İrtikap Suçu ve Davası Rehberi 2026 | TCK m.250

İrtikâp, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak kişileri menfaat sağlamaya zorlaması veya yönlendirmesidir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.250’de düzenlenen bu suç, kamu idaresinin güvenilirliğine yönelik ağır bir ihlal olup fıkralara göre bir yıldan on yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.

İrtikâp Suçunun Tanımı

TCK m.250 çerçevesinde irtikâp üç biçimde düzenlenmiştir: “cebren irtikâp” (mağdurun iradesine açıkça aykırı biçimde zorla menfaat sağlanması), “ikna suretiyle irtikâp” (kamu görevlisinin hileli davranışlarla mağduru menfaat sağlamaya yöneltmesi) ve “hataya dayalı irtikâp” (mağdurun hatasından yararlanılarak menfaat sağlanması). Her biri farklı ceza miktarına tabidir.

Cebren İrtikâp

TCK m.250/1 hükmüne göre kamu görevlisinin, görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak bir başkasından kendisine veya üçüncü kişiye menfaat sağlaması veya bu yolda vaatte bulunulmasına sebep olması hâlinde beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir. Fiilin icrasında açık veya zımni zorlama unsuru bulunmalıdır.

İkna Suretiyle İrtikâp

TCK m.250/2 uyarınca kamu görevlisinin hileli davranışlarla mağduru kandırarak menfaat sağlamaya veya vaatte bulunmaya yönlendirmesi, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezasını gerektirir. Buradaki fark; mağdur iradenin fesada uğratılması, zorlama yerine aldatma unsurudur.

Hataya Dayalı İrtikâp

TCK m.250/3’e göre mağdurun mevcut hatasından yararlanılarak menfaat sağlanması hâlinde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür. Memurun hataya sebep olmayıp mevcut hatayı fark etmesine rağmen menfaati kabul etmesi bu fıkraya göre cezalandırılır.

İrtikâp ile Rüşvet ve Zimmet Ayrımı

İrtikâpta kamu görevlisinin zorlaması veya aldatması mağdurun iradesini etkiler; rüşvette ise iki tarafın özgür iradeyle anlaşması söz konusudur. Zimmet ise kamu görevlisinin görevi nedeniyle zilyetliğine verilmiş malı mal edinme eylemidir. Somut olaydaki irade unsuru ve menfaatin kaynağı suç niteliğini belirler.

Etkin Pişmanlık ve Yargılama

TCK m.254’teki etkin pişmanlık hükümleri yalnızca rüşvet suçuna ilişkindir; irtikâp suçu için uygulanmaz. Yargılama, 5271 sayılı CMK m.12 gereği suçun işlendiği yer mahkemesinde yapılır; 5235 sayılı Kanun m.12 uyarınca irtikâp (TCK m.250/1 ve 2) ağır ceza mahkemesinin, m.250/3 ise asliye ceza mahkemesinin görevindedir.

Önemli Süreler

İşlem	Süre	Kaynak
Cebren irtikâp zamanaşımı	15 yıl	TCK m.66/1-d
İkna suretiyle irtikâp zamanaşımı	8 yıl	TCK m.66/1-e
Hataya dayalı irtikâp zamanaşımı	8 yıl	TCK m.66/1-e
Şikâyet süresi	Şikâyete bağlı değil	TCK m.250

Sık Sorulan Sorular

İrtikâpta uzlaşma mümkün müdür?

Hayır. İrtikâp suçu CMK m.253/1’de sayılan uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında değildir ve şikâyete bağlı da değildir.

Kamu görevlisi kimleri kapsar?

TCK m.6/1-c kapsamında kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçimle, ya da herhangi bir suretle katılan kişi kamu görevlisidir. Devlet memurları, özel kanunla kurulmuş birliklerin personeli, hâkim-savcılar bu kapsamdadır.

Mağdurun rızası suçu ortadan kaldırır mı?

İrtikâpta mağdurun iradesi zorlama veya aldatma ile sakatlanmıştır; bu nedenle mağdurun “rızasının” olduğu iddiası suçun varlığını etkilemez.

İlgili Rehberler

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut dosyadaki savunma stratejisi uzman değerlendirmesi gerektirir.

Başvurulacak Kurumlar

Cumhuriyet Başsavcılığı — şikayet ve suç duyurusu
Sulh Ceza Hakimliği — tutuklama, adli kontrol, arama itirazı
Asliye/Ağır Ceza Mahkemesi — kovuşturma
Bölge Adliye Mahkemesi — istinaf
Yargıtay Ceza Daireleri — temyiz
İnfaz Hakimliği — infaz işlemleri (4675 SK)
Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü — sicil başvuru

Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda