Küçükçekmece’de Velayetin Değiştirilmesi ve Çocukla İlgili Davalar

Küçükçekmece, kıyısında göl ve deniz bulunan, Halkalı ve Sefaköy gibi mahalleleriyle Marmaray hattına bağlanan geniş bir ilçedir. Ailelerin sık yer değiştirdiği, kiralık konut hareketinin yüksek olduğu bu tür bölgelerde, boşanmadan sonra çocuğun yaşamı yeni bir düzene girer: okul değişir, ebeveynlerden biri başka bir ilçeye ya da şehre taşınır, yeni evlilikler gündeme gelir. Bu sayfada Küçükçekmece’de yaşayanlar için çocukla ilgili aile davalarının, özellikle velayetin değiştirilmesi, kişisel ilişki ve iştirak nafakası uyuşmazlıklarının hukuki çerçevesi anlatılmaktadır. Av. Bilal Alyar bu davalarda vekil olarak görev alır.

Velayet Kararı Kesin Midir?

Boşanma ilamındaki velayet hükmü, çocuğun o günkü koşullarına göre verilmiştir. Çocuğun yararını ciddi biçimde etkileyen yeni bir durum doğarsa, velayetin değiştirilmesi için dava açılabilir (TMK m.183). Bu davada kararın verildiği tarihten bugüne kadar koşulların ne şekilde değiştiği gösterilmelidir. Mahkeme, tarafların yalnızca birbirleriyle yaşadığı gerginliği değil, çocuğun bakım, eğitim ve ruhsal gelişimine ilişkin somut sonuçları arar.

• Velayeti kullanan ebeveynin çocuğun bakımını ve eğitimini ihmal etmesi.
• Çocuğun yaşadığı ortamın sağlığını veya güvenliğini tehlikeye sokan durumlar.
• Ebeveynin çocukla kişisel ilişkiyi sürekli engellemesi.
• Çocuğun yaşı ilerledikçe değişen ihtiyaçları ve görüşleri.

Çocuğun yararına bir sonuç elde etmek için sosyal inceleme raporu, okul kayıtları, sağlık belgeleri ve gerekirse pedagog ya da psikolog raporu delil olarak sunulur. Hâkim çocuğu yaşına göre dinleyebilir.

Şehir Değiştirme ve Çocuğun Okulu

Velayet hakkı, çocuğun yerleşim yerini belirleme yetkisini de kapsar; ancak bu yetki sınırsız değildir. Velayeti kullanan ebeveynin çocukla birlikte başka bir şehre taşınması, kişisel ilişkiyi fiilen imkânsız kılıyorsa uyuşmazlık konusu olabilir. Bu durumda diğer ebeveyn, kişisel ilişki düzeninin yeniden belirlenmesini veya velayetin değiştirilmesini isteyebilir. Mahkeme, çocuğun mevcut okulu, çevresi ve diğer ebeveynle bağı arasında denge arar.

Kişisel İlişki Düzeni Nasıl Değiştirilir?

Çocuk ile velayeti almayan ebeveyn arasındaki kişisel ilişkinin kapsamı hâkim tarafından belirlenir (TMK m.323). Çocuğun yaşı büyüdükçe, okul takvimi ve sosyal yaşamı değiştikçe önceki düzen uygulanamaz hâle gelebilir. Bu durumda düzenin yeniden belirlenmesi talebiyle dava açılabilir. Kişisel ilişki hükmünün uygulanmaması hâlinde icra yoluna başvurulur; çocuk teslimi ve kişisel ilişkinin uygulanması, 7343 sayılı Kanunla yapılan değişikliklerin ardından 4 Ağustos 2022 tarihli yönetmelik çerçevesinde yürütülür.

İştirak Nafakasının Artırılması ve Azaltılması

İştirak nafakası, çocuğun gelişen ihtiyaçları ve ebeveynlerin mali durumu değiştikçe yeniden değerlendirilebilir (TMK m.182/2, 176). Okul masrafları, sağlık giderleri ve yaşa bağlı ihtiyaçlar dilekçede ayrı ayrı gösterilmelidir. Borçlu olan ebeveynin ödemeyi aksatması hâlinde ilamlı icra takibi yapılabilir ve İİK m.344 kapsamında tazyik hapsi istenebilir.

Soybağı ve Nüfus Kaydı Davaları

Çocukla ilgili davalar boşanma sonrası uyuşmazlıklardan ibaret değildir. Evlilik dışında doğan çocuğun babasıyla soybağının kurulması için tanıma (TMK m.295) veya babalık davası (TMK m.301 vd.) söz konusu olur. Nüfus kaydındaki ad, soyadı ya da soybağı bilgisinin düzeltilmesi ise ayrı bir dava konusudur. Bu davalarda DNA incelemesi gibi bilimsel deliller önemli rol oynar.

Velayet Davası Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

Dilekçede önce boşanma ilamının tarihi ve dosya numarası, çocuğun bilgileri ve ilamdaki velayet hükmü yazılır. Ardından kararın verildiğinden beri ortaya çıkan değişiklikler tarih sırasıyla anlatılır ve her olgunun karşısına delil gösterilir. Talep bölümünde velayetin değiştirilmesinin yanı sıra, dava süresince çocuğun kimin yanında kalacağına ilişkin geçici önlem, kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi ve iştirak nafakasının belirlenmesi de istenebilir. Davanın, velayeti kullanan ebeveynin yerleşim yeri aile mahkemesinde açılması gerektiği düşünülmelidir; yetki konusunda tereddüt varsa dilekçe verilmeden önce teyit alınmalıdır.

Küçükçekmece’de kayıtlı okullardan alınacak devam, not ve rehberlik raporları ile çocuğun doktor kayıtları sosyal inceleme sürecinde sıkça başvurulan belgelerdir. Bu belgelerin resmî yoldan, kurumun yazısıyla alınması delil değerini artırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuk velayeti istemezse velayet değişir mi?

Çocuğun görüşü dinlenir ve dikkate alınır; ancak velayet kararı çocuğun yararı gözetilerek hâkim tarafından verilir. Çocuğun beyanı tek başına bağlayıcı olmaz.

Velayet değişikliği davası ne zaman açılabilir?

Kanunda bu dava için bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Önemli olan, boşanma kararındaki durumdan sonra yeni ve çocuğun yararını etkileyen bir değişiklik bulunmasıdır.

Ebeveyn çocukla görüşmeyi reddederse zorla görüştürülür mü?

Kişisel ilişki hem hak hem çocuk için bir yarar olarak düzenlenmiştir. Ebeveynin görüşmeyi sürekli reddetmesi çocuğun yararı bakımından değerlendirilir; çocuğun zorla görüştürülmesi ise psikolojik etkileri nedeniyle uygun görülmeyebilir.

Babalık davası için süre var mı?

Babalık davasının dava süresi ve kimlerin dava açabileceği TMK m.301 vd. hükümlerinde düzenlenmiştir. Süreler somut olaya göre değiştiğinden başvuru tarihi kaçırılmamalıdır.

Yeni evlilik velayeti etkiler mi?

Velayeti kullanan ebeveynin yeniden evlenmesi, tek başına velayetin değişmesi için sebep değildir. Çocuğun yeni ev düzeninde zarar görmesi gibi somut bir olgu varsa mahkeme bunu değerlendirebilir.

Çocuğun soyadı değiştirilebilir mi?

Boşanma sonrası çocuğun soyadı kural olarak değişmez; değişiklik için çocuğun yararını gösteren ayrı bir dava gerekir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.