Bir mahkeme kararı verildikten sonra karşılaşılabilecek üç ayrı yol vardır: kararın kendi içindeki bir hatanın düzeltilmesini istemek (tashih/tavzih/tamamlama, HMK m.304-305/A), üst dereceye istinaf başvurusu (HMK m.341 vd.) veya Yargıtay’a temyiz başvurusu (HMK m.361 vd.). Bu üçü birbirinin yerine geçmez ve süreleri farklıdır; hangi yolun hangi durumda işleyeceğini karıştırmak, tek başına hak kaybına yol açabilecek en sık hatalardan biridir.
- Temel düzenleme: HMK m.304-305/A (hükmün tashihi, tavzihi, tamamlanması) + m.341-355 (istinaf) + m.361-373 (temyiz).
- İstinaf süresi: Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta (HMK m.345/1).
- Temyiz süresi: Bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden itibaren 2 hafta (HMK m.361/1).
- Kesinlik sınırları (2026): 3.000 TL’yi geçmeyen malvarlığı davaları istinafta kesin (m.341/2); 40.000 TL’yi geçmeyen BAM kararları temyizde kesin (m.362/1-a) — manevi tazminat davalarında miktar sınırı aranmaz.
- Güncel değişiklik: 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle HMK m.362’ye eklenen 3. fıkra, BAM’ın istinaf başvurusunu kısmen/tamamen kabul ederek yeniden esas hakkında verdiği kararların temyiz edilebilirliğini, ilk derece kararı ile aradaki farkın parasal sınırı aşıp aşmadığına göre yeniden düzenledi.
Son güncelleme: Eylül 2026 — HMK m.304-305/A, istinaf/temyiz süreleri ve kesinlik sınırları, 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun değişikliği ile içerik yeniden yazıldı.
Hüküm yorumu nedir — tashih, tavzih ve tamamlama arasındaki fark
Bir kararı istinaf veya temyiz etmeden önce, kararın kendi içindeki sorunları gidermeye yönelik üç ayrı, daha basit yol vardır. Tashih (HMK m.304), hükümdeki yazı ve hesap hataları ile benzeri açık hataların düzeltilmesidir; mahkeme bunu resen veya taraf talebiyle yapabilir. Tavzih (HMK m.305), hüküm yeterince açık değilse, icrasında tereddüt varsa veya fıkralar birbirine aykırıysa açıklama istenmesidir — ancak tavzih yoluyla taraflara tanınan haklar sınırlandırılamaz, genişletilemez veya değiştirilemez. Tamamlama (HMK m.305/A, 2020’de eklendi) ise, yargılamada ileri sürülmesine rağmen hakkında hiç veya kısmen karar verilmemiş hususlar için, kararın tebliğinden itibaren 1 ay içinde ek karar istenmesidir; bu ek karara karşı da kanun yoluna başvurulabilir. Üçü de kararın esasını değiştirmez, yalnızca kararın kendi içindeki eksiklik veya belirsizliği giderir.
İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar ve süre
HMK m.341 uyarınca ilk derece mahkemelerinin nihai kararlarına, ayrıca bazı ihtiyati tedbir/ihtiyati haciz kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Başvuru süresi, kararın usulen taraflardan her birine tebliğinden itibaren 2 haftadır (m.345/1). Miktar veya değeri 3.000 TL’yi geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar istinafta kesindir (m.341/2); ancak manevi tazminat davalarında miktara bakılmaksızın istinaf yolu açıktır. Alacağın bir kısmı dava edilmişse kesinlik sınırı alacağın tamamına göre hesaplanır (m.341/3).
2026 değişikliği — kısmi kabul edilen istinaf başvurularında temyiz
16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle HMK m.362’ye eklenen 3. fıkra, önemli bir boşluğu doldurdu: bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul ederek yeniden esas hakkında verdiği kararın, kabul edilen ya da reddedilen kısmı parasal sınırın (m.341/2) üzerindeyse temyiz edilebileceği açıkça düzenlendi. Ancak iki istisna var: BAM’ın yeniden esas hakkında verdiği karar ile ilk derece mahkemesi kararı arasındaki fark parasal sınırı geçmiyorsa, veya BAM kararı yalnızca yargılama gideri ya da vekâlet ücretine ilişkinse, bu kararlara karşı temyiz yolu kapalıdır. Bu değişiklik, BAM’ın kısmen kabul ettiği dosyalarda temyiz hakkının olup olmadığı konusundaki tartışmaları büyük ölçüde netleştirdi.
