Boşanmada Mal Paylaşımı ve Mal Rejimi Tasfiyesi
Kısa cevap: Eşler başka bir rejim seçmemişse aralarında edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m.202). Mahkeme boşanmaya karar verirse rejim dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer ve tasfiye edilir; artık değer yalnız edinilmiş mallardan hesaplanır ve her eş, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.225, m.231, m.236).
Son güncelleme: 11 Kasım 2026
Boşanma sırasında en çok sorulan şey “ev, araba, birikim kime kalır” sorusudur. Yasal rejimde kanunun cevabı, malların tek tek ikiye bölünmesi değil, her eşin evlilik içinde edindiği mallardan borçlar düşüldükten sonra kalan değer, yani artık değer üzerinden hesaplanan bir alacaktır (TMK m.231, m.236). Bu yüzden önce hangi malın kişisel, hangisinin edinilmiş mal olduğunu ayırmak gerekir.
Yasal mal rejimi: edinilmiş mallara katılma
Türk Medeni Kanunu’na göre eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır; eşler mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini seçebilir (TMK m.202). Evlilikte böyle bir sözleşme yapılmamışsa tasfiye bu yasal rejime göre yapılır.
Türk Medeni Kanunu 1 Ocak 2002’de yürürlüğe girdi (TMK m.1029). Bu tarihten önce evlenmiş eşler arasında o tarihe kadar tabi oldukları mal rejimi devam eder; eşler yürürlükten başlayarak bir yıl içinde başka bir rejim seçmedilerse, bu tarihten geçerli olmak üzere yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar (4722 sayılı Kanun m.10). Eski evliliklerde hangi dönem için hangi kuralın uygulanacağı bu nedenle ayrıca belirlenir.
Mal rejimi ne zaman sona erer, tasfiye nerede görülür?
Mahkeme evliliği boşanma sebebiyle sona erdirirse mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Yani rejimin sona erme tarihi boşanma kararının değil dava tarihidir; sona erdiği sırada mevcut edinilmiş mallar ise tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır (TMK m.235).
Tasfiyede eşlerin bağlı olduğu rejimin hükümleri uygulanır (TMK m.179). Kanun, eşler arasında mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalarda yetkiyi ayrıca düzenler: boşanmaya karar verilmesi durumunda bu davalarda boşanma davasında yetkili olan mahkeme yetkilidir (TMK m.214/2). Boşanma dosyası açıkken mal paylaşımının ne zaman ve hangi taleple ileri sürüleceği somut dosyaya göre değerlendirilir.
Edinilmiş mallar
Edinilmiş mal, her eşin mal rejimi devam ederken karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Kanun özellikle şunları sayar: çalışmanın karşılığı olan edinimler, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarının ve benzeri sandıkların ödemeleri, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler (TMK m.219).
Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir; hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar ise eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır (TMK m.222). Belirli bir malın kendisine ait olduğunu iddia eden eşin bunu ispat etmekle yükümlü olması (TMK m.222) bu yüzden önemlidir.
Kişisel mallar
Kanuna göre kişisel mallar şunlardır: eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya; mal rejiminin başlangıcında eşe ait olan ya da sonradan miras yoluyla veya karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen malvarlığı değerleri; manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerler (TMK m.220).
Boşanmada ev paylaşımı da bu ayrıma göre ele alınır. Evlilikten önce alınmış ya da miras kalmış bir ev kişisel mal grubundadır. Evlilik içinde karşılığı verilerek alınan ev ise genel olarak edinilmiş mal sayılır; bedel kişisel mallardan karşılanmışsa kişisel mallar yerine geçen değer olarak kişisel mal sayılabilir (TMK m.219, m.220). Diğer eşin bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkısı varsa bu katkı ayrıca değerlendirilebilir (TMK m.227). Malın edinim tarihi ve bedelin kaynağı da önemlidir.
Değer artış payı ve katılma alacağı
Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almadan katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında o malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkı doğar (TMK m.227). Artık değer, her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır (TMK m.231). Her eş, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir ve alacaklar takas edilir; zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin payının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir (TMK m.236). Hesabın nasıl yapıldığı katılma alacağı hesaplama sayfasında, rejimin ayrıntıları edinilmiş mallara katılma rejimi yazısında anlatılıyor.
Mal kaçırma endişesi varsa
Bir eşin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar ile mal rejimi devam ederken katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler, edinilmiş mallara değer olarak eklenir (TMK m.229). Dava sürerken mevcut durumdaki bir değişiklik nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından endişe edilirse ihtiyati tedbir istenebilir (HMK m.389). Tedbirin koşullarının oluşup oluşmadığına mahkeme karar verir.
Görüşmeden önce neler hazırlanabilir?
Mal paylaşımını değerlendirmek için şunlar toplanabilir: evlenme tarihi ve varsa mal rejimi sözleşmesi; tapu, araç ve şirket kayıtları ile her malın edinim tarihi; kredi, banka ve ödeme belgeleri; miras veya bağışla gelen mallara ilişkin belgeler; boşanma davası açıldıysa dava tarihi. Hangi malın hesaba gireceği ve alacağın nasıl ileri sürüleceği bu belgelere göre belirlenir.
Sıkça sorulan sorular
Boşanmada mallar yarı yarıya mı paylaşılır?
Her şey yarı yarıya bölünmez. Artık değer yalnız edinilmiş mallardan hesaplanır; her eş, diğer eşin edinilmiş mallarından borçlar düşüldükten sonra kalan artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.231, m.236). Sonuç, malların niteliğine ve belgelere göre değişir.
Evlenmeden önce alınan ev paylaşılır mı?
Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait olan mallar kanuna göre kişisel maldır (TMK m.220). Ancak diğer eş bu evin edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunduysa değer artış payı gündeme gelebilir (TMK m.227).
Miras kalan mal paylaşılır mı?
Miras yoluyla elde edilen malvarlığı değerleri kişisel maldır (TMK m.220). Bununla birlikte kişisel malların gelirleri, örneğin kira geliri, kanunda edinilmiş mallar arasında sayılır (TMK m.219).
Kusur mal paylaşımını etkiler mi?
TMK m.236/2, zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkimin kusurlu eşin artık değerdeki payını hakkaniyete uygun olarak azaltabileceğini veya kaldırabileceğini düzenler. Madde bu imkânı bu iki boşanma sebebiyle sınırlı olarak öngörür.
2002’den önce evlendik, hangi kurallar uygulanır?
Türk Medeni Kanunu’nun yürürlüğünden önce evlenmiş eşler arasında o tarihe kadar tabi oldukları rejim devam eder; bir yıl içinde başka rejim seçmedilerse yürürlük tarihinden geçerli olmak üzere yasal rejimi seçmiş sayılırlar (4722 sayılı Kanun m.10). Dönemler bu nedenle ayrı değerlendirilir.
Resmî kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Hangi malın paylaşıma gireceği ve alacağın ne olacağı, evlilik tarihine, malların edinilme biçimine ve belgelere bağlıdır; bunun için somut dosyanın incelenmesi gerekir. Boşanmanın diğer sonuçları için boşanma avukatı sayfasına bakılabilir.
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayınız için bir avukattan görüş alınız.
Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
