Haciz Uygulaması İİK m.85 | Haczin Konusu, Sınırları ve Usulü 2026

Haciz, alacaklının alacağının tahsili amacıyla borçlunun malvarlığı üzerinde icra dairesince tesis edilen resmî el koyma işlemidir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.85 ve devamı haczin konusunu, sınırlarını ve uygulanma usulünü düzenler. Bu rehberde fiilî ve kaydî haciz yöntemleri, haczedilebilen ve haczedilemeyen mallar, haciz tutanağı, muhafaza ve e-haciz uygulamaları ele alınmaktadır.

Haczin Hukuki Niteliği ve Konusu

İİK m.85 uyarınca borçlunun kendi yedinde veya üçüncü kişide bulunan taşınır-taşınmaz malları, alacak ve hakları, alacağı karşılayacak miktarda haczedilir. Haciz, icra memurunun yaptığı bir kamusal tasarruf işlemi olup alacaklıya rüçhan hakkı sağlar. Haczin konusuna giren başlıca değerler: (i) taşınır mallar (ev eşyası, ticari emtia, araçlar), (ii) taşınmazlar (tapuya haciz şerhi yoluyla), (iii) banka mevduatı ve üçüncü kişilerdeki alacaklar (İİK m.89 haciz ihbarnamesi), (iv) ortaklık payları, (v) fikri mülkiyet hakları, (vi) ücret ve maaş (İİK m.83 sınırları içinde). Haciz miktarı takip konusu alacağı ve fer’ilerini aşamaz; alacağın çok üstünde mal haczedilmesi aşkın haciz olup şikayet konusu olur.

Haczedilemeyen Mallar (İİK m.82-83)

Sosyal ve insani gerekçelerle bazı mallar haczedilemez. İİK m.82 tam haczedilemeyenleri sayar: (i) devlet malları ve özel kanunlarla haczedilemeyen değerler, (ii) para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası, (iv) ekonomik faaliyeti sermayeden çok emeğine dayalı borçluların mesleğini sürdürmesi için gerekli aletler, (v) borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları, (vi) borçlunun haline münasip evi, (vii) öğrenci bursları. İİK m.83 maaş ve ücret bakımından kısmi haciz öngörür: borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu görülen miktar düşüldükten sonra kalan kısım haczedilir ve haczolunacak miktar aylık ücretin dörtte biri nden az olamaz.

Haczin Uygulanma Usulü

Kesinleşen takipte alacaklının haciz talebi üzerine icra memuru haczi uygular. Uygulama biçimleri: (i) Fiilî haciz: memur mahalle gider, haczedilecek malları tespit eder, haciz tutanağı düzenler; (ii) Kaydî haciz: tapu, trafik, banka, MERSİS gibi kayıtlarda elektronik şerh konur; (iii) Alacak haczi (İİK m.89): üçüncü kişiye haciz ihbarnamesi gönderilir; üçüncü kişi 7 gün içinde itiraz etmezse borç zimmetinde veya mal yedinde sayılır ve buna ilişkin ikinci ihbarname gönderilir. Tutanakta malların cinsi, miktarı, tahmini değeri, muhafaza yeri ve yediemin gösterilir. Yedieminin sorumluluğu İİK m.358 ve TCK m.289 (muhafaza görevini kötüye kullanma) bakımından ceza yaptırımıyla desteklenmiştir.

