İmar planları ve parselasyon işlemleri mülkiyet hakkına doğrudan etki eden idari işlemlerdir. 2026 rehberinde plan iptali, parselasyon iptali ve yapı ruhsatı uyuşmazlıklarına ilişkin Danıştay içtihatlarıuygulamaları özetlenmektedir.
İmar Planı Hiyerarşisi ve İptal Yolları
Üst ölçekli plandan nazım ve uygulama planına kadar hiyerarşi, iptal davasının konusunu ve süresini belirler. Plan askı süresi iptal davasında başlangıç kabul edilmektedir.
Parselasyon İşlemleri ve DOP Kesintisi
Düzenleme ortaklık payı kesintisi ve parselasyon iptali Danıştay içtihatlarınin sıklıkla incelediği konulardır.
Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma İzni
Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar hakkında verilen idari işlemler hem iptal hem tam yargı davasına konu olabilmektedir.
Kamulaştırma ve Hukuki El Atma
Fiili ve hukuki el atma durumlarında tam yargı davası açılabilir; hukuki el atmada idari yargı görevlidir.
Mücavir Alan ve Koruma Statüleri
Sit alanları ve koruma amaçlı imar planları özel usul kurallarına tabidir; koruma kurulları kararları ayrı iptal davasına konudur.
Sıkça Sorulan Sorular
İmar planı iptal davası süresi ne zaman başlar?
Plan askı süresinin son gününden itibaren altmış gün içinde açılır.
Parselasyon iptalinden sonra yapı ne olur?
İdare yeniden parselasyon yapar; yapı ruhsatları etkilenebilir.
Hukuki el atmada hangi mahkeme görevli?
İdari yargıda tam yargı davası açılır.
Ruhsat iptali müktesep hak doğurur mu?
Plan değişikliği sonrası müktesep haklar Danıştay içtihadıyla değerlendirilir.
Güncel Yüksek Yargı İçtihatları ve Uygulama Rehberi
Bu bölümde İdari Yargı alanına ilişkin 2024-2025 dönemi emsal kararlar özetlenmiştir. Resmi karar metinleri için mevzuat.adalet.gov.tr içtihat veritabanı kullanılmalıdır.
- Danıştay İDDK [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: İdari işlemlerde gerekçe yükümlülüğü ve ölçülülük ilkesi irdelenmiştir.
- Danıştay 6. D. [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: İmar planı iptalinde kamu yararı ve müktesep hak dengesi yeniden değerlendirilmiştir.
- [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Tüketici sözleşmelerinde lehe yorum ilkesinin kapsamı genişletilmiştir.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihatları[içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Uyuşmazlıkta yerel mahkemenin takdir sınırları ortaya konulmuştur.
- Danıştay 13. D. [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Kamu hizmetinin sürekliliği ve idari takdirin denetimi ele alınmıştır.
Uygulama Notları
Emsal kararlar somut olayın delilleri ve sözleşme içeriği değerlendirilmeden uygulanmamalıdır. Her dosya kendine özgü koşullar taşır; hukuki nitelendirmenin bir avukatla birlikte yapılması tavsiye edilir.
Video Rehber
Konunun pratik anlatımı için @bilalalyar YouTube kanalı üzerinden yayımlanan içerikler izlenebilir.
Gayrimenkul Hukuku Mevzuat Tablosu
| Kanun / Madde | Konu |
|---|---|
| TMK m.683 | Mülkiyet hakkının kapsamı ve sahibine tanıdığı yetkiler |
| TMK m.705 | Tescil ilkesi ve taşınmaz mülkiyetinin kazanılması |
| TMK m.706 | Taşınmaz satışında resmi şekil şartı |
| TMK m.1023 | Tapu siciline güven ilkesi (iyi niyetli üçüncü kişi) |
| TMK m.1025 | Yolsuz tescilin düzeltilmesi (tapu iptal-tescil) |
| 634 SK m.1 vd. | Kat Mülkiyeti Kanunu genel hükümleri |
| 634 SK m.33 | Yönetici ve kurul kararlarının iptali |
| 6098 TBK m.299 | Kira sözleşmesinin tanımı ve unsurları |
| 6098 TBK m.344 | Kira bedelinin belirlenmesi ve artış oranı |
| 6098 TBK m.347 | On yıllık uzama süresi sonunda tahliye |
| 6098 TBK m.350-352 | Kiralayan kaynaklı tahliye sebepleri |
| 6306 SK m.1-7 | Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi |
| 3194 SK m.18 | İmar uygulaması ve parselasyon |
| 4721 TMK m.698 | Paylı mülkiyette ortaklığın giderilmesi |
| 4721 TMK m.732 | Yasal önalım hakkı (şufa) |
| 4721 TMK m.881-897 | İpotek hakkı ve terkin (fekki) |
| HMK m.382 | Taksim ve satış yoluyla ortaklığın giderilmesi |
İlgili Kurumlar
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM)
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- İBB İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı
- Sulh Hukuk ve Asliye Hukuk Mahkemeleri
- İdare Mahkemeleri (imar uyuşmazlıkları)
Gayrimenkul Avukatı Rehberi 2026 | Tapu İptali Tescil | Kira Tespit