Temyiz edilebilen ve edilemeyen kararlar
| Durum | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Temyiz süresi | BAM kararının tebliğinden itibaren 2 hafta | HMK m.361/1 |
| Genel kesinlik sınırı | 40.000 TL’yi (dahil) geçmeyen davalara ilişkin BAM kararları temyiz edilemez | HMK m.362/1-a |
| Kira davaları | Kira ilişkisinden doğan bazı dava türleri, üç aylık kira tutarı sınırın üzerinde olmadıkça temyiz edilemez | HMK m.362/1-b |
| Geçici hukuki koruma kararları | Temyiz edilemez | HMK m.362/1-f |
| Kısmen kabul edilen istinaf başvurusu (2026 değişikliği) | Kabul/ret edilen kısım parasal sınırın üzerindeyse temyiz edilebilir; aradaki fark sınırın altındaysa veya karar yalnızca yargılama gideri/vekâlet ücretine ilişkinse temyiz edilemez | HMK m.362/3 (Ek: 16/7/2026-7589/25 md.) |
Temyiz incelemesi sonucu — onama, düzelterek onama, bozma
Yargıtay temyiz incelemesi sonunda üç türlü karar verebilir. Onama: karar hukuk kurallarına uygun bulunursa onanır; Yargıtay onama kararında uygunluk gerekçesini göstermek zorundadır (m.370/1). Düzelterek onama: karar esas yönünden kanuna uygun olup yalnızca kanunun olaya uygulanmasında hata varsa ve yeniden yargılamaya gerek yoksa, Yargıtay kararı düzeltip onayabilir (m.370/2) — ancak hâkimin takdir yetkisi kapsamındaki edalar hakkında bu yol kullanılamaz. Aynı kural, taraf kimliğine ait yanlışlıklar ile yazı/hesap hataları için de geçerlidir (m.370/3). Bozma: karar esas yönünden hukuka aykırıysa, dosya yeniden inceleme için ilk derece mahkemesine veya BAM’a gönderilir.
Süreler özeti
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Tamamlama (ek karar) talebi | Nihai kararın tebliğinden itibaren 1 ay | HMK m.305/A |
| İstinaf başvurusu | Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta | HMK m.345/1 |
| Temyiz başvurusu | BAM kararının tebliğinden itibaren 2 hafta | HMK m.361/1 |
| Tashih/tavzih talebi | Süre sınırı yok; hükmün icrası tamamlanana kadar (tavzih için) | HMK m.304-305 |
Yargı Kararları
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 27.06.2022, E. 2022/4057, K. 2022/5267: Dairenin çoğunluk kararı, kötüniyetli maddi hata düzeltme talebinde bulunan tarafın HMK m.368 yollamasıyla m.329/2 uyarınca disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına hükmetmiştir. Kararın karşı oy yazısında ise hükmün tashihi (HMK m.304), tavzihi (m.305) ve tamamlanması (m.305/A) müesseselerinin birbirinden farklı usul kurumları olduğu ve 07.06.1944 tarihli, 40/22 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca tavzih talebinin Yargıtay kararlarına karşı da ileri sürülebileceği vurgulanarak, tashih-tavzih hakkını kullanan tarafa disiplin cezası verilmesinin yasal dayanağının bulunmadığı savunulmuştur. Bu ayrım — çoğunluk kararı ile karşı oyun farklı noktalara işaret etmesi — kararı okurken dikkat edilmesi gereken bir husustur.
https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/793089100 — erişim tarihi: 07.09.2026
Sıkça Sorulan Sorular
Tashih ile tavzih arasındaki fark nedir?
Tashih (HMK m.304), yazı, hesap veya benzeri açık hataların düzeltilmesidir. Tavzih (HMK m.305) ise hükmün açık olmaması, icrasında tereddüt bulunması veya fıkraların birbirine aykırı olması durumunda açıklama istenmesidir; tavzih yoluyla hükmün esası değiştirilemez.
