SGK Prim Borcu Yapılandırma ve İtiraz Davası 2026

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu prim tahakkuk, tahsil ve itiraz sürecini düzenler. Prim borcu yapılandırma kanunları (7256, 7326, 7440 sayılı) farklı dönemlerde borçlara ödeme kolaylığı getirmiştir. 2026 itibarıyla SGK prim alacakları için yürürlükte yeni bir af/yapılandırma kanunu yoktur; 6183 sayılı Kanun m.48’in güncel metninde tecil-taksitlendirme süresi, 4 Haziran 2026 tarihli ve 33270 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7582 sayılı Kanun’la 36 aydan 72 aya çıkarılmış olup halen 72 aydır.

SGK Prim Borcu Türleri

4/a (SSK), 4/b (Bağ-Kur), 4/c (Emekli Sandığı) kapsamında farklı prim türleri mevcuttur. İşveren primleri, işçi primleri, genel sağlık primi, işsizlik primi ve SGDP alacakları ayrı kalem olarak takip edilir. Her türün faiz oranı ve tahsil süresi farklılık gösterebilir.

Yapılandırma Kanunları

7256 sayılı Kanun ve 7440 sayılı Kanun ile farklı dönemlerde SGK prim borçları yapılandırılmıştır. Bu yapılandırmalarda anapara üzerinden hesaplanan Yİ-ÜFE oranı uygulanmış; 7256 sayılı Kanunda ikişer aylık dönemlerle azami 18, 7440 sayılı Kanunda aylık dönemlerle azami 48 taksit öngörülmüştü.

Yeni Bir Yapılandırma Kanunu Yoksa: 6183 m.48 Tecil ve Taksitlendirme

SGK prim borcu olanların çoğu, yıllara göre çıkan özel af ve yapılandırma kanunlarını bekler. Oysa bu kanunlar dönemseldir ve her yıl çıkmaz. Buna karşılık sürekli açık olan bir yol vardır: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 48 inci maddesine dayanan tecil ve taksitlendirme. 5510 sayılı Kanun m.81, borcunu bu yolla tecil ve taksitlendiren işverenleri açıkça anar; yani bu yol SGK alacakları bakımından kanunen tanınmıştır.

Şart: “çok zor duruma düşmek” ve yazılı talep

6183 m.48’e göre amme borcunun vadesinde ödenmesi, haczin tatbiki veya haczolunmuş malların paraya çevrilmesi amme borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak şartıyla, alacak 72 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilir. “Çok zor durum” somut mali verilerle ortaya konur; dilekçeye bilanço, nakit akışı ve likidite göstergeleri eklenir.

Teminat her zaman gerekmez

Kanun önemli bir eşik koyar: borçlunun alacaklı tahsil daireleri itibarıyla tecil edilen borçlarının toplamı bir milyon Türk lirasını (bu tutar dahil) aşmadığı takdirde teminat şartı aranılmaz. Bu tutarın üzerindeki alacakların tecilinde gösterilmesi zorunlu teminat, bir milyon lirayı aşan kısmın yarısı kadardır. Cumhurbaşkanı bu tutarı on katına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye yetkili olduğundan, başvuru tarihinde yürürlükteki tutar kontrol edilmelidir. 12/6/2026 tarihli ve 11414 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu tutar, kanundaki azami sınıra ulaşacak şekilde 10.000.000 TL’ye yükseltilmiştir (RG 13/6/2026, S.33279); karar alacaklı idare ayrımı yapmaksızın maddedeki tutarı belirlediğinden SGK alacaklarının tecilinde de bu tutar esas alınır.

Ayrıca haciz yapılmışsa mahcuz mal, değeri tutarınca teminat yerine geçer. Borcun tamamını karşılayacak değerdeki hacizler, yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır ve buna isabet eden teminat iade edilir.

Talep reddedilirse: 30 günlük ikinci şans

Çok bilinmeyen bir fıkra: tecil talebi uygun görülmeyerek reddedilen borçlular, söz konusu borçlarını reddin tebliği tarihinden itibaren idarece 30 güne kadar verilebilecek ödeme süresi içinde öderlerse, bu alacak ödendiği tarihe kadar faiz alınmak suretiyle tecil olunur. Yani ret kararı tek başına gecikme zammının tümüyle işlemesi anlamına gelmez.

Tecil bozulursa ne olur?

