Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir, Nasıl İşler?
Kısa cevap: Edinilmiş mallara katılma, eşler başka bir rejim seçmedikçe uygulanan yasal mal rejimidir (TMK m.202). Rejim, edinilmiş mallar ile her eşin kişisel mallarını kapsar; evlilik sürerken her eş kendi mallarını yönetir ve bunlar üzerinde tasarruf eder, paylaşım ise rejim sona erdiğinde tasfiyeyle yapılır (TMK m.218, m.223).
Son güncelleme: 11 Kasım 2026
Bu yazı rejimin evlilik sürerken nasıl işlediğini anlatıyor: hangi malın hangi gruba girdiği, malların kimin yönetiminde olduğu ve rejimin ne zaman sona erdiği. Boşanmada paylaşımın bütün adımları boşanmada mal paylaşımı ve mal rejimi tasfiyesi sayfasında, hesabın kendisi katılma alacağı hesaplama sayfasında ele alınıyor.
Yasal rejim ve sözleşmeyle seçilen rejimler
Kanuna göre eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır; eşler mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilir (TMK m.202). Kanundaki diğer rejimler mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ve mal ortaklığıdır. Ayrıntısı evlilik sözleşmesi ve mal ayrılığı sayfasında.
Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girmeden önce evlenmiş eşler arasında o tarihe kadar tabi oldukları rejim devam eder; eşler yürürlükten başlayarak bir yıl içinde başka bir rejim seçmedilerse bu tarihten geçerli olmak üzere yasal rejimi seçmiş sayılırlar (4722 sayılı Kanun m.10). Eski evliliklerde hangi rejimin hangi dönemde geçerli olduğu bu hükme ve varsa eşlerin yasal rejimin evlenme tarihinden geçerli olacağına ilişkin sözleşmesine göre somut dosyada belirlenir.
Rejimin kapsamı: iki mal grubu
Rejim, edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsar (TMK m.218). Hangi malın hangi gruba girdiği, rejim sona erdiğinde yapılacak hesabın temelidir.
Edinilmiş mallar. Her eşin rejim devam ederken karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Kanun özellikle şunları sayar: çalışmanın karşılığı olan edinimler, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarının ve benzeri sandıkların ödemeleri, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler (TMK m.219).
Kişisel mallar. Kanun gereğince kişisel mal sayılanlar şunlardır: eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya; rejimin başlangıcında eşe ait olan ya da sonradan miras yoluyla veya karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen değerler; manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerler (TMK m.220).
Sözleşmeyle değişiklik. Eşler mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan ve edinilmiş mallara dahil olması gereken değerlerin kişisel mal sayılacağını kabul edebilir; kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilir (TMK m.221).
| Mal | Kanundaki yeri |
|---|---|
| Evlilik sürerken maaşla alınan ev veya araç | Kural olarak edinilmiş mal (m.219) |
| Evlenmeden önce sahip olunan mal | Kişisel mal (m.220) |
| Miras kalan veya bağışlanan mal | Kişisel mal (m.220) |
| Kişisel maldan elde edilen kira geliri | Edinilmiş mal (m.219), sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadıkça (m.221) |
Mal kime ait sayılır?
Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kişi bunu ispat etmekle yükümlüdür. Hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır; bir eşin bütün malları da aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (TMK m.222). Bu nedenle bir malın kişisel mal olduğunu söyleyen eş için edinim tarihini ve bedelin kaynağını gösteren belgeler önem taşır.
Evlilik sürerken yönetim ve borçlar
Bu rejimde edinilmiş mallar evlilik sürerken kendiliğinden ortak hâle gelmez. Her eş, yasal sınırlar içinde kişisel malları ile edinilmiş mallarını yönetme, bunlardan yararlanma ve bunlar üzerinde tasarrufta bulunma hakkına sahiptir; aksine anlaşma yoksa eşlerden biri, diğerinin rızası olmadan paylı mülkiyetteki maldaki payı üzerinde tasarrufta bulunamaz (TMK m.223). Eşlerden her biri kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur (TMK m.224).
Aile konutu için ayrıca kanunda özel bir koruma vardır; bu konu aile konutu şerhi sayfasında anlatılıyor.
Rejim ne zaman sona erer?
Rejim eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulüyle sona erer. Mahkeme evliliğin iptaline, boşanmaya veya mal ayrılığına geçilmesine karar verirse rejim dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225). Sona ermeyle birlikte tasfiye başlar: her eş diğer eşte bulunan mallarını geri alır, mallar sona erme anındaki durumlarına göre kişisel ve edinilmiş olarak ayrılır (TMK m.226, m.228).
Tasfiyede her eş, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur ve alacaklar takas edilir (TMK m.236). Bir eşin diğerine ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkısı varsa değer artış payı ayrıca gündeme gelir (TMK m.227). Bu kalemlerin nasıl hesaplandığı ve dava yönü bağlantısı verilen sayfalarda ayrıntılı olarak yer alıyor; katılma alacağı davası sayfası da usul tarafını özetliyor.
Sıkça sorulan sorular
Edinilmiş mallara katılma rejimi kendiliğinden mi uygulanır?
Evet. Eşler mal rejimi sözleşmesiyle başka bir rejim seçmedikçe aralarında edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m.202).
Evlilik sürerken eşimin adına kayıtlı mal ortak mıdır?
Kural olarak hayır. Her eş kendi mallarını yönetir, bunlardan yararlanır ve bunlar üzerinde tasarruf eder (TMK m.223); yalnız hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır (TMK m.222). Paylaşım, rejim sona erdiğinde artık değer üzerinden yapılır (TMK m.236).
Hangi mallar kişisel mal sayılır?
Kanun gereğince kişisel mal sayılanlar şunlardır: yalnız kişisel kullanıma yarayan eşya, rejimin başlangıcında eşe ait olan veya sonradan miras ya da karşılıksız kazanma yoluyla gelen değerler, manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerlerdir (TMK m.220).
Bir malın kime ait olduğu ispatlanamazsa ne olur?
Hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır; bir eşin bütün malları da aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (TMK m.222).
2002 yılından önce evlenenlere hangi rejim uygulanır?
Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girene kadar eşlerin tabi olduğu rejim devam eder; bir yıl içinde başka rejim seçmedilerse yürürlük tarihinden geçerli olmak üzere yasal rejimi seçmiş sayılırlar (4722 sayılı Kanun m.10).
Resmî kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
Bir malın hangi gruba girdiği edinim tarihine, bedelin kaynağına ve varsa mal rejimi sözleşmesine bağlıdır; bunun için somut dosyanın incelenmesi gerekir. Boşanmanın diğer sonuçları için boşanma avukatı sayfasına bakılabilir.
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayınız için bir avukattan görüş alınız.
Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
