Kasko Sigortası Uyuşmazlıkları: Tam Hasar, Değer Belirleme ve Tazminat Davası Rehberi

Kasko sigortası, aracın sahibi sıfatıyla kişinin kendi aracında meydana gelebilecek hasar, ziya, çalınma, yangın, doğal afet ve benzeri risklere karşı koruma sağlayan ihtiyari zarar sigortasıdır. Trafik sigortası (ZMSS) yalnızca üçüncü kişilere verilen zararı karşılarken, kasko poliçesi aracın kendisinde doğan hasarı karşılar. Bu sigorta; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) Sigorta Kitabı (md. 1401–1486), Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları (KTKSGŞ), 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu) düzenlemeleri çerçevesinde kurgulanır.

Alyar Hukuk & Danışmanlık olarak Kartal/İstanbul merkezli ofisimizden; kasko poliçesi sahipleri, filo yöneticileri, finansal kiralama (leasing) şirketleri, galeri işletmecileri ve sigortacılarla uyuşmazlık yaşayan tüm müvekkiller için kapsamlı hukuki destek sunuyoruz. Bu rehber; kasko teminat kapsamı, istisnalar, rayiç değer hesabı, tam/kısmi hasar, çalınma, ikame araç, Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları ve rücu hallerini derinlikli biçimde ele almaktadır.

1. Kasko Sigortasının Hukuki Niteliği ve Türleri

1.1. Zarar Sigortası Olarak Kasko

Kasko, TTK m. 1401 anlamında zarar sigortalarının özel bir türüdür. Zarar sigortasının temel özelliği, sigorta ettirenin gerçek zararını karşılamaya yönelik olmasıdır; zenginleşme yasağı ilkesi uygulanır (TTK m. 1459). Sigorta tazminatı, sigorta değerini ve gerçek zararı aşamaz. Menfaatin para ile ölçülebilir, meşru ve mevcut olması şartı (TTK m. 1408) kasko için de geçerlidir; aracın maliki, intifa hakkı sahibi, finansal kiralama alan, uzun süreli kiracı menfaat sahibi olabilir.

1.2. Kasko Poliçe Türleri

Uygulamada başlıca kasko türleri şunlardır: Dar Kasko (çarpma, çalınma, yangın, yakma gibi temel riskler); Kasko (dar kaskoya ek olarak doğal afetler, grev-lokavt, terör hariç tüm riskler); Tam Kasko (tüm riskleri kapsayan, ek teminatları içeren); Genişletilmiş Kasko / Süper Kasko (enflasyon koruması, ikame araç, hukuksal koruma, mini onarım, cam-far-teyp hasarı dahil). Poliçe türü seçimi; aracın değeri, kullanım amacı, bulunduğu coğrafya ve sigortalının risk algısına göre belirlenir.

1.3. Finansal Kiralamalı ve Kredili Araçlarda Kasko

Finansal kiralama (leasing) sözleşmesi kapsamındaki araçlarda kasko; 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu m. 24 uyarınca kiracı tarafından, kiralayan (leasing şirketi) lehine yaptırılır. Banka kredisi ile alınan araçlarda da banka, dain-i mürtehin (rehin alacaklısı) olarak poliçede gösterilir; böylece hasar tazminatı doğrudan bankaya ödenebilir ve kredi alacağının güvencesi sağlanır. Bu yapıda sigortalı aracı kullanıcı sıfatıyla iken tazminat hak sahibi banka veya leasing şirketidir.

2. Kasko Genel Şartları: Kapsam ve İstisnalar

2.1. A.1 Teminat Kapsamı

Kasko Genel Şartları A.1 maddesi uyarınca standart kasko teminatı şu riskleri kapsar: (i) Gerekli önlemlerin alınmış olması kaydıyla aracın yanması; (ii) Aracın veya aracın zorla durdurulup gasp edilerek çalınması; (iii) Aracın kullanılmasından doğan çarpma, çarpışma, devrilme, düşme, yuvarlanma kazaları; (iv) Üçüncü kişilerin kötü niyetli hareketleri (aracın camının kırılması, çizilmesi, yakılması); (v) Aracın çalınması veya çalınmaya teşebbüs edilmesi; (vi) Aracın üzerine düşen cisimler, yıkılan duvarlar nedeniyle oluşan hasar.

2.2. A.3 Ek Teminatlar

Standart kaskoya ek olarak poliçede gösterilmek kaydıyla verilebilecek teminatlar: Grev, lokavt, kargaşalık ile halk hareketleri ve bunları önlemek için yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler; Terör ve sabotaj; Deprem ve yanardağ püskürmesi; Sel ve su baskını; Hayvanların verdiği zararlar; Çamur akıntısı, çığ ve toprak kayması; Anahtar ile çalınma dahil hırsızlık; Manevi tazminat teminatı (poliçe sahibinin sorumluluğundan kaynaklı). Ek teminatların ek prim karşılığında verilmesi esastır; her ek teminat kendi istisna kurallarıyla birlikte değerlendirilir.

2.3. A.5 Teminat Dışı Haller (İstisnalar)

Kasko Genel Şartları A.5 maddesi uyarınca teminat dışı haller: (i) Savaş, iç savaş, istilanın neden olduğu zararlar; (ii) Herhangi bir nükleer yakıttan kaynaklanan zararlar; (iii) Kamu otoritesi tarafından çekilme, el koyma, müsadere nedeniyle oluşan zararlar; (iv) Sürücünün alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi altında araç kullanması; (v) Aracın geçerli sürücü belgesine sahip olmayan kişi tarafından kullanılması; (vi) Aracın trafik yasalarına aykırı olarak kullanılması neticesinde meydana gelen zararlar; (vii) Yarış veya deneme sürüşleri; (viii) Aracın sigorta sözleşmesinde belirtilmeyen amaçla kullanılması (ör. özel araç olarak sigortalanmış aracın ticari amaçla kullanılması); (ix) Aracın çekilmesi veya itilmesi sırasında oluşan zararlar; (x) Taşınan yükün sebep olduğu zararlar.

