Trafik Hasar Tespit ve Eksper Raporu | İtiraz ve Yargısal Denetim
- Trafik kazası sonrası hasar tespiti iki ayrı süreçte yapılır: kolluk tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağı (kusur) ve sigorta eksperi tarafından düzenlenen ekspertiz raporu (hasar bedeli).
- Sigorta eksperliği, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 22. maddesine göre ruhsat ve levha kaydı gerektiren, tarafsız ve bağımsız icra edilmesi zorunlu bir meslektir.
- Eksper raporu sigorta şirketi tarafından görevlendirilir; sigortalı, rapora itiraz edip bağımsız ikinci bir eksper veya mahkeme bilirkişisi incelemesi talep edebilir.
- Yerleşik Yargıtay içtihadına göre mahkeme, tek başına sigorta şirketinin ekspertiz raporuna dayanarak hasar bedeli veya kusur oranına hükmedemez; bağımsız bilirkişi incelemesi şarttır.
- Kusur oranı tespiti kaza tespit tutanağı ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesindeki asli kusur hallerine göre yapılır; hasar bedeli tespiti ayrı bir teknik konudur.
Son güncelleme: 7 Eylül 2026 — madde metinleri ve içtihat atıfları gözden geçirildi.
İçindekiler
- Sigorta eksperi kimdir, ne yapar?
- Kaza sonrası hasar tespiti nasıl işler?
- Kusur tespiti ve asli kusur halleri
- Eksper raporuna itiraz
- Dava süreci ve süreler
- Yargı kararları
- Sıkça sorulan sorular
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 83 (trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik)
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 84 (kusur tespiti ve asli kusur halleri)
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Ek m. 8 (sigortalılar bilgi merkezi)
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, m. 2 (tanımlar) ve m. 22 (sigorta eksperleri)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, bilirkişi incelemesine ilişkin hükümler
Sigorta eksperi kimdir, ne yapar?
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 2. maddesi sigorta eksperini, ekspertiz ve hasar gözetimi gibi işleri mutat meslek olarak yapan, tarafsız ve bağımsız kişi olarak tanımlar. Aynı Kanunun 22. maddesine göre eksperlik faaliyeti gerçek veya tüzel kişilerce yürütülebilir; eksperlik yapabilmek için Hazine ve Maliye Bakanlığından ruhsat alınması ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği nezdindeki Sigorta Eksperleri Levhasına kayıtlı olunması zorunludur. Ruhsatsız kişilerin eksperlik yapması, 5684 sayılı Kanunun 35. maddesinde adli para cezasıyla yaptırıma bağlanmıştır.
Uygulamada trafik kazalarında görev yapan eksper, hasarlı aracın onarım maliyetini, parça ve işçilik bedellerini, gerekiyorsa aracın ikinci el piyasa değerini ve tam hasar (pert) olup olmadığını tespit eder. Eksper, sigorta şirketi tarafından görevlendirilir; bu nedenle raporun tarafsızlığı, sigortalı ile sigortacı arasındaki uyuşmazlıklarda sıklıkla tartışma konusu olur.
Kaza sonrası hasar tespiti nasıl işler?
2918 sayılı Kanunun 83. maddesi, trafik kazalarına adli yönden genel kolluk, kazanın oluş nedenlerini ve iz-delilleri belirlemek üzere de trafik zabıtasının el koyacağını düzenler. Maddi hasarlı kazalarda taraflar anlaşırsa ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa, kaza tespit tutanağı tarafların kendi imzasıyla (anlaşmalı tutanak) da düzenlenebilir.
Kaza tespit tutanağı kusur oranını belirlerken, hasar bedelinin parasal tespiti ayrı bir teknik süreçtir ve sigorta eksperi ile mahkeme bilirkişisinin görev alanına girer. Bu iki süreç birbirine karıştırılmamalıdır: tutanak kimin kusurlu olduğunu, ekspertiz raporu ise hasarın parasal karşılığını gösterir.
Kusur tespiti ve asli kusur halleri
| Asli kusur hali (KTK m. 84) | Açıklama |
|---|---|
| Kırmızı ışıkta geçme | Kırmızı ışıklı işarette veya dur işaretinde geçmek |
| Karşı şeride girme | Karşı yönden gelen trafiğin şerit veya yol bölümüne girmek |
| Arkadan çarpma | Öndeki araca arkadan çarpmak |
| Geçme yasağı ihlali | Geçme yasağı olan yerde geçmek |
| Kavşakta geçiş önceliğine uymama | Kavşaklarda öncelik kurallarını ihlal etmek |
Kazaya karışan sürücülerden birden fazlasının bu hareketlerden birini yapması veya kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre kademeli olarak tespit edilir. Bu tespit, teknik bilgi gerektiren bir konu olduğundan mahkemeler genellikle Karayolları Trafik Fen Heyeti veya üniversitelerin ilgili kürsülerinden bilirkişi görüşü alır.
Eksper raporuna itiraz
Sigortalı, sigorta şirketinin görevlendirdiği eksperin raporunu hasar bedeli veya tam hasar tespiti bakımından yetersiz veya hatalı buluyorsa, önce şirkete yazılı itiraz edebilir ve ikinci bir eksper incelemesi talep edebilir. Şirket itirazı kabul etmezse, sigortalı Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya doğrudan mahkemeye başvurabilir; her iki yolda da hakem veya mahkeme, sigorta şirketinin eksper raporuyla bağlı değildir ve bağımsız bilirkişi ataması yapabilir.
Dava dışı uyuşmazlıklarda (örneğin karşı tarafın sigortasından talep edilen hasar bedeli), ilgili tarafın kendi eksper raporunu ibraz etmesi, karşı tarafın bu rapora itiraz hakkını ortadan kaldırmaz; mahkeme, çelişen raporlar karşısında bağımsız bilirkişi incelemesi yaptırmak zorundadır.