İstinaf mı temyiz mi, hangisine başvurmalıyım?
İlk derece mahkemesi kararına karşı önce istinaf yoluna başvurulur; istinaf incelemesi sonrası bölge adliye mahkemesi kararına karşı, kesinlik sınırlarını aşan hallerde temyiz yoluna gidilir. İki yol farklı aşamalar için öngörülmüştür, aynı anda kullanılmaz.
İstinaf süresini kaçırırsam ne olur?
İstinaf süresi hak düşürücüdür; 2 haftalık süre içinde başvuru yapılmazsa karar kesinleşir ve istinaf yolu kapanır. Süre kaçırıldıysa ancak kanunda öngörülen istisnai yollar (örneğin eski hâle getirme) değerlendirilebilir.
Manevi tazminat davalarında istinaf kesinlik sınırı var mı?
Hayır, HMK m.341/2’nin ek cümlesi uyarınca manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı, miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir.
40.000 TL’nin altındaki bir dava hiç Yargıtay’a gidemez mi?
Genel kural bu yöndedir (HMK m.362/1-a) ancak 2026’da eklenen m.362/3 fıkrası, BAM’ın istinaf başvurusunu kısmen kabul ederek verdiği kararlarda, kabul/ret edilen kısmın parasal sınırın üzerinde olması hâlinde temyiz yolunu ayrıca düzenlemiştir; somut hesaplama dosyaya göre değişir.
Yargıtay’ın “düzelterek onama” kararı ne anlama gelir?
Karar esas yönünden hukuka uygun olup yalnızca kanunun somut olaya uygulanmasında hata varsa ve yeniden yargılamaya gerek yoksa, Yargıtay kararı kendisi düzeltip onayabilir (HMK m.370/2); bu, dosyanın yeniden ilk derece mahkemesine gönderilmesini gerektirmez.
Tamamlama (ek karar) talebini hangi sürede yapmalıyım?
Nihai kararın tebliğinden itibaren 1 ay içinde, yargılamada ileri sürülmesine rağmen karara bağlanmayan hususlar için ek karar istenebilir (HMK m.305/A); bu süre kaçırılırsa talep hakkı düşer.
Tashih veya tavzih talebimin reddedilmesi durumunda disiplin cezası riski var mı?
HMK’da tashih-tavzih talebinin haksız çıkması hâlinde disiplin para cezası öngören açık bir hüküm yoktur; disiplin cezası kötüniyetli temyiz için öngörülen m.368 kapsamındadır. Bu ayrımın somut olayda nasıl uygulanacağı tartışmalı olabilir, örnek kararlardaki karşı oylar bu noktaya dikkat çekmektedir.
Kira davalarında temyiz yolu her zaman kapalı mı?
Hayır; kira ilişkisinden doğan alacak davaları miktar sınırını aşıyorsa temyiz edilebilir. Kira ilişkisinden doğan diğer dava türlerinde ise üç aylık kira tutarının temyiz sınırının üzerinde olması aranır (HMK m.362/1-b).
Geçici hukuki koruma kararlarına (ihtiyati tedbir gibi) karşı hangi yol açık?
İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi veya karşı tarafın yüzüne karşı verilen kararlarına karşı istinaf yolu açıktır (HMK m.341/1-b); ancak bu kararlar temyiz edilemez (m.362/1-f).
İlgili Hizmet Alanlarımız
Bürommuz istinaf ve temyiz dilekçelerinin hazırlanması, süre hesabı, kesinlik sınırı değerlendirmesi ve hükmün tashihi/tavzihi/tamamlanması taleplerinde müvekkillerine destek vermektedir. Kararın tebliğ tarihinin doğru tespiti ve doğru kanun yolunun seçilmesi, sürecin en kritik ilk adımıdır.
Resmî Kaynaklar
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.304-305/A (Hükmün tashihi, tavzihi, tamamlanması) — mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.341-373 (İstinaf ve temyiz) — mevzuat.gov.tr
Hazırlayan
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu