Oturma (İkamet) İzni Başvurusu 2026: Türleri, Şartlar ve Süreç

Türkiye’de vize veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da 90 günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni alması, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na göre zorunludur. Başvuru türüne göre farklı şartlar aranır ve ret veya iptal kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır; sınır dışı ve giriş yasağı boyutuyla bağlantılı konular için vatandaşlık ve göç hukuku rehberimize de bakabilirsiniz.

30 Saniyede Özet

Dayanak: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.19-49.
Kimi bağlar: Türkiye’de 90 günden fazla veya vizenin tanıdığı süreden fazla kalacak, ikamet izninden muaf olmayan yabancılar.
Türleri: Kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani, insan ticareti mağduru ikamet izni.
Somut zorunluluk: Başvuru yurt dışında konsolosluğa, bazı hâllerde (ör. izin türü değişikliği) Türkiye içinden valiliğe yapılabilir; karar en geç 90 gün içinde verilir.
Başvuru/dava yolu: Ret, iptal veya uzatmama kararına karşı özel bir itiraz süresi öngörülmediğinden, genel İYUK hükümlerine göre idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olayınıza özgü hukuki tavsiye yerine geçmez. İkamet izni türleri arasındaki geçişlerde ve ret kararlarına itirazda usul hataları sık görüldüğünden, süre kaybetmeden bir avukata danışmanız önemlidir.

Son güncelleme: 6 Eylül 2026 — 6458 sayılı Kanun’un ikamet izni türleri, başvuru usulü ve dava yolu hükümleri işlenmiştir.

Kanuni Dayanak
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.19 (zorunluluk), m.21-22 (başvuru), m.24 (uzatma), m.25 (Türkiye içinden yapılan başvurunun reddi/iptali), m.30 (izin çeşitleri), m.32-33 (kısa dönem), m.42-43 (uzun dönem).

İkamet İzni Nedir, Kimler Almalı?

Türkiye’de vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da 90 günden fazla kalacak her yabancının ikamet izni alması zorunludur. Diplomatik statü, uluslararası kuruluş görevlisi olma, vatansız kişi kimlik belgesi sahibi olma veya 5901 sayılı Kanunun 28. maddesi kapsamında (Mavi Kart sahibi) bulunma gibi bazı hâllerde ikamet izninden muafiyet söz konusudur (m.20). İkamet izni altı ay içinde kullanılmaya başlanmazsa geçerliliğini kaybeder.

İkamet İzni Türleri

Kısa dönem ikamet izni: Turizm, bilimsel araştırma, ticari bağlantı, mülk sahipliği, eğitim, adli/idari makam kararı gibi sınırlı sayıda gerekçeyle verilir; genel sağlık/güvenlik standartlarına uygun barınma ve talep edilirse adli sicil kaydı şartı aranır.
Aile ikamet izni: Türk vatandaşının veya ikamet/çalışma izni olan yabancının eş ve çocuklarına verilir; anlaşmalı (formalite) evlilik tespit edilirse reddedilir veya iptal edilir.
Öğrenci ikamet izni: Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda kayıtlı öğrenciler için; belirli şartlarla sınırlı çalışma hakkı da tanır.
Uzun dönem ikamet izni: Kesintisiz en az 8 yıl ikamet izniyle Türkiye’de kalmış olma, son 3 yılda sosyal yardım almamış olma, yeterli/düzenli gelir, geçerli sağlık sigortası ve kamu düzeni/güvenliği bakımından tehdit oluşturmama şartlarıyla verilir; süresizdir ve mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma ile insani ikamet izni sahiplerine tanınmaz.
İnsani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni: Sınır dışı edilemeyen veya çıkışına izin verilmeyen ya da mağduriyeti nedeniyle korunması gereken yabancılara özel hâllerde verilir.

Başvuru Usulü, Süresi ve Uzatma

İkamet izni başvurusu kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki T.C. konsolosluğuna yapılır. Ancak Kanunun 22. maddesi, aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçiş dâhil belirli hâllerde başvurunun Türkiye içinden valiliğe yapılabilmesine imkân tanır — bu durumda yurt dışına çıkıp yeniden başvurmaya gerek yoktur.

Aşama	Süre / Kural
Pasaport geçerlilik şartı	Talep edilen izin süresinden en az 60 gün daha uzun
Karar süresi	En geç 90 gün içinde sonuçlandırılır
Uzatma başvurusu	Süre dolmasına 60 gün kala başlar, süre dolmadan yapılmalı
Uzatma başvurusu sırasında kalış hakkı	Karar verilinceye kadar, verilen belgeyle Türkiye’de kalınabilir

Ret, İptal veya Uzatmama Hâlleri

Kısa dönem ikamet izni; m.32’deki şartlardan birinin eksik veya ortadan kalkmış olması, iznin veriliş amacı dışında kullanılması veya hakkında geçerli sınır dışı/giriş yasağı kararı bulunması hâllerinde verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz. Aile ikamet izninde anlaşmalı (formalite) evlilik tespiti ayrıca özel bir ret/iptal sebebidir. Türkiye içinden yapılan başvurularda ret, iptal ve uzatmama kararı verilirken idarenin, yabancının Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve varsa çocuğun yüksek yararı gibi hususları göz önünde bulundurması gerekir.

