, (iii) ETBİS-İYS danışmanlığı, (iv) Reklam Kurulu/Rekabet Kurumu süreç yönetimi, (v) Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi takibi, (vi) Marka koruma ve takedown süreçleri olmak üzere modüler paketlenir. Yazılı ücret sözleşmesi (AK m.163) zorunlu tutulur; sözleşmede hangi işin kapsam içi, hangi işin ek ücrete tabi olduğu net gösterilir. Ticari Uyuşmazlık Tahkimi sözleşmeye eklenecek alternatif uyuşmazlık çözümü yolu açısından başvuru kaynağıdır.

Sık Sorulan Sorular

E-ticarette cayma hakkı süresi kaç gündür ve ne zaman başlar?

Cayma hakkı süresi 14 gündür. Mal satışında teslim tarihinden, hizmet sözleşmesinde kuruluş tarihinden itibaren işler. Ön bilgilendirme eksik verilmişse süre 1 yıl ve 14 güne uzar (TKHK m.48/4; Yönetmelik m.9).

ETBİS kaydı yapmadan e-ticaret yapılabilir mi?

Hayır. 6563 sayılı ETDHK ve Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi Hakkında Yönetmelik, her hizmet sağlayıcının ETBİS’e kayıt olmasını zorunlu kılar. Kayıt yapılmadan yapılan faaliyet idari para cezasına ve tüketici talebi iadesinde daha geniş sorumluluğa yol açar.

14 gün içinde iade edilen malın kargo bedeli kime aittir?

Yönetmelik m.13 uyarınca cayma halinde kargo bedeli, satıcının belirlediği taşıyıcı ile iade edilmesi şartıyla satıcıya aittir. Tüketici başka bir taşıyıcı ile iade ederse, ilgili bedeli karşılamakla yükümlü olabilir; bu şart ön bilgilendirmede açıkça bulunmalıdır.

Pazaryerinde sahte ürün satılırsa pazaryeri de sorumlu olur mu?

6563 m.9 çerçevesinde aracı hizmet sağlayıcı, ihlalden haberdar olduğu andan itibaren sorumluluk altına girer. Marka sahibinin yaptığı bildirimin ardından 48 saat içinde kaldırılmayan sahte ürün sayfası, pazaryerine bağımsız sorumluluk doğurur (6769 SMK m.29 ile birlikte).

İYS onayı alınmadan gönderilen pazarlama e-postası ne sonuç doğurur?

6563 m.6 ve m.12/1-ç çerçevesinde ticari elektronik iletinin onaysız gönderilmesi idari para cezası doğurur. 2026 yılı ceza aralığı gönderici başına 1.000-20.000 TL arasındadır; aynı alıcıya tekrar eden gönderim bağımsız ihlal sayılır. Ticaret Bakanlığı denetim sonucu tebliğ eder.

Mesafeli sözleşmede cayma hakkı olmayan ürünler hangileridir?

Yönetmelik m.15 listesi bağlayıcıdır: tüketici istekleri doğrultusunda kişiye özel üretilen mallar, çabuk bozulan mallar, ambalajı açılmış hijyenik ürünler, fiyatı finansal piyasa dalgalanmasına bağlı ürünler (döviz, kripto), dijital içerik, süreli yayınlar. İstisna ön bilgilendirmede açıkça gösterilmezse yararlanılamaz.

Çerez izni alınırken “kabul et” ve “reddet” butonları nasıl olmalı?

KVKK 2022 Çerez Rehberi uyarınca iki buton eşit görünürlükte, aynı renk-yoğunlukta, aynı tık derinliğinde sunulmalıdır. Önceden işaretli kutular, gizlenmiş reddet linki dark pattern sayılır; verilen rıza geçersiz kabul edilir.

Abonelik iptali zorlaştırılırsa ne yapılabilir?

TKHK m.52 aboneliğin kuruluşta kullanılan kanalla aynı kolaylıkta feshini zorunlu kılar. Engellenme halinde tüketici; Hakem Heyeti ya da Tüketici Mahkemesine başvurur, ödediği bedelin iadesini ve yaşadığı zararın tazmini talep eder. Satıcıya Reklam Kurulu tarafından haksız ticari uygulama kapsamında idari para cezası kesilir.

Dropshipping yapan satıcı ürün ayıbından kimi sorumlu tutar?

Tüketiciye karşı sorumluluk dropshipper üzerindedir (TKHK m.11). Satıcı; arka plandaki tedarikçisine karşı aralarındaki sözleşme gereği rücu davası açabilir. Rücu davası genel ticari zamanaşımı (TTK m.13; 5 yıl) ile sınırlıdır.

Tüketici hakem heyeti kararı kesinleşir mi?

Karar, tebliğden itibaren 15 gün içinde Tüketici Mahkemesine itiraz edilmezse kesinleşir ve ilamlı icraya konulabilir. İtiraz edildiğinde mahkeme, hakem heyeti kararını kaldırabilir ya da onaylayabilir. Bu süreçte icra takibi durmaz; ancak mahkeme yürütmeyi durdurma kararı verebilir.

Yurt dışı bulut kullanımında KVKK ek sözleşme gerekir mi?

Evet. KVKK m.9 uyarınca ülkenin yeterli korumaya sahip sayılmaması halinde standart sözleşme ya da taahhütname imzalanır. AWS, Google Cloud, Microsoft Azure gibi sağlayıcılarla data processing agreement ve standart sözleşme imzalanması ve KVKK’ya bildirim yapılması gerekir.

Influencer pazarlamasında reklam etiketi zorunlu mu?