Tecil şartlarına riayet edilmemesi, değerini kaybeden teminatın veya mahcuz malların tamamlanmaması ya da yerlerine başkalarının gösterilmemesi hallerinde amme alacağı muaccel olur; yani borcun tamamı muaccel hale gelir ve takip kaldığı yerden sürer. Bu nedenle taksit tutarı gerçekçi belirlenmelidir; ödenemeyecek bir plan, mevcut korumayı da ortadan kaldırır.

Mevzuat metni: 6183 sayılı Kanun.

İtiraz Süreci

SGK prim borcuna itiraz süresi, tebliğ edilen işlemin türüne göre belirlenir. Kurumca 5510 sayılı Kanun m.86 uyarınca tespit edilip işverene tebliğ edilen prim borcuna karşı işveren, tebliğden itibaren bir ay içinde ilgili SGK birimine itiraz edebilir; bu itiraz Kurumun takibini durdurur (5510 m.86). İtirazın reddi üzerine ret kararının tebliğinden itibaren bir ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir; ancak bu başvuru prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz, mahkeme Kurum lehine karar verirse 5510 m.88 ve m.89 hükümleri uygulanır (5510 m.86). Ödeme emrine itiraz ise ayrı süreye tabidir.

İcra Takibi ve Haciz

SGK prim alacaklarının takibinde 6183 sayılı Kanun uygulanır; koşulları varsa banka hesapları ve taşınmazlara haciz konulabilir. Ödeme emrine karşı 6183 sayılı Kanun m.58’de tebliğden itibaren 15 günlük süre öngörülür; bu süre hak düşürücüdür ve itiraz idari bir başvuruyla değil, iş mahkemesinde dava açılarak kullanılır. SGK alacaklarında bu Kanun’un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda 5510 sayılı Kanun m.88 uyarınca yetkili merci iş mahkemesidir.

Prim Borcu ve Sağlık Hakkı

Sağlık hizmetinden yararlanmak için sigortalılık durumunun aktif olması gerekir; 4/1-a (SSK) kapsamında çalışanlarda işverenin ödemediği prim borcu, çalışanın kendi sağlık hizmetine erişimini doğrudan engellemez, yalnızca son bir yılda otuz gün prim ödeme gün sayısı aranır (5510 m.67/1-a). 5510 sayılı Kanun m.67 uyarınca m.60/1-a-2 ve (g) bendi kapsamındaki genel sağlık sigortalıları için, 6183 sayılı Kanun m.48’e göre tecil ve taksitlendirmesi devam edenler hariç, sağlık hizmeti sunucusuna başvuru tarihinde 60 günden fazla prim ve prime ilişkin borcun bulunmaması şarttır; bazı gruplarda ise hiç borç bulunmaması aranır. 18 yaş altı, acil haller, trafik ve iş kazası gibi kanunda sayılan durumlar bu şartın dışındadır. Hangi kuralın uygulanacağı sigortalılık türüne göre değişir. Genel Sağlık Sigortası bireysel primleri ayrı takip edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

SGK yapılandırmaya nasıl başvurulur?

Yürürlükte bir yapılandırma kanunu yoksa 6183 m.48 kapsamında tecil-taksitlendirme için SGK’ya yazılı başvuru yapılır; şartlar ve plan, başvuru üzerine idarece belirlenir.

Prim borcu silinir mi?

Yapılandırma kanunları genellikle faiz ve gecikme zammında indirim getirir, anaparayı kaldırmaz. Borcun başka bir nedenle sona erip ermediği somut dosyada ayrıca incelenir.

İtiraz süresini kaçırdım, ne yapabilirim?

İtiraz süresi işlemin türüne göre değişir: prim borcu tespitine idari itiraz süresi tebliğden itibaren bir aydır (5510 m.86), ödeme emrine itiraz ise idari değil doğrudan dava yoluyla ve tebliğden itibaren on beş gün içinde kullanılır (6183 m.58). Bu süreler hak düşürücüdür; kaçırıldıysa tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve olağan istisnaların bulunup bulunmadığı somut evrak üzerinden ayrıca incelenmelidir.

SGK borcu nedeniyle ev haczedilir mi?

6183 sayılı Kanun m.70 uyarınca borçlunun haline münasip evi haczedilemez; evin değeri fazlaysa, haline münasip bir ev alınabilecek bedel borçluya bırakılarak satılabilir. Uyuşmazlıklarda yetkili merci iş mahkemesidir (5510 m.88).