Ponzi ve piramit şemaları, sahte yatırım vaatleriyle çok sayıda mağdur yaratan dolandırıcılık türleridir. Cezai ve hukuki boyutu ile mağdurun başvuru yolları detaylıdır.
Şema Tipolojisi
Ponzi: önceki yatırımcılara yenilerden ödeme.
Piramit: sponsor zinciri ve giriş bedeli.
Çevrimiçi MLM ve influencer aracılı şemalar.
Cezai Sorumluluk
TCK m.158 nitelikli dolandırıcılık.
SPK m.105 izinsiz halka arz.
7262 sayılı kanun MASAK uyumu.
Mağdurun Başvuru Yolları
Cumhuriyet savcılığına şikayet.
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF).
Hukuk davası ve haksız fiil tazminatı.
Sınır ötesi para iadesi süreçleri.
Önleyici Tedbirler
Yetkili kuruluş kontrolü (SPK, BDDK lisansı).
Beklenmedik yüksek getiri uyarısı.
İkincil pazarın yokluğu uyarısı.
İlgili Mevzuat
- TCK m.158
- SPK m.105
- 7262 sayılı MASAK
- TMSF Mevzuatı
Sıkça Sorulan Sorular
Ponzi ile piramit farkı nedir?
Ponzi tek merkez tarafından yönetilir, yeni para girişiyle eski yatırımcılara ödeme yapılır; piramitte zincir yapısı vardır ve katılımcılar yeni kişi getirme baskısı altındadır.
Ponzi mağduru parasını geri alabilir mi?
Sınırlı düzeyde; tasfiyede sıraya göre dağıtım yapılır, sahteciye karşı tazminat hukuku uygulanır.