E-Haciz ve UYAP Uygulamaları

2020’li yıllarda haciz uygulamaları büyük ölçüde UYAP ve elektronik altyapı üzerinden yürütülmektedir. E-haciz; banka hesapları, araç kayıtları, tapu siciline otomatik şerh yoluyla fiilî gidişe gerek kalmadan uygulanır. İcra memuru UYAP üzerinden sorgulamayı yapar, tespit ettiği değerlere haciz koyar. Banka hesap haczinde borçlunun tüm bankalardaki hesaplarına eşzamanlı şerh konulur; ancak 5510 sayılı Kanun m.93/1 uyarınca SGK’dan bağlanan gelir, aylık ve ödenekler, Kurumun 88. maddeye göre takip ve tahsili gereken alacakları ile nafaka borçları dışında haczedilemez; maaş ve ücretler ise İİK m.83 sınırlarına tabidir. Aşkın e-haciz (alacakla orantısız miktarda bloke) şikayet konusudur (İİK m.16). UYAP e-satış modülü hacizli malların elektronik açık artırma ile satışını sağlar.

Aşkın Haciz, Şikayet ve İtiraz Yolları

Borçlu veya üçüncü kişi haciz işlemine karşı şu yollara başvurabilir: (i) İİK m.16 şikayeti – kanuna aykırı haciz işlemine 7 gün içinde icra mahkemesinde şikayet; (ii) Aşkın haciz itirazı – alacağı aşan miktarda haciz yapılmışsa şikayet konusu yapılır; (iii) Haczedilmezlik şikayeti – İİK m.82-83’teki sınırların ihlali hâlinde; (iv) İstihkak iddiası (İİK m.96 vd.) – haciz edilen malın kendisine ait olduğunu iddia eden üçüncü kişinin yolu; (v) Haciz tutanağındaki kıymet takdirine şikayet – satıştan önce yapılır. Şikayet süresi kural olarak 7 gündür; bir hakkın yerine getirilmemesinden veya işlemin sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet edilebilir (İİK m.16/2). İcra mahkemesi kararına karşı istinaf ve kanun yolları açıktır.

Yetkili Kurumlar ve Başvuru Kanalları

İcra Dairesi: Takip talebi, ödeme emri, haciz işlemleri, e-haciz ve e-satış (UYAP) işlemleri.
İcra Mahkemesi: İİK m.16 şikayeti, itirazın kaldırılması, ihalenin feshi, istihkak davaları.
Asliye Ticaret Mahkemesi: İflas davası (İİK m.154), konkordato (İİK m.285), iflasın ertelenmesi yerine konkordato başvurusu.
Asliye Hukuk Mahkemesi: İtirazın iptali (İİK m.67), menfi tespit (İİK m.72), tasarrufun iptali (İİK m.277).
Sulh Hukuk Mahkemesi: Kira ilişkisinden kaynaklanan tahliye davaları (HMK m.4/1-a); ilamsız tahliye takibinde itirazın kaldırılması ise icra mahkemesinden istenir (İİK m.269/b, 269/c).
UYAP e-Satış Portalı: Hacizli mallarda elektronik açık artırma ile satış.

İlgili İçerikler

Sıkça Sorulan Sorular

Maaşın ne kadarı haczedilebilir?

İİK m.83 uyarınca borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar düşüldükten sonra kalan kısım haczedilir ve haczolunacak miktar maaşın dörtte birinden az olamaz; dörtte bir bir tavan değil, asgari sınırdır. Nafaka alacakları bu sınırın dışında tutulur; nafaka için tam tahsilat yapılabilir.

Aşkın haciz ne demektir, nasıl kaldırılır?

Alacağın ve fer’ilerinin çok üstünde mal haczedilmesidir. Borçlu, İİK m.16 uyarınca 7 gün içinde icra mahkemesine şikayet ederek aşkın kısmın kaldırılmasını isteyebilir.

Banka hesabına e-haciz konulunca ne olur?

Hesap bakiyesi alacak tutarı kadar bloke edilir. Borçlu, haczedilemeyen mal ve hakların haczine karşı İİK m.16 uyarınca şikayette bulunabilir; SGK’dan bağlanan gelir, aylık ve ödenekler 5510 sayılı Kanun m.93/1 gereği Kurum alacakları ve nafaka borçları dışında haczedilemez; maaşlar ise İİK m.83 sınırlarına tabidir.

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda

Bu konu, genel vergi hukuku