İtiraz ve Dava Yolu

6458 sayılı Kanun, sınır dışı etme kararının aksine, ikamet izni ret/iptal/uzatmama kararları için özel ve kısaltılmış bir itiraz süresi öngörmez. Karar yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir ve tebligatta itiraz haklarının nasıl kullanılacağı belirtilir; bu kararlara karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun genel hükümleri uyarınca (tebliğden itibaren 60 gün içinde) yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

İlgili Yargı Kararı

Danıştay 10. Dairesi’nin onadığı bir kararda, aile ikamet izniyle Türkiye’de bulunan ve eşinden boşanma süreci başlayan bir yabancının, kısa dönem (turizm amaçlı) ikamet iznine geçiş talebi, idarece “özel meşruhatlı vize alarak tekrar gelmesi gerektiği” gerekçesiyle reddedilmiştir. Mahkeme, YUKK m.22 uyarınca ikamet izni türleri arasındaki bu tür geçişlerin Türkiye içinden valiliğe yapılabileceğini, yabancının yurt dışına çıkmasına gerek olmadığını, idarenin başvuruyu esastan (kısa dönem ikamet izni şartlarını taşıyıp taşımadığı yönünden) incelemesi gerektiğini vurgulayarak ret işlemini hukuka aykırı bulmuştur.

Danıştay 10. Daire, E.2016/594, K.2021/4945, 20.10.2021 — Erişim tarihi: 06.09.2026

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye’de ne kadar kalacak yabancılar ikamet izni almalıdır?

Vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da her hâlde 90 günden fazla kalacak yabancılar ikamet izni almak zorundadır. İkamet izninden muaf tutulan diplomat, uluslararası kuruluş görevlisi gibi istisnai gruplar ayrıca düzenlenmiştir.

İkamet izni başvurusu nereye yapılır?

Kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki T.C. konsolosluğuna yapılır. Ancak aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçiş gibi belirli hâllerde başvuru Türkiye içinden valiliğe de yapılabilir.

İkamet izni başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

Başvurular en geç 90 gün içinde sonuçlandırılır. Bilgi veya belge eksikliği varsa, eksiklikler tamamlanıncaya kadar değerlendirme ertelenebilir.

İkamet izni süresi dolmadan önce uzatma başvurusu ne zaman yapılmalı?

Sürenin dolmasına 60 gün kala başlanabilir ve her hâlde süre dolmadan valiliğe yapılmalıdır. Uzatma başvurusunda bulunanlar, karar verilinceye kadar kendilerine verilen belgeyle Türkiye’de kalmaya devam edebilir.

Uzun dönem (süresiz) ikamet izni almak için hangi şartlar aranır?

Kesintisiz en az 8 yıl ikamet izniyle Türkiye’de kalmış olmak, son 3 yılda sosyal yardım almamış olmak, yeterli/düzenli gelire ve geçerli sağlık sigortasına sahip olmak, kamu düzeni veya güvenliği açısından tehdit oluşturmamak gerekir.

Anlaşmalı (formalite) evlilik tespit edilirse ne olur?

Aile ikamet izni bu tespit üzerine reddedilir veya iptal edilir. İdare, evliliğin gerçek olup olmadığını değerlendirirken somut delillere dayanmak zorundadır; salt şüphe yeterli değildir.

İkamet izni türü değiştirmek için yurt dışına çıkmak gerekir mi?

Her zaman değil. YUKK m.22’de sayılan hâllerde (ör. mevcut ikamet izninin dayandığı gerekçenin ortadan kalkması veya değişmesi) başvuru Türkiye içinden valiliğe yapılabilir; Danıştay içtihadına göre idarenin bu tür başvuruları esastan incelemesi gerekir.

İkamet izni talebi reddedilirse nasıl itiraz edilir?

Kanun özel bir itiraz süresi öngörmediğinden, ret kararına karşı genel İYUK hükümlerine göre (tebliğden itibaren 60 gün içinde) yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı olan biri ikamet izni alabilir mi?

Hayır. Hakkında geçerli bir sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunan yabancının ikamet izni talebi reddedilir, verilmişse iptal edilir.

Öğrenci ikamet izni olanlar çalışabilir mi?

Kanun, öğrenci ikamet izni sahiplerine belirli şartlarla sınırlı bir çalışma hakkı tanır; sınırsız veya tam zamanlı çalışma için ayrıca çalışma izni gerekebilir.

İlgili Hizmet Alanlarımız

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda