SPK Yetkisiz Faaliyet: Kripto Hizmetleri ve 109/A

SPK izni olmadan kripto varlık hizmeti sunulması

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kurulmasını ve faaliyete başlamasını SPK iznine bağlar (m.35/B). İzin almadan bu kapsamda faaliyet yürütülmesi, m.109/A’da ayrı bir suç olarak düzenlenir. Değerlendirmede sunulan hizmetin niteliği ve izin kapsamı esas alınır.

7518 sayılı Kanun neyi değiştirdi?

7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 6362 sayılı Kanuna kripto varlık hizmet sağlayıcılarıyla ilgili tanım, izin, faaliyet ve yaptırım hükümleri ekledi. 26 Haziran 2024’te kabul edildi; 2 Temmuz 2024 tarihli, 32590 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. 18. maddesi uyarınca yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Bu rehberin dayanağı 6362 sayılı Kanunun 3, 35/B, 35/C, 99/A, 99/B ve 109/A maddeleridir. İzin başvurusunun ayrıntıları değerlendirilirken ilgili SPK düzenlemeleri ve başvuru tarihindeki koşullar ayrıca incelenmelidir.

Hangi faaliyetlerde izin meselesi doğar?

Kanundaki kripto varlık hizmet sağlayıcı tanımı; platformları, kripto varlık saklama hizmeti sağlayan kuruluşları ve Kanuna dayanılarak yapılacak düzenlemelerde hizmet sağlamak üzere belirlenen diğer kuruluşları kapsar (m.3/1). Platformun tanımı da alım satım, ilk satış veya dağıtım, takas, transfer ve bunların gerektirdiği saklama gibi işlemleri gerçekleştiren kuruluşlara ilişkindir.

Bir işlemin P2P olarak adlandırılması veya kişinin kendi hesabına işlem yaptığını belirtmesi, tek başına genel bir muafiyet sağlamaz. İşlem hacmi, sıklığı ya da şirket kurulmuş olması da tek başına hizmet sağlayıcılığı sonucuna götürmez. Sunulan hizmet ve iş modeli, kanuni tanımlar ve uygulanabilir düzenlemelerle birlikte değerlendirilir.

109 ile 109/A arasındaki ceza ayrımı

6362 sayılı Kanunun 109/2. maddesi genel izinsiz sermaye piyasası faaliyetini; 109/A maddesi ise izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığını düzenler. Temel ceza sınırları şöyledir:

109/A, izin almadan kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişileri ve tüzel kişilerin yetkililerini kapsar. Tablodaki gün sayıları bir TL tutarı değildir. Somut olayda suçun unsurları ve kişinin faaliyetteki rolü ayrıca değerlendirilir.

109/2’de aynı faaliyet kapsamında 109/1’deki suçun da işlenmesi hâli için ayrıca artırım hükmü vardır. Öte yandan 99/B/6, belirli kripto varlıkların Kanuna ve ilgili düzenlemelere aykırı satış veya dağıtımında 109. maddeye özel atıf yapar. Bu nedenle 109. maddenin kripto varlıklarla hiçbir durumda ilişkili olmadığı söylenemez.

SPK hangi tedbirlere karar verebilir?

99/A maddesi, izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetinde 99. maddedeki tedbirlere atıf yapar. İnternetten izinsiz hizmet sağlayıcılığı yapıldığını Kurulun tespit etmesi, 99/A/3(c) uyarınca içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi nedenidir. Kurulun kararı uygulanmak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilir.

Yurt dışındaki platformların Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetleri de 99/A/1 kapsamında değerlendirilir. Türkiye’de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması veya maddede belirtilen tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinden herhangi birinin bulunması, faaliyetlerin Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik sayılması için kanunda belirtilen ölçütlerdendir.

Başvuru öncesinde hazırlanabilecek belgeler

İzin kapsamının veya izinsiz faaliyet iddiasının değerlendirilmesinde, hizmetin gerçekte nasıl sunulduğunu gösteren belgeler yardımcı olur. Dosyanızda bulunan şu kayıtları bir araya getirebilirsiniz:

• Hizmeti sunan kişinin veya kuruluşun bilgileri, sözleşmeler ve varsa yetki belgesi.
• İşlem tarihleri, hesap hareketleri, transfer kayıtları ve mevcut işlem kimlikleri.
• İnternet adresleri, ilanlar ve hizmetin nasıl tanıtıldığını gösteren tarihli kayıtlar.
• Varsa SPK yazısı veya kararı, tebliğ bilgisi ve konuyla ilgili yazışmalar.

Bu liste başvuru hazırlığı içindir. Hangi başvuru yolunun ve sürenin değerlendirilmesi gerektiği, eldeki işlemin ve belgelerin incelenmesiyle belirlenir. Süreç için kesin sonuç veya tamamlanma süresi verilemez.

Sıkça sorulan sorular

7518 sayılı Kanunun kripto varlıklarla ilgisi nedir?

7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 6362 sayılı Kanuna kripto varlık hizmet sağlayıcılarıyla ilgili hükümler eklemiştir. 2 Temmuz 2024 tarihli, 32590 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılığı için SPK izni zorunlu mu?

6362 m.35/B, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kurulmasını ve faaliyete başlamasını SPK iznine bağlar. İzin gerekip gerekmediği değerlendirilirken sunulan hizmetin kanuni kapsamı ve uygulanabilir düzenlemeler incelenir.

SPK’ya başvuru yapılması faaliyet izni anlamına gelir mi?

Başvuru yapılması tek başına faaliyetin izinli olduğunu göstermez. 6362 m.35/B izin şartını düzenler; m.35/C/10 ise hizmet sağlayıcılara icra edecekleri faaliyetleri gösteren yetki belgesi verilmesini öngörür. Somut kuruluşun belgesi ve faaliyet kapsamı kontrol edilmelidir.

İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığının cezası nedir?

6362 m.109/A/1, izin almadan kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri için 3–5 yıl hapis ve 5.000–10.000 gün adli para cezası öngörür. Kişinin bu kapsama girip girmediği somut faaliyetine göre değerlendirilir.

6362 m.109 ile m.109/A arasındaki fark nedir?

109/2 genel izinsiz sermaye piyasası faaliyetini, 109/A ise izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığını düzenler. Temel hapis sınırı 109/2’de 2–5 yıl, 109/A’da 3–5 yıldır; her ikisinde de 5.000–10.000 gün adli para cezası öngörülür. Somut olaydaki özel atıflar ve artırım hükümleri ayrıca incelenir.

Her P2P kripto işlemi hizmet sağlayıcılığı sayılır mı?

P2P etiketi tek başına hizmet sağlayıcılığı tespiti için yeterli değildir. İşlem hacmi, sıklığı veya şirket statüsü de tek başına bu sonucu doğurmaz. Buna karşılık bireysel ya da kendi hesabına işlem yapılması genel bir muafiyet olarak kabul edilemez; hizmetin niteliği ve izin kapsamı incelenmelidir.

Yurt dışındaki platformlar için hangi ölçütlere bakılır?

6362 m.99/A/1, yurt dışındaki platformun Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetini esas alır. Türkiye’de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması veya maddede belirtilen tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinden herhangi birinin varlığı, kanunda sayılan yönelme ölçütlerindendir.

SPK izinsiz hizmet sunan internet yayınına müdahale edebilir mi?

Kurul, izin almadan kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetinin internetten yürütüldüğünü tespit ettiğinde 6362 m.99/A/3(c) uyarınca içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verir. Karar uygulanmak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilir.

SPK izni, platformdaki işlemlerin kamu güvencesinde olduğunu gösterir mi?

6362 m.35/C/4’e göre platforma faaliyet izni verilmesi, işlemlerin kamunun güvencesi altında olduğu anlamına gelmez. Kripto varlıklar, aynı Kanunun 82. maddesindeki yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir.

Hukuki değerlendirme öncesinde hangi belgeler hazırlanabilir?

Sözleşmeler, varsa yetki belgesi, işlem ve transfer kayıtları ile hizmetin sunumunu gösteren ilan ve yazışmalar hazırlanabilir. SPK yazısı veya kararı varsa tam metni ve tebliğ bilgisi de dosyaya eklenmelidir. Bunlar başvuru hazırlığını kolaylaştıran önerilerdir; her dosya için sabit bir zorunlu evrak listesi değildir.

Resmî kaynaklar

• 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu: m.3, 35/B, 35/C, 99/A, 99/B, 109 ve 109/A.
• 2 Temmuz 2024 tarihli, 32590 sayılı Resmî Gazete: 7518 sayılı Kanun.

Hukuki değerlendirme

Av. Bilal Alyar. Dosyanızın değerlendirilmesi için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyadaki belgelerin incelenmesinin yerini tutmaz.