P2P Hukuku İstanbul 2026 — Kripto P2P Hukuki Danışmanlık
Hızlı Cevap: P2P Hukuku Hangi Konularda Çalışır?
P2P kripto işlemlerinde hukuki destek, ödeme ve kripto transferi kayıtlarının incelenmesiyle başlar. Suç şüphesi, hesap üzerindeki kısıtlama ve zararın giderilmesi ayrı ayrı değerlendirilir. Üçüncü kişiden gelen ödeme varsa, paranın kimden geldiği ve kripto varlığın kime gönderildiği açıklığa kavuşturulmalıdır. Başvuru yolu, işlemin niteliğine ve varsa tedbir kararının dayanağına göre seçilir.
P2P Hukuku İstanbul — 2026 Kripto P2P Hukuk Rehberi
P2P avukat İstanbul kripto dolandırıcılığı konusunda hukuki destek arayanlar için hazırlanan bu rehber; ödeme, kripto transferi ve hesap kısıtlamalarını ele alır. TCK m.245/A yasak cihaz veya programları düzenler. CMK m.128 taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoymayı; aynı Kanun’un m.128/A hükmü ise belirli bilişim suçlarıyla bağlantılı hesabın askıya alınmasını ve suça konu menfaate elkoymayı düzenler. Uyuşmazlıkta hangi hükmün uygulanacağı, fiil ve işlem kayıtları üzerinden ayrıca belirlenir.
İçindekiler
P2P Hukuku Nedir? Hangi Davalara Bakar?
P2P avukat, peer-to-peer kripto işlemlerinden doğan hukuki uyuşmazlıklarda mağdurlara veya işlem taraflarına hukuki destek veren bilişim hukuku alanında çalışan avukatı ifade eder. P2P platformları (yurt içi/yurt dışı borsaların P2P modülleri ve bağımsız P2P uygulamaları) üzerinden gerçekleştirilen alım-satım, escrow tartışmaları, sahte dekont mağduru olma, IBAN’a bloke gelmesi gibi durumlarda P2P avukat işlem yapar.
P2P uyuşmazlığında uygulanacak hüküm, işlemin ve iddianın niteliğine göre belirlenir. Haksız fiile dayanan zarar talebinde TBK m.49; hesaptaki suça konu menfaat için CMK m.128/A; işlem ertelemesinde 5549 sayılı Kanun’un m.19/A hükmü ayrı koşullar taşır. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerindeki tedbirler 6362 sayılı Kanun’un m.99/A hükmünde düzenlenir.
P2P Hukukunun Görev Alanları
1. İşlem Tarafının Temsili: Sahte dekont, ödeme veya kripto teslimi uyuşmazlığı ve hesap kısıtlamasında, başvuranın sıfatı ile somut olayın kayıtlarının incelenmesi.
2. Hizmet Sağlayıcı Faaliyetleri: 6362 sayılı Kanun’un m.99/A hükmünde düzenlenen hukuka aykırı veya izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetlerine ilişkin tedbirlerin değerlendirilmesi.
3. Hesap Kısıtlamasının İncelenmesi: Kısıtlamanın dayanağı ve karar mercii önce belirlenir. CMK m.128/A kapsamındaki askıya alma işleminin kaldırılması için hesap sahibi Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir; savcı başvuru hakkında yirmi dört saat içinde karar verir. 5549 sayılı Kanun’un m.19/A hükmündeki işlem ertelemesi ayrı bir tedbirdir. Bu nedenle başvuru yolu, hesabın neden kısıtlandığına göre değerlendirilir.
4. Zararın Giderilmesi ve İade: Talebin hukuki dayanağı, kime yöneltileceği ve zararın nasıl ispatlanacağı incelenir. Haksız fiile dayanan tazminat talebinde TBK m.49 koşulları değerlendirilir. CMK m.128/A(5), bu madde kapsamında elkonulan suça konu menfaatin mağdura ait olduğunun anlaşılması halinde, soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iadesini düzenler. TBK m.77, haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşenin bu zenginleşmeyi geri vermesini düzenler. İİK m.72 ise icra takibinde borçlu olmadığı parayı, takibe itiraz etmemesi veya itirazının kaldırılması yüzünden tamamen ödemek mecburiyetinde kalan kişinin ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak geri istemesini düzenler; bu özel koşul, her P2P para iadesi talebiyle aynı değildir.
5. Uluslararası Adli Yardımın Değerlendirilmesi: Yurt dışından bilgi veya delil istenmesi gereken ceza dosyalarında, 6706 sayılı Kanun’un m.7 hükmündeki adli yardım koşulları incelenir. Talep adli mercilerce yapılır; aynı Kanun’un m.2 hükmünde merkezî makam Adalet Bakanlığı olarak tanımlanır. İzlenecek yol, ilgili ülke ve istenen işleme göre ayrıca belirlenir.
P2P Hukuku Avukatı Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
(1) Bilişim hukuku ve kripto işlemlerine ilişkin mevzuatı bilmesi; hesap tedbiri ile hizmet sağlayıcı faaliyetlerine ilişkin kuralları somut olaya göre ayırabilmesi.
(2) Blockchain forensic süreçlerini tanıması; blockchain analiz şirketlerinin raporlarını okuyabilmesi.
(3) İletişim ve süreç yönetimi; işlem kayıtlarını ve başvuru seçeneklerini anlaşılır biçimde açıklayabilmesi.
(4) İşlem kayıtlarını ve dosyanın hukuki sorunlarını değerlendirebilecek deneyim; görüşmede önerilen yolun dayanağını ve işin kapsamını açıklamasını isteyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
P2P avukat nereden bulunur?
Avukatın mesleki kaydını ve iletişim bilgilerini kontrol edin. İlk görüşmede P2P işlemine ilişkin kayıtları, varsa hesap kısıtlamasının dayanağını ve hukuki yardımın kapsamını paylaşın.
P2P davaları ne kadar sürer?
Süre; delillerin toplanmasına, işlem kayıtlarına, tarafların tespitine ve dosyanın yurt dışı bağlantısına göre değişir. Başvuru ve koruma talepleri için bütün dosyalara uygulanabilecek sabit bir sonuç takvimi verilemez.
P2P avukat ücreti ne kadar?
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT), asgari ücret çerçevesini düzenler. Tarife’nin m.1 hükmü akdi ücret ile tarifeye göre belirlenecek ücretin ilişkisini; m.21 hükmü ise ücretin takdirinde hukuki yardımın tamamlandığı veya hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarifenin esas alınmasını düzenler. İşin kapsamı ve ücret ayrıca görüşülmelidir.
Tek bir avukat hem ceza hem hukuk davasını yürütür mü?
Ceza başvurusu ile özel hukuk talebinin ayrı koşulları bulunur. Hukuki yardım görüşmesinde hangi işlerin takip edileceği ve bunların kapsamı açıkça belirlenmelidir.
P2P işleminde sözleşme yok, hak alabilir miyim?
Yazılı sözleşmenin bulunmaması, tek başına talebin haklı olduğunu veya hakkın hiç bulunmadığını göstermez. TBK m.12 uyarınca sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe şekle bağlı değildir; kanunun öngördüğü şekil ise kural olarak geçerlilik şeklidir. İşlem kayıtlarının içeriği, varsa şekil koşulu ve talebin dayanağı ayrıca değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme asıl işlem veya hizmet sözleşmesine ilişkindir. Tahkim anlaşması ayrı değerlendirilir: HMK’nın tahkim hükümlerinin uygulandığı ve m.408’e göre tahkime elverişli uyuşmazlıklarda m.412’deki yazılı şekil koşulu aranır; bu koşulun yerine getirilmiş sayıldığı iletişim, elektronik kayıt, dilekçe ve yollama hâlleri aynı maddede düzenlenir.
İlgili Rehberler
- İstanbul Kripto Para Hukuku 2026 — Pillar Rehber
- İstanbul Bilişim Hukuku 2026 — Pillar Rehber
- P2P Dolandırıcılığı Mağduru Hukuki Rehberi
- Borsa MASAK İban Bloke Kaldırma
- Kripto Haczi ve Kovuşturma
- Rugpull Mağduru Rehberi
- NFT Dolandırıcılığı Mahkeme Süreçleri
P2P Hukuku İstanbul — 2026 Genel Çerçeve ve Hukuki Nitelendirme
P2P Hukuku İstanbul rehberinde, ödeme ve kripto transferinden doğan iddialar ile hesap üzerindeki tedbirler ayrı başlıklarda ele alınır. 5549 sayılı Kanun’un m.19/A hükmündeki işlem ertelemesi, CMK m.128/A kapsamındaki hesap tedbiri ve 6362 sayılı Kanun’un m.99/A hükmündeki hizmet sağlayıcı faaliyetlerine ilişkin tedbirler aynı işlem değildir. İzlenecek yol, başvuranın sıfatı ve somut olayın dayanağına göre seçilir.
Yazışmalar, dekontlar ve kripto transfer kayıtları kaybolmadan saklanmalıdır. Delil tespiti bakımından HMK m.400 hukuki yarar koşulunu arar. Kanunda açıkça öngörülen haller dışında, delilin kaybolma veya sonradan ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşma ihtimali bu değerlendirmede dikkate alınır. Talebin hangi mercie yapılacağı dosyanın aşamasına göre ayrıca incelenir. HMK m.401 uyarınca dava açılmadan önce talep, esas davaya bakacak mahkemeye veya üzerinde keşif ya da bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin bulunduğu yahut tanığın oturduğu yer sulh mahkemesine yöneltilebilir. Dava açıldıktan sonra delil tespiti talebinde yalnız davanın görülmekte olduğu mahkeme yetkili ve görevlidir.
Adım Adım Hukuki Yol Haritası
- Delil Toplama Aşaması: Eldeki yazışmaların, banka hareketlerinin, IBAN bilgilerinin ve kripto transfer kayıtlarının tarihleriyle saklanması.
- Cumhuriyet Başsavcılığına veya Kolluğa Başvuru: CMK m.158 uyarınca suç ihbarı veya şikâyet, yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir. Olay ve eldeki deliller anlatılır; soruşturmaya ilişkin değerlendirme yetkili mercie aittir.
- Hesap Tedbirinin Değerlendirilmesi: Hesabın askıya alınması veya suça konu menfaate elkoyma koşulları, uygulanacak CMK hükmüne göre incelenir. CMK m.128/A kapsamında askıya alınan hesabın sahibinin kaldırma başvurusu Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. 5549 sayılı Kanun’un m.19/A hükmündeki işlem ertelemesi ise ayrı dayanak ve yetki taşır.
- İhtiyati Tedbir ve İhtiyati Haciz: HMK m.389 kapsamında, hakkın elde edilmesini önemli ölçüde zorlaştıracak veya imkânsızlaştıracak değişiklik ya da gecikmeden doğacak sakınca veya ciddi zarar endişesi varsa uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir değerlendirilebilir; m.390–394 talep ve yaklaşık ispat, karar, teminat, uygulama ve itiraz koşullarını düzenler. Para alacağında İİK m.257 uyarınca ihtiyati haciz ayrı değerlendirilir: rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para borcu esas alınır; vadesi gelmemiş borçta ise borçlunun belirli yerleşim yerinin bulunmaması veya taahhütlerinden kurtulmak amacıyla maddede sayılan mal gizleme, kaçırma, kaçma ya da alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlem hâlleri aranır.
- Tazminat Talebinin Değerlendirilmesi: Haksız fiile dayanan zarar talebinde TBK m.49 koşulları incelenir. TBK m.58, kişilik hakkının zedelenmesinden doğan manevi zararın giderimini düzenler; para kaybına ilişkin talep ile bu koşul ayrı değerlendirilir.
- Mağdur ve Şikâyetçi Haklarının Takibi: CMK m.234, soruşturma ve kovuşturma evrelerindeki hakları ayrı ayrı düzenler; kovuşturmaya yer olmadığı kararına kanunda yazılı usule göre itiraz hakkı da bu hükümde yer alır. Somut başvuruya ilişkin usul ve süreler ayrıca kontrol edilmelidir.
İlgili Mevzuat Haritası
| Mevzuat | İlgili Hüküm | Pratik Uygulama |
|---|---|---|
| 5237 sayılı TCK | m.157, 158, 158/1-f, 158/1-l, 220, 243, 244, 245, 245/A | Somut fiile göre m.157: Hileli davranışla aldatma, zarar ve yarar koşullarıyla dolandırıcılık; m.158: Maddede sayılan nitelikli hâller, özellikle (1)(f) bilişim sistemi, banka veya kredi kurumunun araç olarak kullanılması ve (1)(l) belirtilen kamu görevlisi/kurum çalışanı sıfatının veya kurumla ilişkinin ileri sürülmesi; m.220: Suç işleme amacı, en az üç üye ve yapısı, üye sayısı, araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişlilik koşullarıyla örgüt kurma/yönetme ve maddede düzenlenen üyelik; m.243: Hukuka aykırı sisteme girme/kalma ve veri nakillerini teknik araçlarla hukuka aykırı izleme; m.244: Sistemi engelleme/bozma ve veriye ilişkin sayılan müdahaleler; m.245: Başkasına ait banka veya kredi kartını, kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmadan kullanarak veya kullandırarak yarar sağlama; başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilmiş sahte banka veya kredi kartları bakımından m.245/2’de sayılan fiiller; sahte banka veya kredi kartı kullanımıyla yarar sağlamada ise fiilin daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmaması koşulu; m.245/A: Münhasıran belirtilen suçların işlenmesi için yapılmış/oluşturulmuş cihaz, program veya güvenlik kodlarına ilişkin sayılan fiiller. P2P işlemi veya birden çok kişinin bulunması, bu suçların koşullarını tek başına karşılamaz. |
| 5271 sayılı CMK | m.128, 128/A, 134, 158, 161, 234, 267, 268 | m.128: Maddede sayılan suçun işlendiğine ve malvarlığının bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe, rapor ve hâkim kararı koşullarıyla, şüpheli veya sanığa ait, maddede sayılan ve somut olarak belirlenen malvarlığı değerlerine elkoyma; bu değerlerin üçüncü kişinin zilyetliğinde bulunması elkoymaya engel değildir; m.128/A: Sayılan bilişim yoluyla işlenen suçlarda makul şüpheyle malî kurumca hesabın askıya alınması, başsavcılığa bildirim ve hesap sahibinin kaldırma başvurusu; suça konu menfaate elkoymada ayrı karar/onay kuralları ve m.128’deki rapor şartının aranmaması; m.134: Soruşturmada somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka surette delil elde edilememe koşullarıyla, şüphelinin kullandığı bilgisayar, program ve kütüklerde hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı kararıyla arama ve kopyalama; m.134/2’deki koşullarla elkoyma, savcı kararında hâkim onayı ve maddede düzenlenen veri güvenceleri; m.158: Suça ilişkin ihbar/şikâyet ve başvuru mercileri; m.161: Savcının doğrudan veya adlî kolluk aracılığıyla araştırması, emir ve bilgi/belge isteme yetkileri; m.234: Evreye ve madde koşullarına göre mağdur/şikâyetçi hakları; m.267–268: Hâkim kararları ile kanunun gösterdiği mahkeme kararlarına itirazın usulü ve inceleme mercileri. Tedbirin dayanağına özgü başvuru kuralları ayrıca gözetilir. |
| 5549 sayılı Kanun | m.4, 13, 19/A | m.4: Yükümlünün, kendi nezdinde veya aracılığıyla yapılan ya da teşebbüs edilen işlemlere konu malvarlığının yasa dışı yollardan elde edildiğine veya yasa dışı amaçlarla kullanıldığına dair bilgi, şüphe veya şüpheyi gerektirecek husus bulunduğunda Başkanlığa şüpheli işlem bildirimi ve bildirimin gizliliği; m.13: Maddede sayılan yükümlülük ihlallerinde, ilgili fıkranın muhatap ve varsa ihtar/süre koşullarına göre idari yaptırımlar; m.19/A: İşleme konu malvarlığının aklama veya terörün finansmanı suçu ile ilişkili olduğuna dair şüphe üzerine, maddede belirtilen amaç ve koşullarla Bakanın işlemi yedi iş günü süreyle askıya alma veya gerçekleşmesine izin vermeme yetkisi. |
| 6362 sayılı SPK Kanunu | m.99, 99/A | İzinsiz faaliyet tedbirleri, kripto hizmet sağlayıcı faaliyetleri ve denetim |
| 6098 sayılı TBK | m.49, 58, 77 | Haksız fiil, manevi tazminat, sebepsiz zenginleşme |
| 6100 sayılı HMK | m.119, 220, 389–394, 400–401 | m.119: Dava dilekçesinin içeriği; m.220: Maddede belirtilen şartlarla tarafın elindeki belgenin ibrazı için kesin süre ve ibraz etmeme veya inkârın koşullu sonuçları; m.389: Uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbirin koşulları; m.390: Tedbir talebinin mercii, sebebi ve türü ile yaklaşık ispat; m.391: Tedbir kararının türü ve içeriği ile kanun yolu; m.392: Teminat, istisnaları ve iade koşulları; m.393: Tedbir kararının uygulanması ve uygulama talebinin süresi; m.394: Karşı taraf dinlenmeden verilen tedbire itiraz ve kanun yolu; m.400: Hukuki yarara bağlı delil tespiti; m.401: Delil tespiti talebinde görev ve yetki. |
| 2004 sayılı İİK | m.83, 89, 257 | m.83: Maddede sayılan gelir ve hakların, borçlu ve ailesinin geçimi için icra memurunca gerekli görülen miktar ayrıldıktan sonra kısmen haczi; maddeye göre haczolunacak miktarın dörtte birden az olamaması ve birden fazla hacizde sıra; m.89: Üçüncü kişideki sayılan alacak, hak veya taşınır mal haczinde haciz ihbarnamesi, üçüncü kişinin beyan/itirazı ve aşamalı usul; m.257: Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para borcu için ihtiyati haciz; vadesi gelmemiş borçta belirli yerleşim yeri bulunmaması veya taahhütten kurtulma amacıyla maddede sayılan kaçırma, kaçma ya da hileli işlem hâlleri. Bu satır ihtiyati haczin koşullarını gösterir; sonraki maddelerdeki karar, teminat, uygulama, tamamlayıcı işlem ve itiraz usullerini kapsamaz. |
| 5651 sayılı Kanun | m.8, 8/A, 9/A | Katalog suçlara ilişkin tedbirler, m.8/A özel koşulları ve özel hayatın gizliliği |
| 6698 sayılı KVKK | m.7, 11, 12, 14, 17, 18 | m.7: İşleme sebepleri ortadan kalkınca, diğer kanun hükümleri saklı kalmak üzere verinin veri sorumlusunca silinmesi, yok edilmesi veya anonim hâle getirilmesi; m.11: Veri sorumlusuna başvurarak bilgi, düzeltme, m.7 koşullarıyla silme/yok etme ve maddede sayılan diğer hakların kullanılması; m.12: Veri sorumlusunun güvenlik yükümlülükleri ve kanuni olmayan yollardan veri elde edilmesi hâlinde en kısa sürede ilgiliye ve Kurula bildirimi; m.14: Maddede belirtilen başvuru, koşul ve sürelerle Kurula şikâyet; m.17: Kişisel veri suçlarında TCK m.135–140’a ve m.7’ye aykırı silmeme/anonimleştirmemede TCK m.138’e atıf; m.18: Sayılan yükümlülük ihlallerinde idari yaptırımlar, muhatapları ve idari yargı yolu; kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında bildirim üzerine disiplin işlemleri. |
Hukuki Değerlendirme Çizgisi
Suç vasfı, somut fiil ve eldeki deliller üzerinden değerlendirilir. TCK m.158/1-f kapsamında “bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle” işlenen dolandırıcılık nitelikli hâldir. Bu bentte hapis cezasının alt sınırı dört yıl, üst sınırı on yıldır; adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz (TCK m.158/1 son cümle). Bu mecralarla bağlantılı bir olayda, fiilin nasıl gerçekleştirildiği ve eldeki deliller ayrıca incelenir.
Bankaya yöneltilecek bir tazminat talebinde, hukuki dayanak ve iddia edilen işlem hatası önce belirlenmelidir. Haksız fiile dayanan talep için TBK m.49 kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar verilmesini esas alır. Somut işlemde bankaya yüklenen yükümlülük ve zararın bu işlemle bağlantısı ayrıca incelenir. CMK m.128/A(6), bu madde uyarınca askıya alma işlemine karar veren gerçek ve tüzel kişilerin hukuki bakımdan sorumlu tutulmayacağını düzenler.
Dilekçe Hazırlanırken Dikkat Edilmesi Gereken Unsurlar
Başvuruda olay ve eldeki kayıtlar açıkça anlatılmalıdır. HMK m.119(1) dava dilekçesinin içeriğini düzenler. Dilekçede mahkemenin adı; davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri; davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası; varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri bulunur. Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava konusunun değeri yazılır. İddianın dayanağı olan bütün vakıaların açık özetleri sıra numarası altında verilir; her vakıanın hangi delillerle ispat edileceği belirtilir. Dayanılan hukuki sebepler, açık talep sonucu ve davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası da dilekçede yer alır. CMK m.158 uyarınca ihbar veya şikâyet yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir. Olayı, bilinen işlem taraflarını ve eldeki kayıtları açıklamak başvurunun değerlendirilmesine yardımcı olur.
- Olayın kronolojisi: İşlem ve yazışma kayıtlarında görünen tarihleri sırasıyla belirtin; elinizde bulunmayan saat veya dakika bilgisini tahmin ederek yazmayın.
- IBAN ve hesap dökümleri: Bankadan alınmış imzalı/kaşeli hesap özeti, dijital olarak indirilmiş PDF banka ekstresi.
- Yazışma kayıtları: Anlık mesajlaşma ve sosyal medya uygulamaları, e-posta yazışmalarının PDF formatında çıktısı; mümkünse noter tespiti.
- Dijital adres bilgileri: Elinizde bulunan kullanıcı adı, sosyal medya profil adresi ve varsa görünen IP kaydını saklayın.
- Suç vasfının doğru tayini: TCK m.157 ile m.158 kapsamındaki suç vasfının; m.158/1-f’deki bilişim sistemi, banka veya kredi kurumunun araç olarak kullanılması ile m.158/1-l’deki kurum çalışanı gibi tanıtma hâlinin doğru ayrılması.
MASAK Blokesi ile İlişki ve Çözüm Yolları
5549 sayılı Kanun’un m.19/A hükmü, yükümlüler nezdinde veya bunlar aracılığıyla yapılmaya teşebbüs edilen ya da devam eden işlemler için, işleme konu malvarlığının aklama veya terörün finansmanı suçuyla ilişkili olduğuna dair şüphe bulunmasını esas alır. Başkanlığın şüpheyi teyit etmesi, işlemi analiz etmesi veya gerekli görürse analiz sonuçlarını yetkili makamlara iletmesi amacıyla, işlemi yedi iş günü askıya alma ya da gerçekleşmesine izin vermeme yetkisi Bakana aittir. Bakan bu yetkiyi bakan yardımcısına devredebilir. CMK m.128/A ise belirli suçlarla bağlantılı hesap askıya almasını ve elkoymayı ayrı koşullarla düzenler. Hesap sahibi, m.128/A kapsamındaki askıya alma işleminin kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir. Başvuru hazırlanmadan önce, kısıtlamanın hangi karara veya işleme dayandığı belirlenmelidir.
Kripto varlık hizmet sağlayıcısının faaliyeti ile işlem üzerindeki tedbirin dayanağı ayrı incelenir. 6362 sayılı Kanun’un m.99/A hükmü, hukuka aykırı veya izinsiz hizmet sağlayıcılığı faaliyetine ilişkin tedbirleri düzenler. Hesap kısıtlamasıyla ilgili değerlendirmede, ödeme ve kripto transfer kayıtlarının birbiriyle tutarlı biçimde sunulması olayın açıklanmasına yardımcı olur.
Tazminat Hesabı ve Maddi-Manevi Boyut
Haksız fiile dayanan tazminat talebinde TBK m.49 koşulları, zararın somut işlemle bağlantısı ve talebin dayanağı ayrı ayrı incelenir. TBK m.50 uyarınca zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. TBK m.51, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini durumun gereği ve özellikle kusurun ağırlığına göre hâkimin belirlemesini düzenler. TBK m.58 kapsamındaki manevi tazminat için kişilik hakkının zedelenmesinden doğan manevi zarar ayrıca değerlendirilir.
Faiz talebi varsa, dayanağı ve başlangıç tarihi dosyadaki işlem ve talep türüyle birlikte ayrıca incelenmelidir.
Pratik Vaka Senaryoları
Senaryo 1 — Sahte Dekont: Alıcı bir dekont gösterdikten sonra kripto varlık gönderilmişse, dekonttaki bilgiler ile bankaya fiilen geçen ödeme ve kripto transfer kaydı karşılaştırılır. Olayın suç vasfı ve hesap tedbirinin koşulları, bu kayıtlar ile diğer deliller üzerinden değerlendirilir.
Senaryo 2 — IBAN’ın Üçüncü Kişi Tarafından Kullanılması: Hesabın üçüncü kişilerce kullanılması veya rıza dışında işlem yapılması hâlinde önce işlem ve hesap kayıtları incelenir; suç vasfı tek başına IBAN kullanımından çıkarılamaz. TCK m.158/1-l, failin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması yahut bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle işlenen dolandırıcılığı düzenler. Banka veya kredi kurumunun araç olarak kullanılması ise m.158/1-f’de yer alır.
Senaryo 3 — Sahte Yatırım Sitesi: Para çekilememesi veya bir sitenin yatırım vaadinde bulunması halinde, yürütülen faaliyetin niteliği ve işlem kayıtları incelenir. İnternet üzerinden izinsiz sermaye piyasası faaliyeti yürütüldüğünde 6362 sayılı Kanun’un m.99(3) hükmü uyarınca içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine Kurul karar verir. İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı için aynı Kanun’un m.99/A(3) hükmündeki koşullar ayrıca değerlendirilir. 5651 sayılı Kanun’un m.8/A hükmü, kendi özel sebepleri ve karar düzeniyle uygulanır; suç şüphesine ilişkin başvuru ayrıca incelenir.
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler
P2P işlemlerinden doğan taleplerde süre, talebin dayanağına göre hesaplanmalıdır. Dava zamanaşımı: Kanunda başka türlü yazılmış haller dışında TCK m.66/1 uyarınca beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda on beş yıl; beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıldır. Kanundaki cezanın üst sınırı ve dosyadaki delillere göre daha ağır cezayı gerektiren nitelikli haller dikkate alınır. Fiil tarihindeki yaş için m.66/2 hükmü ayrıca uygulanır; bu süreler tek başına dosyanın zamanaşımı hesabını tamamlamaz. Tazminat zamanaşımı: Haksız fiilden doğan tazminat isteminde TBK m.72 uyarınca süre, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl ve fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır. Ancak tazminat, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu daha uzun süre uygulanır. İdari işlem: Başvuru yolu ve dava süresi, işlemin dayanağına göre ayrıca belirlenir. İYUK m.27 uyarınca idari mahkemede dava açılması, işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz.
Alternatif Çözüm Yolları
Yargısal çözüm yolları yanında, arabuluculuk, HUAK m.1 kapsamında tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri özel hukuk uyuşmazlıklarında, elverişlilik istisnaları gözetilerek değerlendirilebilir. M.3 ihtiyari başvuru ve süreci sürdürme veya sona erdirme serbestisini düzenler; ilgili kanunun başvuruyu dava şartı saydığı hâllerde m.18/A ve özel hükümler ayrıca uygulanır. Tahkim, HMK m.407’nin atıf yaptığı anlamda yabancılık unsuru içermeyen ve tahkim yeri Türkiye olarak belirlenen uyuşmazlıklarda bu Kısmın uygulanma alanı, m.408’deki tahkime elverişlilik sınırları ve m.412’deki tahkim sözleşmesi ve yazılı şekil koşulları gözetilerek değerlendirilir. Ceza kolundaki uzlaştırma ise CMK m.253’ün suç kapsamı ve istisnalarına bağlıdır. Uyuşmazlık, 6502 sayılı Kanun m.3’teki tüketici ve tüketici işlemi tanımları kapsamına giriyorsa, Tüketici Hakem Heyetleri ve Tüketici Mahkemeleri yolları m.68’deki başvuruda geçerli yıllık parasal sınır ve m.73’teki görev ayrımıyla incelenir; m.73/A’daki dava şartı arabuluculuk ve istisnaları da gözetilir. Yabancılık unsuru taşıyan özel hukuk ilişkilerinde MÖHUK m.1 kapsamında, ilişkinin niteliğine göre sözleşmeden doğan borçlarda m.24’ün hukuk seçimi ve en sıkı ilişki kuralları, haksız fiilde m.34’ün bağlantı kuralları; Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinde ise m.40’ın iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarına atfı değerlendirilir. Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümleri saklıdır; somut işlem ve ülke bakımından uygulanabilecek sözleşmenin taraflık ve konu kapsamı ayrıca belirlenir. Özel hukukta yetki ve uygulanacak hukuk ile 6706 sayılı Kanun m.2 ve m.7 çerçevesinde adlî mercilerin cezaî adlî yardımlaşma talepleri ayrı değerlendirilir. Bu yolların her P2P uyuşmazlığına uygulanacağı veya başvurunun kabul edileceği varsayılmaz.
Sık Karşılaşılan Sorular ve Detaylı Cevaplar
Soru 1: Şikayetçi olduktan sonra paramı geri alabilir miyim? Şikayet, tek başına paranın iadesini sağlamaz. Suçla bağlantılı malvarlığına ilişkin tedbirin koşulları ve karar mercii, uygulanacak CMK hükmüne göre değişir; CMK m.128 kapsamındaki elkoymaya hâkim karar verir. Tedbir konulması da iade sonucunu tek başına garanti etmez. CMK m.128/A(5), bu madde kapsamında elkonulan suça konu menfaatin mağdura ait olduğunun anlaşılması halinde soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iadesini düzenler. Ayrıca bir özel hukuk talebi gerekip gerekmediği, eldeki zarar ve dosyanın durumuna göre değerlendirilir.
Soru 2: Karşı tarafın yurt dışında olması durumunda ne yapılır? Başvuru yolu, olayın işlendiği yer, taraflar ve eldeki kayıtlara göre değerlendirilir. Ceza dosyasında yurt dışından bilgi veya delil istenmesi gerekiyorsa, 6706 sayılı Kanun’un m.7 hükmündeki adli yardım koşulları incelenir. Talep adli mercilerce yapılır; aynı Kanun’un m.2 hükmünde merkezî makam Adalet Bakanlığı olarak tanımlanır. Borsa ve transfer kayıtlarının temini ile bu kayıtların neyi gösterdiği somut dosyada ayrıca incelenmelidir.
Soru 3: Banka sorumluluğu hangi durumlarda doğar? Bankaya yöneltilecek talebin dayanağı ve iddia edilen işlem hatası belirlenmelidir. Haksız fiil sorumluluğu ileri sürülüyorsa TBK m.49 kapsamında kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar verilmesi incelenir. TBK m.50 uyarınca zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispatla yükümlüdür. Somut işlemde bankanın hangi yükümlülüğü ihlal ettiği ayrıca ortaya konulmalıdır. CMK m.128/A(6), bu madde uyarınca askıya alma işlemine karar veren gerçek ve tüzel kişilerin hukuki bakımdan sorumlu tutulmayacağını düzenler.
Soru 4: Sigorta poliçesi kapsamında değerlendirilebilir mi? Mevcut poliçe, olayın anlatımı ve sigortacının bildirdiği koşullar birlikte incelenmelidir. Yalnız bir poliçe türünün adına bakarak bu P2P işlemi için teminat bulunduğu sonucu çıkarılamaz.
Soru 5: Süreç ne kadar sürer? Soruşturma, yargılama ve bir tazminat talebinin süresi dosyaya göre değişir. İşlem ve hesap kayıtlarının toplanması, tarafların tespiti veya yurt dışından bilgi istenmesi süreci etkileyebilir. İlk başvuruların ve varsa hesap tedbiri taleplerinin değerlendirilmesi, bütün yargılamanın ne zaman biteceğini göstermez.
Yol Haritasının Özeti
P2P uyuşmazlığında önce işlem kayıtları, başvuranın sıfatı ve varsa hesap kısıtlamasının dayanağı belirlenir. Suç şüphesi için başvuru, hesaptaki tedbirin incelenmesi ve zarar talebi kendi koşullarıyla ele alınır. Her dosyada ceza şikâyeti, idari başvuru, koruma tedbiri ve tazminat talebinin aynı anda yapılması gerektiği sonucu çıkarılamaz.
Yasal Uyarı: Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her olayın kendine özgü koşulları farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.