Stopaj (Kaynakta Kesme) vs Beyan Usulü Vergileme: Karşılaştırma
Stopaj (kaynakta kesme — GVK m.94, KVK m.15/30), gelir sahibinin vergisinin gelir doğduğu anda ödeyene yüklenerek tahsil edilmesidir. Beyan usulü ise mükellefin gelirini yıllık beyanname ile beyan ederek vergi ödemesidir. Stopaj genelde nihai vergi olarak kalır (örn. mevduat faizi, kira), ancak bazı hallerde geçici/ön ödeme niteliği taşır ve beyana eklenir. Bu karşılaştırma iki sistemin işleyişini, sorumluları ve pratik sonuçlarını gösterir.
| Kriter | Stopaj | Beyan |
|---|---|---|
| Yasal dayanak | GVK m.94, KVK m.15-30 | GVK m.85-92, KVK m.14 |
| Sorumlu | Ödemeyi yapan (vergi sorumlusu) | Geliri elde eden (mükellef) |
| Beyan dönemi | Aylık muhtasar (Mart/Haziran/Eylül/Aralık) | Yıllık (Mart sonu — gelir / Nisan sonu — kurumlar) |
| Örnek gelir | İşçi ücreti, kira, mevduat faizi, serbest meslek | Ticari kazanç, GMSİ, MSİ, çoklu gelir kalemi |
| Nihaiyet | Bazı stopajlar nihai (mevduat faizi), bazıları beyana eklenir | Beyan üzerinden mahsup edilir, ek vergi/iade doğabilir |