3. Hasar Türleri ve Tazminat Hesabı

3.1. Kısmi Hasar

Aracın onarımla eski haline getirilebilir olduğu, onarım maliyetinin aracın rayiç değerinin belirli bir oranını (genellikle %70–75) aşmadığı hasarlar kısmi hasar olarak kabul edilir. Sigortacı, anlaşmalı servis veya bağımsız serviste onarım yaptırma, parça değişimi veya nakit ödeme seçenekleri sunabilir. Onarım ve parça faturaları Kasko Genel Şartları B.2 uyarınca sigortacıya ibraz edilir; eksper ve TSB fiyat listesi dikkate alınarak ödeme yapılır.

3.2. Tam Hasar (Pert / Tam Ziya)

Aracın onarılamayacak durumda olması veya onarım maliyetinin rayiç değerin belirli oranını aşması halinde araç pert (tam hasar) kabul edilir. Bu durumda sigortacı aracın rayiç değeri kadar tazminat öder ve aracın sovtajı (hurda kalan kısmı) sigortacıya intikal eder. Pert hesabında referans; TSB rayiç liste fiyatı, TRAMER verileri, emsal satış fiyatları (sahibinden, arabam.com gibi platformlar) ve eksper değerlendirmesidir. Sigortalı, aracını sovtaj olarak kendisinde tutmak isterse “sovtajlı pert” ödemesi yapılır ve sovtaj değeri tazminattan düşülür.

3.3. Kasko Bedeli vs Rayiç Değer

Kasko poliçesinde kasko bedeli (sigorta bedeli) genellikle TSB kasko değer listesine göre belirlenir ve poliçe süresince sabit kalır. Ancak tazminat hesabında esas olan, rizikonun gerçekleştiği andaki aracın rayiç değeridir (TTK m. 1459). Kasko bedeli rayiç değerden düşükse eksik sigorta (TTK m. 1462), yüksekse aşkın sigorta (TTK m. 1463) durumu oluşur ve tazminat buna göre düzenlenir.

4. Rayiç Değer Belirleme Yöntemleri

Tazminat tutarının tespitinde rayiç değer belirlemesi hayati önemdedir. Uygulamada kullanılan kaynaklar: (i) Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Kasko Değer Listesi: Her ay yayımlanır, marka, model, yaş ve yakıt türüne göre baz değer sunar. (ii) TRAMER Veri Tabanı: SBM bünyesinde tutulan, gerçekleşen sigorta işlem fiyatlarını içerir. (iii) Emsal Satış Fiyatları: Sahibinden, arabam, Letgo, galericiler gibi sitelerdeki aynı marka-model-yaş emsallerin güncel ilan fiyatları. (iv) Bağımsız Eksper Raporu: Sigortacıdan bağımsız, TOBB levhasına kayıtlı eksperin aracı fiilen inceleyerek hazırladığı rapor. (v) Aracın ek donanımları, hasarsızlık durumu, boyasızlık/orijinallik, kilometre gibi faktörler de değerlemeyi etkiler.

Yargıtay içtihatlarında TSB listesi yalnızca referans niteliğinde olup, gerçek rayiç değeri yansıtmadığı durumda bağımsız eksper raporu ve emsal fiyatlarla düzeltilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Özellikle kolleksiyonluk, klasik veya modifiyeli araçlarda listenin yetersiz kalabileceği ve özel ekspertiz yapılması gerektiği belirtilmiştir.

5. Çalınma Rizikosu ve Aracın Bulunması

5.1. Çalınma Bildirimi ve Süreç

Aracın çalınması halinde sigortalı derhal (Kasko Genel Şartları B.1 uyarınca en geç 5 iş günü içinde) sigortacıya ve ilgili emniyet birimine bildirimde bulunmakla yükümlüdür. Polis tutanağı, aracın son park yeri bilgisi, anahtarların kimde olduğu beyanı ve dijital anahtar verileri dosyaya eklenir. Çalınmadan sonra araç 30 gün içinde bulunmazsa, sigortacı tam ziya (pert) hükümlerini uygulayarak rayiç değer üzerinden tazminat öder. Araç bulunduğunda ise TTK m. 1472 halefiyet hükümleri uyarınca aracın mülkiyeti sigortacıya geçer; sigortalı tazminat ile aracı geri alma arasında seçim yapabilir.

5.2. Anahtar ile Çalınma

Standart kaskoda anahtar ile çalınma kural olarak teminat dışındadır; ek prim karşılığında ek teminat olarak poliçeye dahil edilebilir. Anahtarın kaybı, kopyası veya sahibine zorla alınması halleri bu ek teminatın kapsamındadır. Araç sahibinin anahtarı açıkta bırakması, motor çalışır vaziyette terketmesi ihmal sayılır ve sigortacı teminat ödememe hakkına sahip olabilir.

5.3. Gaspen Çalınma

Gaspen çalınma (zor kullanımıyla araç alınması); Kasko Genel Şartları A.1 kapsamındadır ve standart teminat dahilindedir. Mağdurun emniyete gasp şikayetinde bulunması, adli rapor alması ve sigortacıya zamanında bildirim yapması gerekir. Gasp sırasında yaralanma olmuşsa ZMSS ve Güvence Hesabı yolları da açıktır.

6. Kasko’da Özel Ek Teminatlar

6.1. İkame Araç Teminatı

Aracın onarım süresince veya pert olduğu durumda sigortalıya ücretsiz ikame araç sağlanması teminatıdır. Poliçede belirtilen süre (genellikle 7–15 gün) ve günlük tutar kapsamındadır. İkame araç tesliminde sigortacının anlaşmalı rent-a-car firmaları devreye girer; sigortalının kendi seçtiği firma teminat kapsamında olmayabilir.

6.2. Mini Onarım (Mini Repair) Teminatı

Aracın boya, tampon, far, cam gibi küçük hasarlarının sigortasız dahi onarılabilmesini sağlayan teminattır. Hasarsızlık indirimini etkilemez; yıllık belirli sayıda hasar için kullanılabilir. Genç sürücüler ve şehir içi park hasarlarına maruz kalanlar için avantajlıdır.

6.3. Hukuksal Koruma Teminatı

Trafik kazası sonrası açılacak tazminat davalarında hukukçuluk ücreti, yargılama giderleri, bilirkişi masraflarını karşılayan teminattır. TTK m. 1503–1507’de özel olarak düzenlenmiş olup, sigortalıya avukatını serbestçe seçme hakkı tanır (TTK m. 1505). Tüketici sıfatındaki sigortalı için kritik bir koruma sağlar.

6.4. Cam, Teyp, Lastik ve Far Teminatları

Bu teminatlar, aracın cam hasarları (ön/yan/arka cam), teyp ve multimedya sistemleri hırsızlığı, lastik patlaması ve far kırılması gibi spesifik hasarları kapsar. Sözleşmede ayrıca belirtilmeleri ve ek prim ödenmesi gereklidir. Cam teminatı genellikle hasarsızlık basamağını etkilemez.

6.5. Yedek Anahtar ve Kilit Değişim

Anahtar kaybı halinde yedek anahtar yapımı veya kilit sisteminin değiştirilmesi masraflarını karşılar. Lüks araçlarda kilit sistemi binlerce TL’ye mal olabilir; bu teminat böyle durumlarda sigortalıyı korur.

7. Doğa Olayları ve Deprem Teminatı

Sel, dolu, çığ, yıldırım, deprem, yer kayması ve benzeri doğa olaylarından kaynaklanan hasarlar Kasko Genel Şartları A.3 uyarınca ek teminat niteliğindedir; standart kaskoda kapsam dışıdır. Ülkemizin deprem kuşağında yer alması nedeniyle deprem teminatının alınması tavsiye edilir. 2023 Kahramanmaraş depremlerinde; deprem teminatı bulunmayan araçların kasko ödemesi yapılmamış; yalnızca deprem teminatlı poliçeler tazminat almıştır. Sel ve su baskını; özellikle İstanbul, Ankara ve Mersin gibi ani yağışa maruz kalan şehirlerde yaygın bir risktir. Aracın sel suyunda kalması sonucu motorun hasar görmesi, elektronik aksamın zarar görmesi bu teminat çerçevesinde ödenir.

8. Sigortalının Yükümlülükleri ve Tazminat Kaybı Halleri

8.1. Beyan Yükümlülüğü

TTK m. 1435 uyarınca sigorta ettiren, sözleşme yapılırken bildiği veya bilmesi gereken tüm önemli hususları sigortacıya bildirmekle yükümlüdür. Aracın kazalı geçmişi, kullanım amacı (ticari/özel), park yeri (açık otopark/kapalı garaj), ilave ekipmanlar, alkol problemi olan sürücü kullanıyorsa bunlar önemli hususlardır. Yanlış veya eksik beyan halinde sigortacı sözleşmeden cayabilir veya tazminattan indirim yapabilir. Kasıt halinde sözleşmeyi tamamen geçersiz sayabilir (TTK m. 1436).

8.2. Rizikoyu Ağırlaştırmama

Sözleşme süresince aracın kullanım amacını değiştirme (özel araç olarak sigortalanmış aracın kiralık olarak kullanılması), park yerini değiştirme, yeni sürücü eklemek, rizikoyu ağırlaştıran değişiklikler; TTK m. 1444 uyarınca derhal sigortacıya bildirilmek zorundadır. Bildirilmezse sigortacı ek prim talep edebilir veya cayabilir; bildirim gecikmişse tazminat belirlenirken primdeki farklılık oranında indirim yapılır.

8.3. Rizikonun Gerçekleşmesini Bildirme

Hasar meydana geldiğinde sigortalı derhal (genellikle 5 iş günü, çalınmada da benzer süre) sigortacıya yazılı bildirim yapmalıdır. Geç bildirim halinde; hasarın belirlenmesi zorlaştıysa veya deliller kaybolmuşsa sigortacı tazminatı indirerek veya tamamen reddederek ödeyebilir. Yargıtay içtihadında “makul süreyi aşmamış gecikme” ile “kusur sayılmayacak mücbir sebep” ayrımı yapılır.

8.4. Kazayı Önleme ve Hafifletme

TTK m. 1447 ve Kasko Genel Şartları B.1 uyarınca sigortalı rizikonun gerçekleşmesini önleyici ve hasarın büyümesini engelleyici makul önlemleri almakla yükümlüdür. Örneğin trafik kazası sonrası aracın daha fazla hasar almaması için yolu kapatma, çalınan aracı zamanında bildirme, yağmur suyuna kapılan aracı çalıştırmaya zorlamama (motor hidrolik kilitlenmesi) gibi.