Dava süreci ve süreler
| Aşama | Süre / Not |
|---|---|
| Sigorta şirketine yazılı itiraz | Rapor tebliğinden sonra makul süre içinde |
| Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu | Şirket ret cevabından sonra |
| Trafik kazasından doğan tazminat davası zamanaşımı | 2918 sayılı Kanun m. 109 uyarınca, ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır; kural olarak 2 yıl / 10 yıl |
| Delil tespiti | Hasar kalıcı olmadan önce mahkemeden acilen talep edilebilir |
Yargı kararları
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 28.10.2010 tarihli, 2010/4533 E. ve 2010/9044 K. sayılı kararı, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat davasında, mahkemenin davalı sigorta şirketi tarafından ibraz edilen ekspertiz raporuna dayanarak karar vermesinin usule aykırı olduğuna hükmetmiştir. Karara göre, trafik kazalarında kusur oranı ve hasar bedelinin tespiti uzmanlık gerektiren bir konudur; mahkeme, Karayolları Genel Müdürlüğü fen heyeti veya konusunda uzman bağımsız bilirkişiden ayrıntılı ve gerekçeli rapor almadan hüküm kuramaz. Karar ayrıca, aracın onarımının ekonomik olup olmadığının ve tam hasar hükümlerinin (o dönemki Kasko Genel Şartları B.3.3.1.2 maddesi) somut olaya nasıl uygulanacağının da bağımsız bilirkişi eliyle belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu ilke, hem kasko hem de zorunlu trafik sigortası kaynaklı hasar davalarında bugün de geçerliliğini korumaktadır.
Yargıtay (Kapatılan) 17. HD, 2010/4533 E., 2010/9044 K., 28.10.2010 (karar metni) — Trafik kazası hasar tazminatı: tam hasar/pert ve hasar bedeli uzman bilirkişiyle belirlenmeli, sigorta eksper raporuyla yetinilemez; bozma
Sıkça Sorulan Sorular
Sigorta eksperi kimin tarafından görevlendirilir, ücretini kim öder?
Eksper, hasar dosyasını inceleyen sigorta şirketi tarafından görevlendirilir ve ücreti kural olarak sigorta şirketince ödenir. Bu, eksperin tarafsızlık yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; 5684 sayılı Kanun eksperin tarafsız ve bağımsız olmasını açıkça arar.
Eksper raporuna güvenilmiyorsa ne yapılabilir?
Sigortalı, şirkete yazılı itiraz edebilir, ikinci bir eksper incelemesi talep edebilir veya doğrudan Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkemeye başvurabilir. Mahkeme, sigorta şirketinin raporuyla bağlı değildir.
Kaza tespit tutanağı ile eksper raporu arasındaki fark nedir?
Kaza tespit tutanağı, kolluk tarafından düzenlenir ve kusur oranını gösterir. Eksper raporu ise sigorta şirketi adına hasarın parasal karşılığını belirler. İkisi farklı amaçlara hizmet eder ve biri diğerinin yerine geçmez.
Ruhsatsız kişi tarafından yapılan ekspertiz geçerli midir?
Hayır, hukuken sorun teşkil eder. 5684 sayılı Kanun, ruhsatsız eksperlik faaliyetini adli para cezası ile yaptırıma bağlamıştır; böyle bir raporun mahkemede delil değeri tartışmalı olur.
Mahkeme hangi durumlarda bağımsız bilirkişi ataması yapar?
Taraflar arasında hasar bedeli veya kusur oranı konusunda uyuşmazlık varsa ya da yalnızca bir tarafın raporuna dayanmak yeterli görülmüyorsa, mahkeme HMK’nın bilirkişi incelemesine ilişkin hükümleri uyarınca bağımsız bilirkişi ataması yapar.
Anlaşmalı kaza tutanağı sonradan itiraz edilebilir mi?
Anlaşmalı tutanaktaki kusur paylaşımı taraflarca imzalanmış olsa da, sonradan gerçek duruma aykırı olduğu ispatlanabilirse mahkemede itiraz konusu edilebilir; ancak ispat yükü itiraz edende olur.
Tam hasar tespitine kim karar verir?
Tam hasar tespiti eksper raporuna dayanır, ancak nihai uyuşmazlıkta mahkeme veya Sigorta Tahkim Komisyonu, bağımsız bilirkişi incelemesiyle bu tespiti denetleyebilir.
Trafik kazası tazminat davasında zamanaşımı ne kadardır?
2918 sayılı Kanunun 109. maddesi, olayın ceza zamanaşımına tabi olması halinde daha uzun sürenin uygulanacağını öngörür; genel kural olarak 2 yıllık ve 10 yıllık üst sınır söz konusudur. Somut olaya göre değerlendirme gerekir.
Eksper raporu olmadan dava açılabilir mi?
Evet. Dava açılmadan önce eksper raporu şart değildir; mahkeme, dava sürecinde kendi bilirkişisini atayarak hasar bedelini tespit ettirebilir.
Sonuç
Trafik kazası sonrası hasar tespiti, kusur oranının belirlendiği kaza tespit tutanağı ile hasar bedelinin belirlendiği eksper raporu olmak üzere iki ayrı süreçtir. Sigorta şirketinin görevlendirdiği eksperin raporu tek başına bağlayıcı değildir; sigortalının itiraz hakkı ve mahkemenin bağımsız bilirkişi atama yükümlülüğü, bu alandaki temel güvencelerdir.
Resmî Kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
Hazırlayan: Av. Bilal ALYAR, İstanbul Barosu