AB Yapay Zeka Yasası ve Türk Şirketleri

2024 yılında yürürlüğe giren AB Yapay Zeka Yasası (AI Act), küresel ölçekte yapay zeka düzenlemesinin yeni standardını belirlemektedir. AB pazarında AI sistemi sunan veya AB’de etki yaratan Türk şirketleri için kapsamlı uyum yükümlülükleri doğmaktadır.

AI Act Genel Bakış

AB AI Act, AI sistemlerini risk düzeyine göre dört kategoride sınıflandırır: kabul edilemez risk, yüksek risk, sınırlı risk ve minimal risk. Her kategori için farklı düzenleyici yaklaşım uygulanır.

Yasaklı AI Uygulamaları

Subliminal manipülasyon, savunmasızlıkları istismar, sosyal puanlama, gerçek zamanlı uzaktan biyometrik tanımlama (kolluk istisnaları hariç) ve davranışsal manipülasyon yasaklı uygulamalar arasındadır. Yasaklı kullanımlar için ağır cezai yaptırımlar öngörülmüştür.

Yüksek Riskli AI Sistemleri

Kritik altyapı, eğitim, istihdam, kamu hizmetlerine erişim, kolluk faaliyetleri, sınır yönetimi ve adalet alanlarında kullanılan AI sistemleri yüksek risk kategorisindedir. Risk yönetim sistemi, veri yönetişimi, teknik dokümantasyon, kayıt tutma, şeffaflık, insan denetimi, doğruluk, sağlamlık ve siber güvenlik gereklilikleri vardır.

Genel Amaçlı AI Modelleri

Büyük dil modelleri (LLM) gibi genel amaçlı AI modelleri için ayrı düzenleme öngörülmüştür. Sistemik risk taşıyan modeller için ek değerlendirme ve azaltma yükümlülükleri uygulanır.

Şeffaflık Yükümlülükleri

AI ile etkileşim yaratan sistemler kullanıcıyı bilgilendirmek zorundadır. Deepfake içerikler, AI ile üretilen içerik olarak etiketlenmelidir. Bu yükümlülükler düşük riskli sistemlere de uygulanır.

Türkiye’deki Etkiler

AI Act, AB’de hizmet sunan veya AB pazarında etki yaratan Türk AI geliştiricilerini doğrudan etkiler. Tedarik zinciri kapsamında AB müşterilerinin AI sistemlerinin uyumunu talep etmesi yaygındır.

Yaptırımlar

Yasaklı uygulamalar için 35 milyon Euro veya küresel cironun yüzde 7’si, yüksek risk gerekliliklerine aykırılık için 15 milyon Euro veya yüzde 3, yanlış bilgi için 7,5 milyon Euro veya yüzde 1 ceza öngörülmüştür.

Türk Mevzuatı ile Uyum

Türkiye’de henüz AI’ya özgü kapsamlı bir kanun bulunmamakla birlikte KVKK, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve sektörel düzenlemeler AI uygulamalarını kapsamaktadır. Yapay Zeka Stratejisi belgesi politika çerçevesini sunmaktadır.

Yargısal Yaklaşım

AI sistemlerinin neden olduğu zararlarda hukuki sorumluluk değerlendirmelerinde mevcut haksız fiil hükümleri uygulanır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 26.02.2026 tarih ve 2026/2201 K. sayılı kararı haksız fiil sorumluluğunda önemli ilkeler içermektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

AI Act Türk şirketlere uygulanır mı?

AB pazarına AI sistemi sunan veya AB’de etki yaratan Türk şirketleri kapsama girmektedir.

Yüksek riskli AI sistemi nasıl belirlenir?

AI Act ekinde listelenen alanlarda kullanılan AI sistemleri yüksek risk kategorisine girer.

Uyum süreci ne kadar sürer?

Sistemin karmaşıklığına göre 6 ay ile 24 ay arasında değişebilen hazırlık süreleri uygulanmaktadır.

Sonuç

AI Act küresel AI düzenlemesinin paradigmasını şekillendirmektedir. Türk AI ekosisteminin proaktif uyum stratejileri geliştirmesi rekabet avantajı için kritik önemdedir.