9. Sigortacının Sigortalıya Rücu Halleri

Kasko Genel Şartları B.4 uyarınca sigortacı, sigortalıya veya hasar faili kişiye rücu etme hakkına sahiptir. Rücu halleri: (i) Sürücünün alkollü olması; (ii) Sürücünün uyuşturucu etkisinde olması; (iii) Sürücü belgesinin olmaması veya aracın sınıfına uygun olmaması; (iv) Aracın çalınmasına neden olan ihmal (motor çalışır bırakılmış, anahtar kontakta); (v) Tazminat talebinde sahte belge kullanılması (sigorta dolandırıcılığı – TCK m. 158/1-k); (vi) Kazanın kasten yaratılması; (vii) Aracın sözleşmede belirtilmeyen amaçla kullanılması. Rücu miktarı, sigortacının fiilen ödediği tazminat tutarı ile sınırlıdır.

10. Sigortacının Temerrüdü ve Faiz

TTK m. 1427 uyarınca sigortacı, hasar bildirimi ve gerekli belgelerin kendisine teslim edildiği tarihten itibaren 45 gün içinde tazminatı ödemekle yükümlüdür. Bu süreyi aşan ödemelerde temerrüt doğar ve yasal faiz (ticari ise avans faizi) işletilir. Sigortacının belge eksikliği gerekçesiyle süreyi uzatmaya çalışması halinde; talep edilen belgelerin makul olması ve sigortalıya yazılı tebliğ edilmesi şartı aranır. Haksız gecikme halinde Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkemede faiz talep edilebilir.

11. Sigortacının Halefiyet Hakkı

TTK m. 1472 uyarınca sigortacı, ödediği tazminat miktarınca sigortalının üçüncü kişilere karşı sahip olduğu tazminat haklarına halef olur. Kasko tazminatı ödeyen sigortacı; kazaya sebep olan başka bir sürücüye veya karşı tarafın ZMSS sigortacısına rücu edebilir. Bu kanuni halefiyet sayesinde sigortalı çifte tazminat alamaz; ancak eksik kalan manevi tazminat ve sigorta teminatı dışındaki kalemler için ayrı dava açmaya devam edebilir. Halefiyetin aile içi sınırlaması (TTK m. 1472/II); sigortalının eş, usül-füru ve kendi aile fertlerine karşı sigortacının rücu edememesini öngörür.

12. Kasko Uyuşmazlıklarında Çözüm Yolları

12.1. Sigortacıya Yazılı Başvuru

Kasko uyuşmazlığında ilk adım sigortacıya yazılı başvurudur. İadeli taahhütlü posta veya KEP ile gönderilen başvuruda hasar bildirim belgeleri, eksper raporu, onarım fatura talepleri, rayiç değer itirazı gibi unsurlar açıkça belirtilir. Sigortacı 45 gün içinde yanıt vermezse veya talebi reddederse, tahkim ve yargı yolları açılır.

12.2. Sigorta Tahkim Komisyonu

5684 sayılı Kanun m. 30 uyarınca 200 bin TL’ye kadar olan uyuşmazlıklar Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşınabilir. Komisyon süreci mahkemeye göre çok daha hızlı (ortalama 3–5 ay) ve daha düşük maliyetlidir. Kasko uyuşmazlıkları komisyonun en yoğun dosya tiplerindendir: pert değeri uyuşmazlıkları, çalınma tazminatı reddi, hasar kapsamı uyuşmazlıkları, değer kaybı talepleri burada ele alınır. Hakem kararı belli tutarlara kadar kesindir; 5 bin TL üzerinde itiraz ve 40 bin TL üzerindeki itiraz kararlarına karşı Yargıtay temyizi mümkündür.

12.3. Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi

Kasko sigortalı tüketici sıfatındaysa, 6502 sayılı Kanun çerçevesinde Tüketici Hakem Heyeti (belirli değer eşikleri altında) ve Tüketici Mahkemesi yetkilidir. Tüketici davaları harçtan muaftır; tüketici lehine yorum ve haksız şart denetimi güçlü uygulanır.

12.4. Asliye Ticaret Mahkemesi

Büyük tutarlı kasko uyuşmazlıklarında (tahkim üstü) ve tacir-tacir ilişkilerinde Asliye Ticaret Mahkemesi yetkilidir. TTK m. 4 ve 5 uyarınca ticari dava sayılır. Dava şartı arabuluculuk (TTK m. 5/A ve 7155 sayılı Kanun); ticari sigorta uyuşmazlıklarında zorunludur.

13. Zamanaşımı

TTK m. 1420 ve 1482 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan istemler; alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıl, sigorta tazminatı davasına konu olayın meydana geldiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Kasko tazminat taleplerinde zamanaşımı; rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıldır. Sigortacıya başvuru, kısmi ödeme, dava açılması ve tahkim başvurusu TBK m. 154–157 uyarınca zamanaşımını keser.

14. Kasko ve ZMSS Arasındaki Etkileşim

Kasko ve ZMSS aynı kazada eşzamanlı devreye girebilir. Sigortalı kendi aracındaki hasarı kaskodan, karşı tarafa verdiği zararı ise ZMSS’den karşılar. Karşı aracın yol açtığı hasarda sigortalının seçimi vardır: (i) kasko şirketinden tazminatı al ve kasko şirketi karşı ZMSS’ye rücu etsin; (ii) doğrudan karşı tarafın ZMSS’sine başvur. Seçim sigortalının tercihine bağlıdır; çoğunlukla kasko yolu daha hızlıdır çünkü kusur tespiti beklenmeden onarım başlar. Ancak kasko şirketi hasarsızlık indirimini düşürebilir; bu durumda doğrudan karşı ZMSS’ye başvuru avantajlı olabilir.

