NFT Royalty ve İkincil Satışlar 2026: Hukuki Çerçeve

NFT royalty (ikincil satış telifi), bir dijital eserin NFT’sinin ilk satışından sonraki her el değiştirmesinde, eser sahibine akıllı sözleşme aracılığıyla otomatik bir pay ödenmesi mekanizmasıdır (teknik standardı EIP-2981). İlginç olan şu: Türk hukukunda bu fikrin dijital karşılığı henüz düzenlenmemiş olsa da, fiziksel güzel sanat eserleri için neredeyse birebir aynı mantıkta bir hak, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda (FSEK, 5846 sayılı) 2004’ten beri mevcuttur: “izleme hakkı” (droit de suite). Bu rehberde NFT royalty’nin teknik işleyişini, FSEK’teki analog düzenlemeyi ve Türk hukukunda NFT’lere uygulanabilirliğinin sınırlarını dürüstçe ele alıyoruz.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. NFT ve royalty konusu Türk hukukunda henüz özel düzenlemeye ve yerleşik içtihada kavuşmamış, hızla gelişen bir alandır; aşağıdaki değerlendirme mevcut genel hükümlerin analojik yorumuna dayanır ve kesin sonuç iddia etmez.

Son güncelleme: Eylül 2026 — FSEK m.45 (izleme hakkı) tam metniyle ve dürüst boşluk analiziyle genişletildi.

NFT Royalty Teknik Olarak Nasıl Çalışır

NFT (Non-Fungible Token), bir dijital varlığın blok zincirinde benzersiz ve devredilebilir bir kaydıdır. Royalty mekanizması, NFT’nin akıllı sözleşme kodunda tanımlanır: EIP-2981 standardı, ikincil satış gerçekleştiğinde satış bedelinin belirli bir yüzdesinin (genellikle %2,5-%10 arası) otomatik olarak eserin yaratıcısına gönderilmesini sağlar. Kritik nokta şudur: bu mekanizma bir kanun hükmü değil, yazılımsal bir kuraldır — pazaryerinin bu standardı desteklemesine ve royalty ödemesini zorunlu kılmasına bağlıdır. Bazı ikincil pazaryerleri, kullanıcı çekmek için royalty’yi isteğe bağlı hâle getirmiş, hatta tamamen kaldırmıştır; bu durumda sanatçının fiilen alacağı bir royalty kalmaz.

Türk Hukukundaki En Yakın Analog: FSEK m.45 İzleme Hakkı

FSEK m.45, mimari eserler hariç güzel sanat eserlerinin asılları veya eser sahibinin izniyle üretilmiş özgün kopyalarının, eser sahibi tarafından ilk satışından sonra koruma süresi içinde her el değiştirmesinde, art arda gelen satış bedelleri arasında açık bir nispetsizlik varsa, satışı gerçekleştiren kişinin bedel farkından münasip bir payı eser sahibine (veya mirasçılarına, yoksa ilgili meslek birliğine) ödemesini zorunlu kılar. Kanun metni: “…bu satış bedeli ile bir önceki satış bedeli arasında açık bir nispetsizlik bulunması halinde, her satışta, satışı gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişi, bedel farkından münasip bir payı eser sahibine… ödemekle yükümlüdür.” Pay oranı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir ve bedel farkının %10’unu geçemez; satışın yapıldığı müessese sahibi satıcıyla müteselsilen sorumludur; pay verme borcu, satıştan itibaren 5 yıllık zamanaşımına tabidir (FSEK m.45/son).

NFT’ye FSEK m.45 Doğrudan Uygulanır mı

Dürüst cevap: belirsiz. FSEK m.45’in lafzı “asıl” veya eser sahibince işaretlenmiş “özgün kopya” ifadesini kullanır — bunlar geleneksel olarak fiziksel nesneleri çağrıştırır. Bir NFT’nin bu tanıma girip girmeyeceği (dijital bir token’ın “özgün kopya” sayılıp sayılamayacağı), Türk mahkemelerince henüz karara bağlanmış bir konu değildir; bu alanda bilinen, kamuya açık bir Yargıtay içtihadı bulunmamaktadır. Bu belirsizlik, NFT sanatçılarının royalty haklarını yalnızca teknik mekanizmaya (akıllı sözleşme kodu) değil, mümkünse ayrıca sözleşmesel bir taahhüde (ilk satış sözleşmesinde ikincil satışlardan pay alma hakkının açıkça düzenlenmesi) bağlamasının önemini gösterir.

Telif Hakkı Boyutu: Royalty’den Bağımsız Bir Koruma

Royalty tartışmasından ayrı olarak, NFT’nin dayandığı dijital eser (illüstrasyon, müzik, video vb.) FSEK’in aradığı özgünlük (hususiyet) şartını taşıyorsa, eser sahibi genel telif hakkı korumasından (çoğaltma, yayma, işleme, kamuya iletim hakları) her hâlükârda yararlanır — bu koruma NFT’nin varlığından bağımsızdır. NFT’nin satılması, eserin telif hakkının devredildiği anlamına otomatik olarak gelmez; NFT sözleşmesinde hangi hakların (yalnızca token mülkiyeti mi, yoksa ticari kullanım hakkı da dâhil mi) devredildiği açıkça belirtilmelidir — bu konuda uluslararası NFT projelerinde sıkça belirsizlik ve uyuşmazlık yaşanmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

NFT’mi sattığımda Türk hukukuna göre royalty almaya yasal olarak hakkım var mı?

Kanunda NFT’lere özgü bir royalty hakkı yoktur. Fiilen royalty almanız, akıllı sözleşmenizin kodunun ve satıldığı pazaryerinin bu mekanizmayı desteklemesine bağlıdır; ek güvence için satış sözleşmesinde ayrıca bu hakkı yazılı olarak düzenlemeniz önerilir.

Pazaryeri royalty ödemesini durdurursa dava açabilir miyim?

Bu, büyük ölçüde ilk satış sözleşmenizin ve pazaryeri kullanım şartlarının içeriğine bağlıdır; sözleşmesel bir taahhüt varsa sözleşmeye aykırılık iddiasıyla dava yolu değerlendirilebilir, ancak Türk hukukunda bu konuda henüz yerleşik bir içtihat yoktur.

FSEK m.45’teki izleme hakkı NFT satışlarına uygulanabilir mi?

Kesin değildir. Madde lafzen fiziksel eser/kopya kavramına dayanır; NFT’nin bu tanıma girip girmeyeceği yargı kararlarıyla henüz netleşmemiştir — bu belirsizliği dürüstçe kabul etmek gerekir.

NFT’yi satın alan kişi eserin telif hakkını da alır mı?

Otomatik olarak hayır. NFT mülkiyeti ile telif hakkı devri ayrı kavramlardır; hangi hakların devredildiği satış sözleşmesinde/proje şartlarında açıkça belirtilmelidir.

Yurt dışı platformda satılan NFT’de Türk hukuku uygulanır mı?

Taraflar arasındaki sözleşmede uygulanacak hukuk seçilmişse o hukuk esas alınır; seçim yoksa somut olayın bağlantı noktalarına göre değerlendirme yapılır — bu, karmaşık bir milletlerarası özel hukuk meselesidir.

NFT sanat eserleri KDV’ye tabi mi?

Bu, vergi hukuku kapsamında ayrı bir değerlendirme konusudur; kripto varlık ve dijital hizmet satışlarına ilişkin güncel vergi mevzuatı ve Gelir İdaresi Başkanlığı uygulamaları dikkate alınmalıdır.

Sanatçı olarak royalty hakkımı nasıl güçlendirebilirim?

Akıllı sözleşme kodunun royalty’yi teknik olarak zorunlu kılan bir standarda (EIP-2981 gibi) uygun yazılmasını sağlamak ve ayrıca ilk satış/lisans sözleşmesinde ikincil satışlardan pay alma hakkını açıkça yazılı olarak düzenlemek, en pratik iki önlemdir.

NFT’nin çalınması/izinsiz kopyalanması durumunda ne yapabilirim?

Eserin FSEK korumasına giren bir eser olması hâlinde, izinsiz çoğaltma/yayma FSEK’in genel tecavüz hükümleri kapsamında değerlendirilebilir; ayrıca ilgili platforma bildirim yoluyla içeriğin kaldırılması talep edilebilir.

Bu konuda Türkiye’de yakında yeni bir düzenleme bekleniyor mu?

Kripto varlıklara ilişkin 2024 tarihli düzenlemeler esas olarak sermaye piyasası ve finansal düzenleme eksenindedir; NFT/dijital sanat royalty’sine özgü bir telif hukuku düzenlemesi şu an için mevcut değildir.

Fiziksel bir tabloyu NFT’ye dönüştürüp satarsam FSEK m.45 uygulanır mı?

Fiziksel eserin kendisi el değiştirmiyorsa (yalnızca dijital temsili/NFT’si satılıyorsa), m.45’in “asıl eser” veya “özgün kopya” satışı şartının karşılanıp karşılanmadığı tartışmalıdır; bu, somut olayda değerlendirilmesi gereken bir husustur.

Hukuki Destek

NFT ve dijital sanat alanında Türk hukukunun henüz oturmamış olması, sözleşmesel önlemleri daha da önemli kılar. Bir NFT projesi başlatmadan veya önemli bir NFT satışı yapmadan önce, hem telif hem royalty boyutunun sözleşmeyle netleştirilmesi önerilir.

Sonuç

NFT royalty, Türk hukukunda doğrudan düzenlenmiş bir kurum değildir; ama FSEK m.45’teki izleme hakkı, aynı temel fikrin (sanatçının eserinin değer kazanmasından pay alması) kanunda zaten var olduğunu gösterir. Bu boşluk netleşene kadar, NFT sanatçıları için en güvenilir koruma, teknik mekanizmayı (akıllı sözleşme) sözleşmesel bir taahhütle desteklemektir.