Ticari sözleşmeler, TBK ve TTK hükümleri birlikte uygulanarak yorumlanır. 2026 yılında uluslararası ticaret, franchise sözleşmeleri ve dijital hizmet sözleşmeleri alanında uyuşmazlıklar yoğun şekilde görülmektedir. Sözleşme yorumu, feshi ve tazminat talepleri temel dava konularıdır. Tahkim şartı sık karşılaşılan bir uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır.
Ticari Sözleşme Özellikleri
Tacir sıfatındaki kişiler arasında veya bir tarafı tacir olan sözleşmeler ticari sözleşme sayılır. TTK 18 tacirler için özel yorum kuralları getirir. Ticari teamüller sözleşmede yer almasa dahi dolaylı uygulama alanı bulabilir. Basiretli iş adamı ölçüsü yüksek özen yükümlülüğü yükler.
Yorum Kuralları ve Teamül
TBK 19 sözleşme yorumu genel kurallarını belirler. Tarafların gerçek iradesi ve sözleşmenin amacı dikkate alınır. Ticari teamül, önceki uygulama ve dürüstlük kuralı yardımcı yorum araçlarıdır. Belirsizlik halinde düzenleyenin aleyhine yorum uygulanır.
Fesih Türleri ve Sonuçları
Sözleşmeler karşılıklı anlaşma, haklı sebeple fesih veya sözleşmeye aykırılık halinde tek taraflı fesih ile sona erebilir. İhtarname ile süre verilmesi çoğu zaman koşuldur. Fesih sonrası geri alma, tazminat ve hasar tespit süreçleri yönetilir.
Zararın Hesaplanması
Maddi zarar gerçek zarar ve yoksun kalınan kar olarak iki kaleme ayrılır. Manevi zarar ticari sözleşmelerde nadir uygulanır; özel koşulların varlığı aranır. Bilirkişi raporu ile zarar objektif hesaplanır. Münhasır sebeple zarar sınırlandırma sözleşme hükümleri de değerlendirilir.
Tahkim ve Arabuluculuk
7036 sayılı Kanun ticari davalarda arabuluculuk zorunluluğu getirmiştir. Sözleşmede tahkim şartı varsa ayrıca devlet mahkemesi yerine tahkim heyeti karar verir. ICC, LCIA ve UNCITRAL kuralları uluslararası tahkimde sık uygulanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ticari davada arabuluculuk şart mı?
Evet. Dava açmadan önce arabuluculuk başvurusu zorunludur. Tutanak olmadan dava açılamaz.
Sözleşmedeki tahkim şartı geçerli mi?
Yazılı olarak kararlaştırılmış ve uyulaşmalara tanındığında geçerlidir. Tek taraflı eklenmiş tahkim şartları sorgulanabilir.
Yoksun kalınan kar nasıl ispat edilir?
Bilirkişi raporu, muhasebe kayıtları, piyasa verileri ile ispat edilir. Somut ve hesap edilebilir olmalıdır.
Haksız fesih yapan taraftan tazminat alınır mı?
Evet. Sözleşmeye aykırı fesih halinde karşı taraf gerçek zararı ve yoksun kalınan karı talep edebilir.
Uzman Ticaret Hukuku Avukatı Desteği
İstanbul Kartal Alyar Hukuk & Danışmanlık: +90 545 199 25 25
Güncel Yargıtay ve Danıştay İçtihatları (2024-2025)
Bu bölümde Ticaret Hukuku alanına ilişkin emsal nitelikte yüksek yargı kararları özetlenmektedir. Kararların tam metinleri için resmi içtihat veritabanı mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden sorgulanabilir.
- [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Ticari uyuşmazlıklarda iyi niyet ilkesinin ispat yüküne etkisi değerlendirilmiştir.
- [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Tüketici lehine yorum ilkesi ve ayıp ihbarı süreleri tartışılmıştır.
- Danıştay 4. D. [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Vergi tarhiyatında tebliğ usulsüzlüğünün dava süresine etkisi incelenmiştir.
- Danıştay VDDK [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Uzlaşma sonrası dava hakkının sona ermesi yerleşik içtihat olarak teyit edilmiştir.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihatları[içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Temel ilkeler açısından yüksek mahkeme birleştirme kararı niteliğindedir.
Uygulama Örnekleri ve Hukuki Değerlendirme
Yukarıdaki kararlar uyuşmazlığın niteliği, delil durumu ve tarafların ekonomik konumu ışığında farklı sonuçlar üretebilmektedir. Her somut olay kendine özgü şartları barındırdığından emsal kararlar yol gösterici kabul edilmeli, ancak hukuki nitelendirme bir avukatla birlikte yapılmalıdır.
Video İçerik Rehberi
Konuya ilişkin detaylı görsel anlatım için @bilalalyar YouTube kanalı üzerinden yayımlanan rehber videolar incelenebilir.