15. Ekspertiz Raporu ve İtiraz

Sigortacının atadığı eksper, aracın hasarını ve rayiç değerini tespit eder. Sigortalı eksper raporuna itiraz edebilir; bağımsız bir başka eksperden ikinci rapor aldırabilir. Uyuşmazlık sürdüğü takdirde Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkemede bilirkişi atanır. Yargıtay içtihadında; raporun sigortalı aleyhine olduğu hallerde mahkemenin sigortalı lehine ikinci rapor aldırması beklenir. Sigorta eksperi 5684 sayılı Kanun m. 22 ve Sigorta Eksperleri Yönetmeliği çerçevesinde TOBB levhasına kayıtlı bağımsız bir meslek mensubudur.

16. Pratik Senaryolar

Senaryo 1: Pert Hesabında Rayiç Değer Uyuşmazlığı

3 yaşında sedan aracı tam hasarlı olmuş sigortalıya sigortacı 650.000 TL teklif etmiştir. Sigortalı; aynı marka-model-yaş-kilometreli araçların emsallerde 830.000 TL’den satıldığını ve TSB listesinin piyasanın altında kaldığını ileri sürmüştür. Çözüm: Bağımsız eksper raporu, 10 adet emsal ilan çıktısı, TRAMER verisi ile Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru. Hakem, 780.000 TL’ye hükmetmiştir.

Senaryo 2: Çalıntı Aracın 45 Gün Sonra Bulunması

Çalıntı bildirilen araç 35 gün sonra emniyet tarafından bulunmuştur. Sigortalıya pert tazminatı henüz ödenmediği için sigortacı aracı sigortalıya teslim etmiş ancak aracın hasar gördüğü ve motor aksamının değiştirildiği tespit edilmiştir. Sigortalı; aracın onarılarak tam hasar kabul edilmesini ve pert tazminatı istemiştir. Çözüm: Araç üzerinde bağımsız teknik ekspertiz, hasar oranı %75 üzeri çıkmışsa pert hükümleri uygulanır.

Senaryo 3: Alkollü Sürücü Kaza

0.80 promil alkollü araç sahibi, trafikte çarpışma sonucu kendi aracını hasara uğratmıştır. Kasko şirketi alkol istisnasına (A.5) dayanarak tazminatı reddetmiştir. Mağdurun “alkol seviyesinin kaza ile illiyet bağı yok” savunması yapılabilir; ancak Yargıtay, promili aşan alkol seviyesinde kasko istisnasının uygulanabileceği görüşündedir. Kasko tazminatı reddedilirse sigortalı, kendi varlığı ile zararını karşılamak zorundadır.

Senaryo 4: Doğa Olayı Hasarı

Şiddetli dolu hasarı sonucu aracın tüm kaportası ve camı etkilenmiştir. Sigortalının poliçesinde doğa olayı teminatı yoktur. Sigortacı tazminat ödemeyi reddetmiştir; sigortalı poliçe alırken bu teminatın önerilmediği gerekçesiyle sigortacıya karşı tazminat davası açabilir (bilgilendirme yükümlülüğü ihlali – Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik).

Senaryo 5: Mini Onarım Tekrar Hasar

Mini onarım teminatı kullanılarak araç tamponu değiştirilen sigortalı, 3 ay sonra aynı bölgeden tekrar hasar bildiriminde bulunmuştur. Sigortacı, aynı bölge hasarını şüpheli bularak inceleme başlatmış ve tazminat talebini reddetmiştir. Sigortalının iyi niyetini ispat etmesi (farklı kaza tutanağı, fotoğraf delili) gerekir; aksi halde sigorta dolandırıcılığı şüphesi doğar.

Senaryo 6: İkame Araç Süresinin Uzaması

Poliçede 10 günlük ikame araç teminatı olan sigortalının aracının onarımı parça tedariki nedeniyle 25 gün sürmüştür. Sigortacı 10 günden sonrasında ikame araç bedelini reddetmiştir. Sigortalı, parça tedarikindeki gecikmenin sigortacının tedarik zinciri kapasitesine bağlı olduğunu ileri sürerek ek teminat talep edebilir; Yargıtay kararlarında bu tür gecikmelerin bir kısmı sigortacıya yüklenmiştir.

17. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: Kasko olmadan aracım pert olursa ne yapabilirim?

Kasko poliçesi olmayan aracın kendi hasarı için tazminat alma yolu kalmaz. Karşı aracın kusuru ile kaza olduysa, karşı aracın ZMSS sigortacısından tazminat talep edilebilir. Sigortasız kaza yapan karşı tarafa doğrudan dava açılır.

Soru 2: Kasko sigortası yaptırırken araç kilometresini yanlış beyan ettim, ne olur?

Beyan yükümlülüğü ihlalidir. Sigortacı TTK m. 1435 çerçevesinde sözleşmeden cayabilir veya tazminattan orantılı indirim yapabilir. Kasıtlı beyan ihlali halinde sözleşme geçersiz olur.

Soru 3: Aracım çalınmış, ne kadar sürede tazminat alırım?

Çalınma bildiriminden 30 gün sonra araç bulunmazsa tam ziya tazminatı ödenir. Gerekli belgelerin teslimi (polis tutanağı, anahtar seti, ruhsat, sigorta poliçesi, vekaletname) hemen yapılırsa 45 gün sonra temerrüt faizi işlemeye başlar.

Soru 4: Pert işlem sonrası aracı geri alabilir miyim?

Evet, “sovtajlı pert” seçeneği ile aracı kendinizde tutabilirsiniz. Sigortacı ödediği tazminattan sovtaj değerini düşer. Araç tekrar trafiğe çıkmayacak, “pert” kaydıyla hurda olarak da satılabilir.

Soru 5: Kasko hasarsızlık indirimim düşer mi?

