Silivri’de Miras Hukuku: Tarım Arazisi ve Yazlıkların Paylaşımı

Silivri, Marmara kıyısındaki yerleşimleri ve geniş tarım alanlarıyla İstanbul’un batısında hem kentsel hem kırsal özellik taşıyan bir ilçedir. Bu ikili yapı miras dosyalarına da yansır: bir yanda sahil kesiminde yazlık ve apartman daireleri, öbür yanda tarla, bağ ve bahçe niteliğindeki araziler. Bu sayfa, Silivri’de taşınmaz ağırlıklı terekelerde mirasçıların sık karşılaştığı konuları Türk Medeni Kanunu çerçevesinde özetlemektedir. Genel bilgilendirme amaçlıdır.

Mirasçıların yasal payları

Yasal miras payları zümre sistemine dayanır (TMK m.495-499). Miras bırakanın çocukları birinci zümreyi oluşturur ve eşit pay alır; çocuk ölmüşse payı onun altsoyuna geçer. Altsoy yoksa anne-baba ve onların altsoyu, bunlar da yoksa büyükanne-büyükbaba ve altsoyu mirasçı olur. Sağ kalan eşin payı hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre dörtte bir, yarı veya dörtte üç olarak belirlenir. Saklı pay oranları ise TMK m.506’da gösterilmiştir. Bir mirasçıya yapılan bağış veya vasiyet bu oranları aşıyorsa tenkis yoluna gidilebilir.

Tarım arazilerinin paylaşımı

Silivri’de tarım arazisi miras kalan ailelerde en çok karşılaşılan sorun, arazinin mirasçılar arasında nasıl bölüneceğidir. Tarım arazilerinin parçalanmasını sınırlayan 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’ndaki düzenlemeler nedeniyle, arazinin her mirasçıya ayrı ayrı küçük parseller hâlinde dağıtılması çoğu zaman mümkün olmaz. Bu durumda uygulamada seçenekler genellikle şunlardır:

Arazinin tek bir mirasçıya bırakılıp diğerlerine karşılığının ödenmesi
Arazinin satılarak bedelin paylaşılması
Mirasçıların paylı mülkiyet hâlinde devam etmesi

Hangi yolun uygun olduğu arazinin vasfına, imar durumuna ve mirasçıların taleplerine göre belirlenir. Mahkemece değer ve bölünebilirlik bilirkişi marifetiyle incelenir.

Yazlık ve sahil konutlarında ortak kullanım

Miras kalan yazlık, mirasçılardan biri tarafından yaz aylarında kullanılırken diğerleri hiç kullanamıyorsa tartışma kaçınılmazdır. Yazılı bir kullanım düzeni (hangi mirasçı hangi dönemde, giderler nasıl paylaşılacak) uyuşmazlıkların önemli bölümünü önler. Aidat, emlak vergisi ve bakım masrafları paya orantılı olarak karşılanır. Taşınmaz kiraya verilmişse kira geliri de ortaklık hesabına dâhil edilmelidir. Anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesi önünde paylaşma veya ortaklığın giderilmesi istenir.

Mirasın reddi ve borç riski

Miras bırakanın bankalara veya kişilere borcu varsa, mirası reddetmeyen mirasçı kural olarak borçlardan müteselsil sorumlu olur (TMK m.641). Reddetme süresi üç aydır ve ölümün öğrenilmesinden başlar (TMK m.606). Terekenin borca batık olduğu açıkça belliyse ret hükmen gerçekleşir (TMK m.605/2). Bu nedenle özellikle kredi borcu bulunan miras bırakanların terekesinde, süre dolmadan önce borçların kapsamı araştırılmalıdır.

Yetkili mahkeme ve belgeler

Miras davalarında yetkili mahkeme, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.11). Yerleşim yeri Silivri ise dava ilçenin bağlı olduğu adliyedeki mahkemelerde görülür. Mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden alınır (TMK m.598); noter yoluna ilişkin güncel usul ayrıca kontrol edilmelidir. Ayrıntılı adımlar için mirasçılık belgesi alma adımları sayfasına bakılabilir.

Uyuşmazlığı mahkemeye taşımadan önce

Miras dosyalarında mirasçılar çoğu zaman aynı aileden kişilerdir ve dava, aile ilişkilerinde kalıcı bir kırgınlık bırakabilir. Bu yüzden mirasçılar arasında arabulucu eşliğinde görüşme yapmak, uyuşmazlık türüne göre gönüllü bir seçenek olarak değerlendirilebilir (6325 sayılı Kanun). Görüşmede ortaya çıkan anlaşma yazılı hâle getirilir ve gerekirse tapu işlemleriyle uyumlu şekilde düzenlenir. Dava şartı olan bir arabuluculuk bulunup bulunmadığı ise uyuşmazlığın türüne göre ayrıca kontrol edilir.

Tapuda intikal ve tescil

Mirasçılık belgesi alındıktan sonra tapuda mirasçılar adına intikal yapılır; uygulamada bu aşamada vergi dairesine ilişkin belgeler istenebilir. Paylaşma sözleşmesi imzalanmışsa, paylaşımın tapuya tescili ayrıca yapılır. Yazlık sitelerde kat mülkiyeti kayıtları ve ortak gider borçları, arazide ise yüzölçümü ve cins kayıtları dosyada kontrol edilmesi gereken alanlardır.

Hizmet kapsamı

Tarım arazisi ve yazlık paylaşım uyuşmazlıkları
Mirasçılık belgesi, mirasın reddi ve tereke borçları
Tenkis ve muris muvazaası davaları
Paylı mülkiyette ortaklığın giderilmesi
Tapuda intikal ve tescil işlemleri
Veraset ve intikal vergisine ilişkin hukuki bilgilendirme

Süreç

Mirasçı sıfatı ve tapu kayıtları doğrulanır.
Araziler için imar, vasıf ve bölünebilirlik bilgisi alınır.
Mirasçıların anlaşması için paylaşım taslağı hazırlanır.
Uzlaşma yoksa paylaşma ya da ortaklığın giderilmesi davası açılır.
Vergi beyanı, ölüm tarihine göre belirlenen sürelerde yapılır (VİVK m.9).

Vergi tarafı için veraset ve intikal vergisi sayfası, saklı pay ihlali için tenkis davası sayfası okunabilir. Tenkis davasında süre, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde on yıllık üst süredir (TMK m.571).

Sıkça sorulan sorular

Tarla yarısı köyde, yarısı yurt dışında yaşayan kardeşlere kalmışsa ne yapılır?

Paydaşların tamamı dava açılırken taraf olarak gösterilir. Yurt dışındaki kardeş vekâletname ile temsil edilebilir; belgenin geçerlilik şartları bulunduğu ülkeye göre değişir.

Ablam yazlığı yıllardır tek başına kullanıyor; kira isteyebilir miyim?

Kullanım bedeli talebi dava edilebilir. Talebin kapsamı, kullanımın süresine ve rızanın bulunup bulunmadığına göre belirlenir.

Tapuda sadece babamın adı yazılı ama anneme de yarısı kalması gerekir mi?

Evlilik içinde edinilen mal için eşin edinilmiş mallara katılma alacağı doğabilir; bu hesap miras paylaşımından önce yapılır. Evliliğin başlangıç tarihi ve edinim şekli belgelerle incelenir.

Vasiyetle bir mirasçıya arazi bırakıldı; diğerleri ne yapabilir?

Vasiyet saklı payı aşıyorsa tenkis davası açılabilir. Şekil şartlarına aykırılık varsa iptal davası da gündeme gelir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.