Reklam Kurulu 2021 Influencer Rehberi ve Ticari Reklam Yönetmeliği m.22 uyarınca ücret/hediye karşılığı yapılan paylaşımlarda #Reklam, #Sponsorlu veya “Ücretli İşbirliği” etiketi açıkça bulunmalıdır. Etiketsiz paylaşım örtülü reklam sayılır; hem marka hem yaratıcı idari para cezası ile karşılaşır.

E-ticarette veri ihlali yaşanırsa süre kaç saattir?

KVKK m.12/5 ve 2019 ilke kararı çerçevesinde veri ihlali “en kısa sürede” ve en geç 72 saat içinde KVKK’ya bildirilir. İlgili kişilere de makul sürede bildirim yapılır. Bildirim yapılmaması ya da geciktirilmesi bağımsız idari para cezasına yol açar.

Chargeback ile hakem heyeti başvurusu birlikte yapılabilir mi?

Evet. Chargeback banka tarafları arasında yürür; hakem heyeti başvurusu ise TKHK kapsamında ayrı hukuki koruma sağlar. İki hattın birlikte çalıştırılması, satıcıyla ilk iletişimin eş zamanlı yürütülmesi ve yanıtların tutarlı verilmesi önerilir. Bedel iadesi tamamlanan bir yolda, diğer yolda mükerrer talep yaratılmamalıdır.

Kişiye özel üretilen ürünlerde cayma hakkı neden yoktur?

Yönetmelik m.15/1-ç uyarınca tüketici istekleri doğrultusunda kişiselleştirilen mallar, iade edilemez nitelik kazandığı için cayma hakkı dışındadır. Gravür yazdırılan takı, kişinin adı basılı tablo, özel ölçü mobilya örnekleri bu kapsamdadır. İstisnanın ürün sayfasında açıkça belirtilmesi zorunludur; aksi halde istisnadan yararlanılamaz.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Hukuku

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda

Emsal Yargıtay Kararları — Ticaret ve Şirketler Hukukuna İlişkin Güncel Emsal Kararlar

Kambiyo senetleri, haksız rekabet, marka, konkordato, franchise ve acentelik gibi ticari uyuşmazlıklara ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 11. Hukuk Dairesi’nin 2025/2026 dönemine ait seçme içtihatları.

• Yargıtay 11.HD, 2025/6358 E., 2026/1072 K., 25.02.2026
• Yargıtay 11.HD, 2025/4006 E., 2026/1146 K., 26.02.2026
• Yargıtay 11.HD, 2025/4190 E., 2026/1157 K., 26.02.2026
• Yargıtay 11.HD, 2025/4115 E., 2026/1132 K., 26.02.2026
• Yargıtay 11.HD, 2025/4267 E., 2026/1027 K., 23.02.2026
• Yargıtay 11.CD, 2021/33112 E., 2026/1967 K., 24.02.2026

Burada yer verilen kararlar bilgilendirme amaçlı olup somut uyuşmazlığın koşullarına göre farklı sonuçlar doğabilir. Ticaret ve Şirketler Hukukuna İlişkin Güncel Emsal Kararlar ile ilgili bir uyuşmazlık içerisindeyseniz, güncel içtihat ve mevzuatı somut olaya uyarlayacak bir ticaret hukuku alanında çalışan hukuk müşavirila görüşmeniz önerilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Emsal Kararları (Ticari ve Sınai Mülkiyet 2026)

Aşağıda TTK kapsamında ticari sözleşmeler, banka-sigorta uyuşmazlıkları, marka-haksız rekabet ve şirketler hukuku alanında 11. Hukuk Dairesi içtihatlarından örnekler bulunmaktadır.

• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/6104 E. – 2026/1114 K.26.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/4006 E. – 2026/1146 K.26.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/6358 E. – 2026/1072 K.25.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/5639 E. – 2026/1071 K.25.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/4059 E. – 2026/1066 K.25.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/4109 E. – 2026/1093 K.25.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2026/1514 E. – 2026/983 K.23.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/3425 E. – 2026/745 K.05.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/3761 E. – 2026/725 K.04.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/5335 E. – 2026/713 K.04.02.2026 &mdash

İçtihatlar yol gösterici niteliktedir; her dosya kendi delil, sözleşme ve mevzuat zemininde değerlendirilir (TTK, TBK, KKK, BKKK, TCK m.158, m.204-207).

Emsal Yargıtay/Danıştay Kararları (2024-2026)

Aşağıda, bu konuya ilişkin Yargıtay ve Danıştay daire kararlarının emsal nitelikteki örnekleri yer almaktadır. Karar metinlerine doğrudan resmi mevzuat kaynağından ulaşabilirsiniz.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi

• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/6104 E., 2026/1114 K.26.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/4006 E., 2026/1146 K.26.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/3898 E., 2026/1116 K.26.02.2026 &mdash
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/4190 E., 2026/1157 K.26.02.2026 &mdash

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi

• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/2469 E., 2026/339 K.22.01.2026 &mdash
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/5945 E., 2026/333 K.22.01.2026 &mdash
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/3323 E., 2026/346 K.22.01.2026 &mdash
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2026/413 E., 2026/371 K.22.01.2026 &mdash

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi

• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 2016/10753 E., 2019/6119 K.14.05.2019 &mdash
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 2016/3745 E., 2019/860 K.30.01.2019 &mdash
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 2017/9950 E., 2018/4004 K.02.04.2018 &mdash
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 2015/33199 E., 2018/2632 K.28.02.2018 &mdash

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2026/152 E., 2026/176 K.11.03.2026 &mdash
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2026/165 E., 2026/127 K.25.02.2026 &mdash
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2026/167 E., 2026/128 K.25.02.2026 &mdash

Kaynak: T.C. Adalet Bakanlığı — mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat. Listelenen kararlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayda farklı sonuçlar doğabilir.