Hasar yaptığınız yıl 2 basamak düşer. Mini onarım, cam teminatı gibi bazı hasarlar hasarsızlık basamağını etkilemez. Küçük hasarları cepten karşılamak ya da mini onarım kullanmak basamağı korumak için avantajlıdır.

Soru 6: Kasko tazminatımı banka aldı, ben ne yapacağım?

Aracınızda kredi dain-i mürtehin kaydı varsa banka rehin alacaklısı olarak tazminatı alır ve kredi borcunuza mahsup eder. Kalan miktar size iade edilir. Kredinizi kapatmışsanız dain-i mürtehin silinmeli; banka kaydı silmeden tazminat alınması sorunludur.

Soru 7: Kasko eksper raporu ile mahkemeye gidebilir miyim?

Evet, eksper raporuna rağmen sigortacı ile anlaşma olmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkemeye başvurabilirsiniz. Mahkeme kendi bilirkişisini atar; eksper raporu tek başına bağlayıcı değildir.

Soru 8: Aracım yandı, kasko öder mi?

Yangın standart kasko teminatı kapsamındadır (A.1). Ancak sigortalının kasten aracı yakması, sigara, açık ateş ihmali, tadilat sırasında kaynak kıvılcımı gibi durumlar tartışmalıdır; kusur derecesine göre indirim veya ret uygulanabilir.

21. Kasko ve Sigorta Dolandırıcılığı

Sigorta sektöründe en çok mücadele edilen suçlardan biri kasko dolandırıcılığıdır. TCK m. 158/1-k uyarınca sigorta bedelini haksız olarak almak için gerçeğe aykırı beyanda bulunmak, sahte belge düzenlemek veya kaza süsü vermek nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturur; cezası 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Uygulamada görülen dolandırıcılık modelleri: (i) Kaza öncesi hasarlı aracı sigortalatıp sonra “yeni kaza” gibi göstermek; (ii) Aynı kaza tutanağında birden fazla araç oluşturmak; (iii) Kazayı kurgulamak (senaryolu kaza); (iv) Aracı gizleyip çalıntı süsü vermek; (v) Aynı hasarı birden fazla sigortacıya bildirmek. SBM, SEDDK ve sigortacılar bu tür dolandırıcılıklara karşı veri analizi, yapay zeka, görüntü analizi ve sahada denetim ile mücadele eder.

22. Telematik Kasko ve Davranış Bazlı Fiyatlandırma

SEDDK’nın 2022’de yayımladığı Telematik Yönergesi çerçevesinde sigorta şirketleri, sürüş verilerini işleyerek kaskoda da davranış bazlı prim belirlemeye başlamıştır. GPS, ivmeölçer, fren verileri, gece sürüş saatleri ve yoğun trafik deneyimi gibi parametreler analiz edilerek; düzenli ve güvenli sürücülere prim indirimi sunulur. KVKK m. 5 ve m. 6 uyarınca açık rıza ile veri toplanması, veri saklama süresi ve yurt dışı aktarım (sigorta şirketinin bulut altyapısı AB’de ise) standart sözleşme (SCC) veya BCR yapılandırmaları dikkate alınır.

23. Kaskoda Coğrafi Kapsam

Kasko poliçelerinin coğrafi kapsamı genellikle Türkiye sınırları içindedir. Yurt dışında (AB, Orta Doğu, Balkanlar) araç kullanılacaksa ek teminat veya Yeşil Kart sigortası yaptırılması gerekir. Bazı sigortacılar “Avrupa Kasko” ürünleriyle bu coğrafi sınırlamayı genişletebilir. KKTC, coğrafi olarak Türkiye sigorta poliçelerinde ek prim karşılığında kapsanabilir.

24. Kasko Poliçelerinde Enflasyon Koruması

Yüksek enflasyon dönemlerinde aracın rayiç değeri poliçe süresi içinde değişir. Enflasyon koruma teminatı, poliçe süresince aracın rayiç değerinin güncellenmesini sağlar ve hasar anında güncel değer üzerinden tazminat ödenir. Bu teminat olmadan, poliçe başındaki değer ile yıl sonundaki değer arasındaki farktan sigortalı zarar görebilir. Enflasyon koruması özellikle 2022–2024 döneminde pratik önem kazanmıştır.

25. Manevi Tazminat Teminatı Kaskoda

2018 sonrası ZMSS’den çıkarılan manevi tazminat, bazı genişletilmiş kasko poliçelerinde ek teminat olarak yer alabilir. Sigortalının trafik kazası sonucu üçüncü kişilere ödemek zorunda kaldığı manevi tazminatı poliçe limiti dahilinde karşılayabilir. Bu teminat; yoğun trafik olan şehirlerde ve genç sürücülerde faydalıdır.

26. Kasko ve Araç Satışı

Aracın satılması durumunda kasko poliçesi TTK m. 1476 uyarınca yeni malik lehine kendiliğinden devam etmez; sigortalı poliçeyi iptal edebilir veya yeni malike devredebilir. Sigortacının devre muvafakati şarttır. Devredilen poliçede sigortalı değişir ancak hasarsızlık basamağı eski sigortalıya aittir. Araç alırken TRAMER’den geçmiş hasar ve sigorta kayıtlarını kontrol etmek önerilir.

27. Lüks ve Klasik Araçlarda Özel Değerleme

Lüks segment araçlar (Porsche, Ferrari, Lamborghini gibi) ve klasik otomobiller için TSB listesi yetersiz kalabilir. Bu tür araçlarda sigorta öncesi özel ekspertiz (pre-inspection) yapılır; sigorta bedeli anlaşma ile belirlenir (agreed value). Hasar halinde de tazminat, anlaşılan değer üzerinden ödenir; rayiç değer yerine sabit bedel uygulaması geçerli olur. Klasik araç sigortasında orijinal parçalar ile aftermarket parçaların ayrımı, restorasyon maliyetleri, müzayede değerlemeleri özel avukat gerektirir.

28. Kiralık Araç Kaskosu ve CDW

Kiralık araç sektöründe CDW (Collision Damage Waiver) ve SCDW (Super CDW) muafiyet feragat teminatları yaygındır. CDW, kazada kiracının sorumluluğunu bir muafiyet tutarına (genellikle aracın %10–20’si) düşüren, ancak tamamen kaldırmayan bir sözleşmesel muafiyettir. SCDW tam kapsam sağlar. Bu teminatlar hukuken sigorta sayılmaz, sözleşmesel risk transferidir; ancak ekonomik etkisi kasko poliçelerine benzerdir.

29. Elektrikli ve Hibrit Araçlarda Kasko

Elektrikli araçların (EV) pazar payının artmasıyla, kasko teminatı bu segment için de özel yapıya kavuşmaktadır. Batarya paketi aracın toplam değerinin %30–50’sini oluşturur; batarya hasarı halinde parça değişimi astronomik maliyet doğurabilir. Sigortacılar; EV kaskolarında batarya teminatı için özel sublimit uygulayabilir veya tam kapsam sunabilir. Şarj istasyonu kaynaklı hasar (voltaj dalgalanması, yangın), kablosuz şarj cihazının zarar görmesi, batarya bozulması teminat kapsamında özel olarak değerlendirilir. Elektrikli araç kaskolarında yeşil sigorta (green insurance) primlendirmesi ve ESG indirimleri de gündeme gelmektedir.

30. Kaskoda Uzaktan Kumanda, Anahtarsız Giriş ve Siber Risk

Modern araçların anahtarsız giriş (keyless entry) ve uzaktan bilgisayar bağlantısı (connected car) özellikleri; yeni nesil hırsızlık risklerine kapı açmıştır. “Relay attack” ile anahtar sinyali çoğaltılarak araç çalınabilir; araç yazılımına uzaktan müdahale (over-the-air vulnerability) ile kritik kontrol kaybı yaşanabilir. Sigortacılar bu riskler için özel klauzüller geliştirmektedir. SOS sinyali, GPS takip, motor stop komutu gibi siber güvenlik araçlarının kullanımı kasko priminde indirim sağlar. Siber hasarın araç kaskosu ile ayrı siber sigorta arasında dağılımı, gelecekte önemli bir hukuki tartışma alanıdır.

31. Kaskoda ICS (Inter-Company Settlement) Sistemi

Türk sigorta sektöründe iki aracın karşılıklı kaza yaptığı durumlarda, kusur oranı tespit edildikten sonra sigortacılar arasında hasar tutarının karşılıklı mahsuplaşması için ICS (Inter-Company Settlement) sistemi kullanılır. Bu sistem sayesinde sigortalı, kendi sigortacısından tazminatı hızla alır; sigortacılar arasındaki kusur oranı hesabı arka planda yürütülür. Sigortalıya ICS süreci görünmez; avantajı; sigortacının kusur tespiti yapılana kadar beklemeksizin ödeme yapabilmesidir. ICS, Avrupa’da da yaygın olup Türkiye’de SBM ile entegre çalışır.

32. Kaskoda Tam Hasar (Pert) Eşik Oranı

Bir aracın “pert” sayılması için onarım maliyetinin rayiç değerin belirli bir oranını aşması gerekir. Kasko Genel Şartları bu oranı belirtmez; sigortacılar %70–75 eşik uygulamaktadır. Ancak onarımın tekniken mümkün olmaması veya aracın yapısal güvenliğinin geri kazanılamaması (şasi kırılması, motor bloğu çatlaması) halinde onarım maliyeti eşiğin altında olsa bile pert kararı verilebilir. Sigortalı; pert kararına itiraz ederek onarım talep edebilir; bu durumda onarım maliyetini sigortacı üstlenir, aracın sigorta geçmişine “pert kaydı” düşülmez. Yargıtay içtihatlarında, aracın pert sayılması halinde ekonomik onarım olanağının sigortalıya sunulması gerektiği vurgulanmıştır.

33. Kasko Uyuşmazlığında Dava Masrafları ve Vekalet Ücreti

Sigorta Tahkim Komisyonu’nda kazanan lehine düşük tarife üzerinden vekalet ücreti ve başvuru harcı hükmedilir. Tüketici Mahkemesinde harç muafiyeti uygulanır; ancak vekalet ücreti AAÜT (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi) üzerinden verilir. Asliye Ticaret Mahkemesinde harç ve vekalet ücreti standart HMK ve AAÜT kurallarına göre belirlenir. Kaybeden tarafa yüklenir; ancak kısmi kabul halinde orantılı paylaşım uygulanır. Sigorta davalarında bilirkişi ücreti peşin alınır; tarafların bütçesini etkiler.

34. Kaskoda Yeni Eğilimler: UBI, On-Demand ve Abonelik Modelleri

Kullanım bazlı sigortacılık (UBI – Usage-Based Insurance); aracın kaç km kullanıldığı, hangi bölgede park ettiği ve hangi saatlerde çalıştığına göre prim belirler. Bu model; yılın belirli dönemlerinde araç kullanmayan veya sınırlı mesafede kullanım yapan sigortalılara avantaj sağlar. “On-demand kasko” ise aracın kullanılmadığı günlerde teminatın askıya alınması; kullanıldığı anda aktifleştirilmesi esasına dayanır. Mobil uygulama ile günlük/haftalık kasko abonelikleri, özellikle genç nesil ve araç paylaşımı kullanıcıları için cazip alternatiflerdir.

35. Kasko Sigortası Hukuku Danışmanlığının Önemi

Kasko uyuşmazlıklarında kapsamlı hukuki destek almak; rayiç değer hesabının doğruluğunu sağlamak, şaşırtıcı klauzüllere karşı savunma yapmak, Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme süreçlerini etkin yürütmek için kritiktir. Hukuk Bürosu; poliçe öncesi inceleme, hasar dosyası hazırlığı, başvuru ve temyiz aşamalarında sigortalıyı temsil eder. Hukuksal koruma teminatı olan kasko poliçelerinde hukukçuluk ücreti teminat kapsamındadır.

36. Kasko Priminin Belirlenmesinde Etkili Faktörler

Kasko primi; aracın marka-modeli, yaşı, kilometresi, motor hacmi, yakıt tipi, bulunduğu şehir (İstanbul, İzmir, Ankara gibi yüksek risk şehirleri), park yeri (kapalı garaj/açık otopark), sürücü yaşı ve hasarsızlık basamağı, kullanım amacı (özel/ticari) ve alınan ek teminatlar gibi çok sayıda faktörün birleşiminden hesaplanır. Aynı araç için farklı sigortacılar arasında %20-50 prim farkı görülebilir; piyasa araştırması yapmak önemlidir. Online kasko karşılaştırma platformları, sigortalı için şeffaflık sağlar; ancak sadece fiyat değil teminat kapsamı da karşılaştırılmalıdır. Düşük primli bir poliçenin dar teminat ve yüksek muafiyet içerdiği durumda, hasar halinde sigortalı beklediği korumadan mahrum kalabilir.

Soru 9: Kasko poliçesinden cayabilir miyim?

Mesafeli satış ile alınan kasko poliçelerinde 14 gün cayma hakkınız vardır. Acente üzerinden alınan poliçelerde cayma farklı yorumlanır; makul süre içinde başvuru halinde kısmi prim iadesi mümkündür.

Soru 10: Kasko poliçesinde “şaşırtıcı klauzül” görürsem?

TBK m. 21 uyarınca sözleşmenin arkasındaki küçük puntolu şaşırtıcı istisnalar, sigortacının özel dikkat çekmemesi halinde “yazılmamış” sayılır. Örneğin “aracın 3 günden fazla park ettiği yerde çalınması teminat dışı” gibi aşırı kayıtlar denetime tabidir.

Soru 11: Filo kaskosu ile bireysel kasko arasında fark var mı?

Filo kaskosu birden fazla aracı tek poliçede sigortalar; özel fiyatlama, hasarsızlık ortalaması ve toplu değerlendirme esaslıdır. Filo poliçelerinde tek bir aracın büyük hasarı tüm filonun prim artışına yol açabilir.

Soru 12: Kasko şirketi aracı onarmak yerine nakit ödeyebilir mi?

Evet, TTK m. 1459 çerçevesinde sigortacı onarım veya nakit ödeme seçimini yapabilir. Bazı poliçelerde “nakit ödeme teminatı” ek olarak yer alır; bu durumda sigortalı aracı istediği serviste onarabilir. Standart poliçede sigortacı anlaşmalı servisi dayatabilir ancak sigortalı kendi servisini seçerse fiyat farkını kendisi karşılar.

18. İlgili Hukuk Alanları ve İç Bağlantılar

Kasko sigortası uyuşmazlıkları; sigorta hukuku ana rehberi ve trafik sigortası (ZMSS) tazminat davaları ile doğrudan ilişkilidir. Ayrıca ceza hukuku (sigorta dolandırıcılığı – TCK m. 158/1-k), tüketici hukuku, bankacılık hukuku (dain-i mürtehin), finansal kiralama, KVKK (telematik veriler) ve ticaret hukuku bu alanın tamamlayıcılarıdır.

19. Resmi Kaynaklar

20. Sonuç ve Pratik Çıkarımlar

Kasko sigortası; aracın kendi hasarından çalınmaya, yangından doğa olaylarına kadar geniş bir risk yelpazesini kapsayan ihtiyari zarar sigortasıdır. Sigortalının bu poliçeden tam olarak yararlanabilmesi için; beyan yükümlülüğüne uyması, hasar bildirimini zamanında yapması, eksper raporlarını kontrol etmesi, rayiç değer hesaplamasını bağımsız delillerle desteklemesi, şaşırtıcı klauzüllere karşı dikkatli olması ve gerekirse Sigorta Tahkim Komisyonu veya Tüketici Mahkemesi yolunu kullanması kritiktir. Alkol, uyuşturucu, ehliyet ihlali, kasıt gibi rücu halleri sigortalıyı kasko korumasından mahrum bırakır; bu nedenle sözleşmenin şartlarını anlayarak hareket etmek önemlidir.

Alyar Hukuk & Danışmanlık olarak; kasko poliçesi incelemesi, hasar dosyası hazırlığı, rayiç değer itirazı, pert hesaplaması, çalınma tazminatı, ikame araç talebi, Sigorta Tahkim Komisyonu temsili, mahkeme davası ve rücu davalarında müvekkillerimize kapsamlı destek sunuyoruz.

Kasko Sigortası Uyuşmazlığınız için Hemen Destek Alın

Alyar Hukuk & Danışmanlık
Cevizli Mah. Enderun Sok. No:10C Kartal/İstanbul 34865
Telefon: +90 545 199 25 25 | WhatsApp: wa.me/905451992525

Kasko tazminatı, pert hesabı, çalıntı araç, değer uyuşmazlığı ve kasko davalarınız için ekibimizden randevu alabilirsiniz.

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Hukuku

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da hukuk bürosu-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir hukuk bürosuna danışmanız önerilir.

İletişim | Hakkımızda